1. Азярбайжан Республикасынын 6 декабр 2002-жи ил тарихли, 399-IIГД нюмряли Гануну — «Азярбайжан» гязети 29 декабр 2002-жи ил, № 300;
2. Азярбайжан Республикасынын 17 ийун 2003-жц ил тарихли, 479-IIГД нюмряли Гануну — «Азярбайжан» гязети 9 август 2003-жц ил, № 181;
3. Азярбайжан 3 декабр 2003-жц ил тарихли, 566-IIГД нюмряли Гануну — «Азярбайжан» гязети 6 март 2004-жц ил, № 55;
4. Азярбайжан Республикасынын 20 апрел 2004-жц ил тарихли, 639-IIГД нюмряли Гануну — «Азярбайжан» гязети 14 май 2004-жц ил, № 112;
5. Азярбайжан Республикасынын 1 ийун 2004-жц ил тарихли, 677-IIГД нюмряли Гануну — «Азярбайжан» гязети 20 ийун 2004-жц ил, № 142;

28 декабр 1999-жу ил тарихли, 779-IГ нюмряли Ганун иля тясдиг едилмишдир;
26 май 2000-жи ил тарихли, 886-IГ нюмряли Гануна ясасян 2000-жи ил сентйабр айынын 1-дян гцввяйя минир

Азярбайжан Республикасынын Мцлки Мяжялляси

Index

Цмуми щисся

Хцсуси щисся

Хцсуси щисся

Йеддинжи бюлмя. - Мцгавилялярдян ямяля эялян ющдяликляр

29-жу фясил. - Альы-сатгы

§ 1. - Альы-сатгы щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Щейванларын, гушларын вя балыгларын альы-сатгысы
§ 3. - Пяракяндя альы-сатгы
§ 4. - Малларын эюндярилмяси
§ 5. - Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы
§ 6. - Тяляблярин вя диэяр щцгугларын альы-сатгысы
§ 7. - Факторинг
§ 8. - Сынама цчцн альы-сатгы

30-жу фясил. - Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу вя диэяр цстцнлцк щцгуглары

31-жи фясил. - Дяйишдирмя

32-жи фясил. - Баьышлама

33-жц фясил. - Ямлак кирайяси

34-жц фясил. - Ижаря

§ 1. - Ижаря щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Торпаг ижаряси мцгавиляси

35-жи фясил. - Франчайзинг

36-жы фясил. - Явязсиз истифадя

37-жи фясил. - Борж

38-жу фясил. - Лизинг

39-жу фясил. - Подрат

40-жы фясил. - Тапшырыг

41-жи фясил. - Брокерлик

42-жи фясил. - Тижарят нцмайяндяси (аэент)

43-жц фясил. - Консессийа

44-жц фясил. - Комиссийа

45-жи фясил. - Сахлама

§ 1. - Сахлама щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Анбарларда сахлама
§ 3. - Мещманханаларда вя ресторанларда яшйаларын сахланмасы
§ 4. - Консигнасийа анбарында сахлама

46-жы фясил. - Дашыма

§ 1. - Сярнишин дашынмасы
§ 2. - Йцк дашынмасы

47-жи фясил. - Турист хидмятляринин эюстярилмяси

48-жи фясил. - Рента

§ 1. - Рента щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Даими рента
§ 3. - Юмцрлцк рента

49-жу фясил. - Барышыг разылашмасы

50-жи фясил. - Сыьорта

§ 1. - Сыьорта щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Сыьорта щаггы
§ 3. - Зярярдян сыьорта
§ 4. - Щяйат сыьортасы
§ 5. - Фярди гяза сыьортасы

51-жи фясил. - Банк яманяти

52-жи фясил. - Банк щесабы

53-жц фясил. - Мцлки дювриййянин иштиракчылары арасында щесаблашмалар

§ 1. - Щесаблашмалар щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Юдяниш тапшырыглары иля щесаблашмалар
§ 3. - Аккредитив цзря щесаблашмалар
§ 4. - Инкассо цзря щесаблашмалар

54-жц фясил. - Гиймятли каьызлар

§ 1. - Гиймятли каьызлар щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Ордер
§ 3. - Вексел
§ 4. - Чек
§ 5. - Истиграз
§ 6. - Сящм
§ 7. - Ямтяя каьызлары
§ 8. - Мянзил сертификаты
§ 9. - Жиров каьызы вя ипотека шящадятнамяси -
§ 10. - Тюрямя гиймятли каьызлар
§ 11. - Юзялляшдирмя гиймятли каьызлары
§ 12. - Депозит сертификаты
§ 13. - Гиймятли каьызларын емиссийасы
§ 14. - Гиймятли каьызларын тядавцлц
§ 15. - Гиймятли каьызлар базарынын пешякар иштиракчылары
§ 16. - Гиймятли каьызлар базарынын тянзимлянмяси -
§ 17. - Гиймятли каьызлар базарында инвесторларын марагларынын мцдафияси -
§ 18. - Гиймятли каьызлар базарында хидмяти мялумат

55-жи фясил. - Хцсуси мцкафатландырманын ачыг елан едилмяси. Мцсабигя

56-жы фясил. - Ойунларын вя мяржлярин кечирилмяси

Сяккизинжи бюлмя. - Ганундан ямяля эялян ющдяликляр

57-жи фясил. - Юзэя ишлярини тапшырыгсыз апарма

58-жи фясил. - Ясассыз варланма

Доггузунжу бюлмя. - Мцлки щцгуг позунтуларындан (деликтлярдян) ямяля эялян ющдяликляр

59-жу фясил. - Мцлки щцгуг позунтулары (деликтляр)

60-жы фясил. - Физики шяхсин щяйатына вя йа саьламлыьына вурулмуш зярярин явязинин

61-жи фясил. - Малын, ишин вя йа хидмятин гцсурлары нятижясиндя дяйян зярярин явязинин юдянилмяси

Онунжу бюлмя. - Вярясялик щцгугу

62-жи фясил. - Вярясялик щцгугунун цмуми мцддяалары

63-жц фясил. - Ганун цзря вярясялик

64-жц фясил. - Вясиййят цзря вярясялик

65-жи фясил. - Вясиййятнамянин формасы

66-жы фясил. - Мирасда мяжбури пай

67-жи фясил. - Вясиййят тапшырыьы (легат)

68-жи фясил. - Вясиййятнамянин дяйишдирилмяси вя йа ляьви

69-жу фясил. - Вясиййятнамянин ижрасы

70-жи фясил. - Мирасын гябул едилмяси вя онун гябулундан имтина олунмасы

71-жи фясил. - Мирасын бюлцшдцрцлмяси

72-жи фясил. - Вярясяляр тяряфиндян кредиторларын тямин едилмяси

73-жц фясил. - Мирасын горунмасы

74-жц фясил. - Вярясялик шящадятнамяси

Хцсуси щисся

Йеддинжи бюлмя.
Мцгавилялярдян ямяля эялян ющдяликляр

29-жу фясил.
Альы-сатгы

§ 1.
Альы-сатгы щаггында цмуми мцддяалар
Маддя 567. Альы-сатгы мцгавиляси

Альы-сатгы мцгавилясиня эюря сатыжы яшйаны алыжынын мцлкиййятиня вермяйи, алыжы ися яшйаны гябул едиб явязиндя мцяййянляшдирилмиш пул мябляьини (гиймяти) юдямяйи ющдясиня эютцрцр.

Маддя 568. Сатыжынын яшйаны вермяк вязифяси

568.1. Сатыжы альы-сатгы мцгавилясиндя нязярдя тутулан яшйаны алыжыйа вермяйя боржлудур.
568.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, сатыжы яшйаны алыжыйа вермякля бир вахтда онун лявазиматыны, щабеля яшйайа аид олан, ганунверижиликдя вя йа мцгавилядя нязярдя тутулан сянядляри дя (техники паспорту, кейфиййят сертификатыны, истисмар тялиматыны вя и.а.) вермяйя боржлудур.

Маддя 569. Яшйаны вермяк вязифясинин ижрасы мцддяти

569.1. Сатыжынын яшйаны алыжыйа вермяк вязифясинин ижрасы мцддяти альы-сатгы мцгавиляси иля, мцгавиля щямин мцддяти мцяййянляшдирмяйя имкан вермядикдя ися бу Мяжяллянин 427-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалара уйьун мцяййянляшдирилир.
569.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясинин ижрасы мцддятинин позулдуьу щалда алыжынын она мараьынын итмяси мцгавилядян айдын шякилдя иряли эялирся, беля мцгавиля гяти мцяййянляшдирилмиш мцддятядяк ижра едилмяк шярти иля баьланмыш сайылыр. Сатыжы мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддят чатанадяк вя йа мцддят кечдикдян сонра щямин мцгавиляни йалныз алыжынын разылыьы иля ижра едя биляр.

Маддя 570. Сатыжынын яшйаны вермяк вязифясинин ижрасы мягамы

570.1. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, сатыжынын яшйаны алыжыйа вермяк вязифяси ашаьыдакы мягамда ижра едилмиш сайылыр:
570.1.1. мцгавилядя сатыжынын яшйаны чатдырмаг вязифяси нязярдя тутулубса, яшйанын алыжыйа вя йа онун эюстярдийи шяхся тящвил верилдийи мягамда;
570.1.2. яшйа алыжыйа вя йа онун эюстярдийи шяхся яшйанын олдуьу йердя верилмялидирся, онун алыжынын ихтийарына верилдийи мягамда. Яшйа мцгавилядя нязярдя тутулан мцддятдя лазыми йердя верилмяйя щазыр олдугда вя мцгавилянин шяртляриня мцвафиг сурятдя алыжы бундан хябярдар олдугда яшйа алыжынын ихтийарына верилмиш сайылыр. Яэяр яшйа нишанланма йолу иля вя йа башга шякилдя мцгавилянин мягсядляри цчцн ейниляшдирилмяйибся, верилмяйя щазыр сайылмыр.
570.2. Альы-сатгы мцгавилясиндян сатыжынын яшйаны чатдырмаг вя йа олдуьу йердя алыжыйа вермяк вязифясинин иряли эялмядийи щалларда сатыжынын яшйаны алыжыйа вермяк вязифяси, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, яшйанын алыжыйа чатдырылмаг цчцн дашыйыжыйа вя йа рабитя тяшкилатына тящвил верилдийи мягамда ижра едилмиш сайылыр.

Маддя 571. Яшйанын тясадцфян мящв олмасы вя тясадцфян зядялянмяси рискинин алыжыйа кечмяси

571.1. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, яшйанын тясадцфян мящв олмасы вя йа тясадцфян зядялянмяси риски мцгавиляйя уйьун олараг сатыжынын яшйаны алыжыйа вермяк вязифясини ижра етмиш сайылдыьы андан алыжыйа кечир.
571.2. Йолда олдуьу вахт сатылмыш яшйанын тясадцфян мящв олмасы вя йа тясадцфян зядялянмяси риски, альы-сатгы мцгавилясиндя вя йа ишэцзар дювриййя адятляриндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, альы-сатгы мцгавилясинин баьландыьы андан алыжыйа кечир.
571.3. Яшйанын тясадцфян мящв олмасы вя йа тясадцфян зядялянмяси рискинин малын биринжи дашыйыжыйа тящвил верилдийи андан алыжыйа кечмяси барядя мцгавиля шярти алыжынын тяляби иля мящкямя тяряфиндян о щалда етибарсыз сайыла биляр ки, мцгавилянин баьландыьы анда сатыжы яшйанын итирилдийини вя йа зядяляндийини билирди вя йа билмяли иди, лакин бу барядя алыжыйа мялумат вермямишдир.

Маддя 572. Сатыжынын цчцнжц шяхслярин щцгугларындан азад яшйа вермяк вязифяси

572.1. Алыжынын цчцнжц шяхслярин щцгуглары иля йцклц олан яшйаны гябул етмяйя разылыг вердийи щал истисна олмагла, сатыжы алыжыйа цчцнжц шяхслярин щцгугларындан азад яшйа вермяйя боржлудур. Сатыжынын бу вязифяни ижра етмямяси алыжыйа яшйанын гиймятинин азалдылмасыны вя йа альы-сатгы мцгавилясинин ляьвини тяляб етмяк щцгугу верир, бу шяртля ки, алыжынын щямин яшйайа цчцнжц шяхслярин щцгуглары олдуьуну билдийи вя йа билмяли олдуьу сцбута йетирилмясин.
572.2. Бу Мяжяллянин 572.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалар яшйанын верилдийи мягамда цчцнжц шяхслярин яшйайа иддиаларынын олдуьу вя сатыжынын бу иддиалары билдийи щалда да, яэяр сонралар щямин иддиалар мцяййянляшдирилмиш гайдада щцгуга уйьун сайылмышса, мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.

Маддя 573. Алыжыдан яшйанын эери алындыьы щалда сатыжынын мясулиййяти

573.1. Альы-сатгы мцгавиляси ижра едилянядяк ямяля эялмиш ясаслар цзря цчцнжц шяхсляр яшйаны алыжыдан эери алдыгда, сатыжы, алыжынын щямин ясасларын мювжудлуьуну билдийини вя йа билмяли олдуьуну сцбута йетирмяся, алыжыйа дяймиш зярярин явязини юдямяйя боржлудур.
573.2. Алыжынын ялдя етдийи малы ондан цчцнжц шяхслярин тяляб етдийи щалда сатыжынын мясулиййятдян азад едилмяси вя йа бу мясулиййятин мящдудлашдырылмасы щаггында тяряфлярин разылашмасы ящямиййятсиздир.

Маддя 574. Яшйанын эери алынмасы барядя иддиа иряли сцрцлдцкдя алыжынын вя сатыжынын вязифяляри

574.1. Яэяр цчцнжц шяхс альы-сатгы мцгавиляси ижра едилянядяк ямяля эялмиш ясас цзря алыжыйа гаршы яшйанын эери алынмасы барядя иддиа иряли сцрярся, алыжы сатыжыны ишдя иштирака жялб етмяйя, сатыжы ися алыжынын тяряфиндя бу ишя дахил олмаьа боржлудур.
574.2. Алыжынын сатыжыны ишдя иштирака жялб етмямяси сатыжыны алыжы гаршысында мясулиййятдян азад едир, бу шяртля ки, сатыжы ишдя иштирак етмякля сатылмыш яшйанын алыжыдан эери алынмасына йол вермяйя биляжяйини сцбута йетирсин.
574.3. Алыжынын ишдя иштирака жялб етдийи, лакин ишдя иштирак етмямиш сатыжы алыжынын иши йанлыш апардыьыны сцбута йетирмяк щцгугундан мящрум олур.

Маддя 575. Яшйаны вермяк вязифясинин ижра едилмямясинин нятижяляри

575.1. Яэяр сатыжы сатылмыш яшйаны алыжыйа вермякдян имтина едирся, алыжы альы-сатгы мцгавилясинин ижрасындан имтина едя биляр.
575.2. Сатыжы фярди-мцяййян яшйаны вермякдян имтина етдикдя алыжы сатыжыйа гаршы бу Мяжяллянин 452-жи маддясиндя нязярдя тутулан тялябляри иряли сцря биляр.

Маддя 576. Яшйайа аид лявазиматы вя сянядляри вермяк вязифясинин ижра едилмямясинин нятижяляри

Яэяр сатыжы вермяли олдуьу яшйайа аид лявазиматы вя йа сянядляри алыжыйа вермирся вя йа вермякдян имтина едирся, алыжы бунларын верилмяси цчцн она аьлабатан мцддят тяйин едя биляр. Сатыжы яшйайа аид лявазиматы вя йа сянядляри эюстярилмиш мцддятдя вермядикдя, алыжы, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, яшйадан имтина едя биляр.

Маддя 577. Сатылан яшйаларын мигдары

577.1. Алыжыйа верилмяли яшйаларын мигдары альы-сатгы мцгавилясиндя мцвафиг юлчмя ващидляри иля вя йа пулла ифадя олунур. Яшйаларын мигдары щаггында шярт мцгавилядя онун мцяййянляшдирилмяси гайдасынын тяйин едилмяси йолу иля разылашдырыла биляр.
577.2. Яэяр альы-сатгы мцгавиляси верилмяли яшйаларын мигдарыны мцяййянляшдирмяйя имкан вермирся, мцгавиля баьланмыш сайылмыр.

Маддя 578. Яшйаларын мигдары щаггында шяртин позулмасынын нятижяляри

578.1. Сатыжы альы-сатгы мцгавилясини позараг алыжыйа мцгавилядя мцяййянляшдирилдийиндян аз мигдарда яшйа вердикдя, алыжы, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, чатышмайан мигдарда яшйа верилмясини тяляб едя биляр вя йа верилмиш яшйадан вя ону юдямякдян имтина едя биляр, яшйа юдянилмиш олдугда ися юдядийи пул мябляьинин гайтарылмасыны тяляб едя биляр.
578.2. Яэяр сатыжы алыжыйа альы-сатгы мцгавилясиндя нязярдя тутулан мигдардан чох яшйа верярся, алыжы бу Мяжяллянин 595.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдада сатыжыйа бу барядя билдириш вермялидир. Сатыжы алыжынын билдиришини алдыгдан сонра аьлабатан мцддятдя яшйаларын мцвафиг щиссясиня даир сярянжам вермязся, алыжы, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, бцтцн яшйалары гябул едя биляр.
578.3. Алыжы альы-сатгы мцгавилясиндя эюстярилян мигдардан чох яшйаны гябул етдикдя, ялавя гябул едилмиш яшйалар, яэяр тяряфлярин разылашмасы иля айры гиймят мцяййянляшдирилмяйибся, мцгавиляйя уйьун гябул едилмиш мал цчцн мцяййянляшдирилмиш гиймятля юдянилир.

Маддя 579. Яшйаларын чешиди

579.1. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиня эюря нювляр, моделляр, юлчцляр, рянэляр вя йа диэяр яламятляр цзря мцяййян нисбятдя (чешиддя) яшйалар верилмялидирся, сатыжы алыжыйа тяряфлярин разылашдырдыглары чешиддя яшйалар вермяйя боржлудур.
579.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя чешид вя онун мцяййянляшдирилмяси гайдасы эюстярилмяйибся, лакин ющдялийин мащиййятиндян алыжыйа яшйаларын чешиддя верилмяли олдуьу иряли эялирся, сатыжы мцгавилянин баьландыьы мягамда алыжынын она мялум олмуш тялябатыны ясас эютцрмякля алыжыйа яшйалары чешиддя веря биляр вя йа мцгавилянин ижрасындан имтина едя биляр.

Маддя 580. Яшйаларын чешиди щаггында шяртин позулмасынын нятижяляри

580.1. Сатыжы альы-сатгы мцгавилясиндя нязярдя тутулан яшйалары мцгавиляйя уйьун эялмяйян чешиддя вердикдя алыжы онлары гябул етмякдян вя юдямякдян имтина едя биляр, юдямиш олдугда ися юдядийи пул мябляьинин гайтарылмасыны тяляб едя биляр.
580.2. Яэяр сатыжы алыжыйа альы-сатгы мцгавилясиня уйьун чешиддя яшйаларла йанашы чешид щаггында шярти позмагла яшйалар верярся, алыжынын ихтийары вар ки, юз сечими иля:
580.2.1. чешид щаггында шяртя уйьун эялян яшйалары гябул етсин, галан яшйалардан ися имтина етсин;
580.2.2. верилмиш яшйаларын щамысындан имтина етсин;
580.2.3. чешид щаггында шяртя уйьун эялмяйян яшйаларын мцгавилядя нязярдя тутулан чешиддя яшйаларла явяз олунмасыны тяляб етсин;
580.2.4. верилмиш яшйаларын щамысыны гябул етсин.
580.3. Альы-сатгы мцгавилясинин шяртиня уйьун эялмяйян чешиддя яшйалардан имтина едяркян вя йа чешид щаггында шяртя уйьун эялмяйян малларын явяз олунмасы тялябини иряли сцряркян алыжы щямин маллары юдямякдян имтина едя дя биляр, онлары юдямиш олдугда ися юдядийи пул мябляьинин гайтарылмасыны тяляб едя биляр.
580.4. Альы-сатгы мцгавилясинин чешид щаггында шяртиня уйьун эялмяйян яшйалар о щалда гябул едилмиш сайылыр ки, алыжы онлары гябул етдикдян сонра аьлабатан мцддятдя сатыжыйа юз имтинасыны билдирмясин.
580.5. Яэяр алыжы чешиди альы-сатгы мцгавилясиня уйьун эялмяйян яшйалардан имтина етмязся, онлары сатыжы иля разылашдырылмыш гиймятля юдямялидир. Сатыжы гиймятин разылашдырылмасы цчцн аьлабатан мцддятдя зярури тядбирляр эюрмядикдя, алыжы яшйалары мцгавилянин баьландыьы ан мцгайисяйя эялян шяраитдя охшар яшйалар цчцн адятян алынан гиймятля юдяйир.
580.6. Бу маддянин гайдалары альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмадыгда тятбиг едилир.

Маддя 581. Яшйаларын кейфиййяти

581.1. Сатыжы алыжыйа кейфиййяти альы-сатгы мцгавилясиня уйьун эялян яшйа вермяйя боржлудур.
581.2. Альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын кейфиййяти щаггында шяртляр олмадыгда, сатыжы алыжыйа бу жцр малын адятян истифадя едилдийи мягсядляря йарайан яшйа вермяйя боржлудур. Яэяр мцгавиля баьланаркян алыжы яшйаны ялдя етмясинин конкрет мягсядляри барясиндя сатыжыйа мялумат вермишдирся, сатыжы алыжыйа щямин мягсядляр цчцн истифадяйя йарайан яшйа вермяйя боржлудур.
581.3. Яшйаны нцмуняйя вя (вя йа) тясвиря ясасян сатаркян, сатыжы алыжыйа нцмуняйя вя (вя йа) тясвиря уйьун эялян яшйа вермяйя боржлудур.
581.4. Сатылан яшйанын кейфиййяти барясиндя мяжбури тялябляр олдугда, сащибкарлыг фяалиййяти иля мяшьул олан сатыжы алыжыйа щямин мяжбури тялябляря уйьун эялян яшйа вермяйя боржлудур. Тяряфляр арасында разылашмайа ясасян сатыжы кейфиййят цчцн мцяййянляшдирилмиш мяжбури тялябляря нисбятян даща йцксяк тялябляря уйьун эялян яшйа веря биляр.

Маддя 582. Малын кейфиййяти цчцн гарантийа

582.1. Сатыжынын алыжыйа вермяли олдуьу яшйа алыжыйа верилдийи мягамда бу Мяжяллянин 581-жи маддясиндя нязярдя тутулан тялябляря уйьун эялмялидир, бу шяртля ки, альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын щямин тялябляря уйьунлуьуну мцяййянляшдирмяйин айры мягамы нязярдя тутулмасын. Верилян яшйа бу жцр яшйаларын адятян истифадя едилдийи мягсядляр цчцн аьлабатан мцддят ярзиндя йарарлы олмалыдыр.
582.2. Альы-сатгы мцгавилясиндя сатыжынын яшйанын кейфиййяти цчцн гарантийа вермясинин нязярдя тутулдуьу щалда сатыжы алыжыйа бу Мяжяллянин 581-жи маддясиндя нязярдя тутулан тялябляря мцгавиля иля мцяййянляшдирилмиш вахт (гарантийа мцддяти) ярзиндя уйьун эялмяли яшйа вермялидир.
582.3. Яшйанын кейфиййяти цчцн гарантийа, яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, онун тяркиб щиссяляриня (комплектляшдирижи мямулата) дя шамил едилир.

Маддя 583. Гарантийа мцддятинин щесабланмасы

583.1. Гарантийа мцддятинин ахымы, яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры мцддят нязярдя тутулмайыбса, яшйанын алыжыйа верилдийи мягамдан башланыр.
583.2. Яэяр алыжы мцгавиля иля гарантийа мцддяти мцяййянляшдирилмиш яшйадан истифадя етмяк имканындан сатыжыдан асылы сябябляря эюря мящрум оларса, гарантийа мцддятинин ахымы сатыжы мцвафиг сябябляри арадан галдырдыгдан сонра башланыр. Яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, гарантийа мцддяти яшйада ашкар едилмиш гцсурлара эюря ондан истифадянин мцмкцн олмадыьы мцддят гядяр артырылыр, бу шяртля ки, яшйанын гцсурлары щаггында сатыжыйа бу Мяжяллянин 595.1-жи маддясиндя мцяййянляшдирилмиш гайдада билдириш верилсин.
583.3. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, комплектляшдирижи мямулат цчцн гарантийа мцддяти ясас мямулат цчцн гарантийа мцддятиня бярабяр сайылыр вя ясас мямулат цчцн гарантийа мцддяти иля ейни вахтда башланыр.
583.4. Сатыжынын гарантийа мцддяти ярзиндя гцсурлары ашкар едилмиш яшйанын (комплектляшдирижи мямулатын) явязиня вердийи яшйа (комплектляшдирижи мямулат) цчцн, яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры мцддят нязярдя тутулмайыбса, явяз едилмиш яшйа (комплектляшдирижи мямулат) иля ейни гарантийа мцддяти мцяййянляшдирилир.

Маддя 584. Яшйанын йарарлыг мцддяти

584.1. Ганунверижилик, дювлят стандартларынын мяжбури тялябляри вя йа диэяр мяжбури гайдалар иля яшйанын тяйинаты цзря истифадяйя йарарлыьына щядд гойан мцддят (йарарлыг мцддяти) мцяййянляшдириля биляр.
584.2. Сатыжы йарарлыг мцддяти мцяййянляшдирилмиш яшйаны алыжыйа еля щесабла вермялидир ки, йарарлыг мцддяти битянядяк яшйадан тяйинаты цзря истифадя едиля билсин.

Маддя 585. Яшйанын йарарлыг мцддятинин щесабланмасы

Яшйанын йарарлыг мцддяти онун щазырландыьы эцндян щесабланан, истифадяйя йарарлыьыны эюстярян вахт дюврц иля вя йа яшйанын истифадяйя йарарлыьынын битдийи тарихля мцяййянляшдирилир.

Маддя 586. Яшйанын кейфиййятинин йохланмасы

586.1. Ганунверижиликдя, дювлят стандартларынын мяжбури тялябляриндя вя йа альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын кейфиййятинин йохланмасы нязярдя тутула биляр.
586.2. Яэяр бу Мяжяллянин 586.1-жи маддясиня уйьун олараг яшйанын кейфиййятинин йохланмасы гайдасы мцяййянляшдирилмяйибся, яшйанын кейфиййяти ишэцзар дювриййя адятляриня вя йа альы-сатгы мцгавиляси цзря верилмяли яшйанын йохланмасынын адятян тятбиг едилян диэяр шяртляриня мцвафиг сурятдя йохланылыр.
586.3. Яэяр ганунверижиликдя, дювлят стандартларынын мяжбури тялябляриндя вя йа альы-сатгы мцгавилясиндя сатыжынын алыжыйа верилян яшйанын кейфиййятини йохламаг вязифяси (сынама, анализ, мцайиня вя и.а.) нязярдя тутулмушдурса, сатыжы яшйанын кейфиййятинин йохланылдыьына даир алыжыйа сцбутлар тягдим етмялидир.
586.4. Истяр сатыжы, истярся дя алыжы тяряфиндян яшйанын кейфиййятинин йохланмасынын гайдасы, щабеля диэяр шяртляри ейни олмалыдыр.

Маддя 587. Лазыми кейфиййятли олмайан яшйанын верилмясинин нятижяляри

587.1. Яэяр сатыжы яшйанын гцсурлары барясиндя габагжадан мялумат вермямишся, лазыми кейфиййятли олмайан яшйанын верилдийи алыжынын ихтийары вар ки, сатыжыдан юз сечими иля ашаьыдакылары тяляб етсин:
587.1.1. алыш гиймятинин мцтянасиб азалдылмасы;
587.1.2. яшйанын гцсурларынын аьлабатан мцддятдя явязсиз арадан галдырылмасы;
587.1.3. яшйанын гцсурларынын арадан галдырылмасы цчцн юзцнцн чякдийи хяржлярин явязинин юдянилмяси.
587.2. Яшйанын кейфиййятиня аид тялябляр ящямиййятли дяряжядя позулдугда (арадан галдырыла билмяйян гцсурлар, тянасцбсцз хяржляр вя йа вахт сярф етмядян арадан галдырыла билмяйян гцсурлар ашкар едилдикдя вя йа дяфялярля ашкар едилян вя йа арадан галдырылдыгдан сонра йенидян цзя чыхан вя диэяр бу жцр гцсурлар олдугда) алыжынын ихтийары вар ки, юз сечими иля:
587.2.1. альы-сатгы мцгавилясинин ижрасындан имтина етсин вя яшйа цчцн юдядийи пул мябляьинин гайтарылмасыны тяляб етсин;
587.2.2. лазыми кейфиййятли олмайан яшйанын мцгавиляйя уйьун яшйа иля явяз олунмасыны тяляб етсин.
587.3. Бу Мяжяллянин 587.1 вя 587.2-жи маддяляриндя эюстярилмиш гцсурларын арадан галдырылмасы вя йа яшйанын явяз едилмяси тялябини алыжы, яэяр яшйанын характериндян вя йа ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, иряли сцря биляр.
587.4. Комплектя дахил олан яшйа щиссяляри лазыми кейфиййятли олмадыгда алыжы яшйанын щямин щиссяси барядя бу Мяжяллянин 587.1 вя 587.2-жи маддяляриндя нязярдя тутулан щцгуглары щяйата кечиря биляр.

Маддя 588. Сатыжынын жавабдещ олдуьу гцсурлар

588.1. Яэяр алыжы яшйанын гцсурларынын алыжыйа верилмяздян яввял вя йа щямин мягамадяк йаранан сябяблярдян ямяля эялдийини сцбута йетирярся, яшйанын гцсурлары цчцн сатыжы жавабдещдир.
588.2. Сатыжы кейфиййят гарантийасы вердийи яшйанын гцсурлары цчцн о щалда жавабдещдир ки, яшйанын гцсурларынын яшйа алыжыйа верилдикдян сонра алыжы тяряфиндян ондан истифадя вя йа онун сахланмасы гайдаларынын позулмасы вя йа цчцнжц шяхслярин щярякятляри нятижясиндя вя йа гаршысыалынмаз гцввянин тясири иля ямяля эялдийини сцбута йетирмясин.

Маддя 589. Верилмиш яшйанын гцсурларынын ашкар едилмяси мцддятляри

589.1. Яэяр альы-сатгы мцгавиляси иля айры гайда мцяййянляшдирилмяйибся, алыжы яшйанын гцсурлары иля баьлы тялябляри бу шяртля иряли сцря биляр ки, щямин гцсурлар бу маддядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя ашкар едилсин.
589.2. Яэяр яшйа цчцн гарантийа мцддяти вя йа йарарлыг мцддяти мцяййянляшдирилмяйибся, яшйанын гцсурлары иля баьлы тялябляри алыжы бу шяртля иряли сцря биляр ки, сатылмыш яшйанын гцсурлары аьлабатан мцддятдя, лакин яшйанын алыжыйа верилдийи эцндян ики ил ярзиндя вя йа альы-сатгы мцгавиляси иля даща узун мцддят мцяййянляшдирилибся, щямин мцддят ярзиндя ашкар едилсин. Дашынмалы вя йа почтла эюндярилмяли яшйанын гцсурларынын ашкар едилмяси мцддяти яшйанын тяйинат йериня чатдырылдыьы эцндян щесабланыр.
589.3. Яэяр яшйа цчцн гарантийа мцддяти мцяййянляшдирилибся, алыжы яшйанын гцсурлары иля баьлы тялябляри щямин гцсурлары гарантийа мцддяти ярзиндя ашкара чыхардыьы щалда иряли сцря биляр.
589.4. Альы-сатгы мцгавилясиндя комплектляшдирижи мямулат цчцн ясас мямулата нисбятян даща гыса гарантийа мцддяти мцяййянляшдирилдикдя алыжы комплектляшдирижи мямулатын гцсурлары иля баьлы тялябляри щямин гцсурлары ясас мямулатын гарантийа мцддяти ярзиндя ашкара чыхардыьы щалда иряли сцря биляр.
589.5. Мцгавилядя комплектляшдирижи мямулат цчцн ясас мямулата нисбятян даща узун гарантийа мцддяти мцяййянляшдирилдикдя алыжы яшйанын гцсурлары иля баьлы тялябляри ясас мямулатын гарантийа мцддятинин битиб-битмядийиндян асылы олмайараг комплектляшдирижи мямулатын гцсурларыны онун гарантийа мцддяти ярзиндя ашкара чыхардыьы щалда иряли сцря биляр.
589.6. Йарарлыг мцддяти мцяййянляшдирилмиш яшйанын гцсурлары иля баьлы тялябляри алыжы щямин гцсурлары яшйанын йарарлыг мцддяти ярзиндя ашкара чыхардыьы щалда иряли сцря биляр.
589.7. Мцгавилядя нязярдя тутулан гарантийа мцддяти ики илдян аз олдугда вя алыжы яшйанын гцсурларыны гарантийа мцддяти битяндян сонра, лакин яшйанын она верилдийи эцндян ики ил ярзиндя ашкар етдикдя, сатыжы бу шяртля мясулиййят дашыйыр ки, алыжы яшйанын гцсурларынын яшйа алыжыйа верилянядяк ямяля эялдийини вя йа щямин мягамадяк йаранмыш сябяблярдян ямяля эялдийини сцбута йетирсин.

Маддя 590. Яшйанын комплектлийи

590.1. Сатыжы алыжыйа альы-сатгы мцгавилясинин комплектлик щаггында шяртляриня уйьун эялян яшйа вермяйя боржлудур.
590.2. Альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын комплектлийи мцяййянляшдирилмядикдя, сатыжы алыжыйа комплектлийи ишэцзар дювриййя адятляри иля вя йа адятян иряли сцрцлян диэяр тяляблярля мцяййянляшдирилян яшйа вермяйя боржлудур.

Маддя 591. Малларын комплекти

591.1. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя сатыжынын алыжыйа яшйаларын мцяййян топлусуну комплект шяклиндя вермяк вязифяси нязярдя тутулубса, ющдялик комплектя дахил олан бцтцн яшйаларын верилдийи андан ижра едилмиш сайылыр.
591.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса вя ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, сатыжы комплектя дахил олан бцтцн яшйалары алыжыйа ейни вахтда вермяйя боржлудур.

Маддя 592. Комплектсиз яшйа верилмясинин нятижяляри

592.1. Комплектсиз яшйа верилдийи щалда алыжы сатыжыдан юз сечими иля ашаьыдакылары тяляб едя биляр:
592.1.1. алыш гиймятинин мцтянасиб сурятдя азалдылмасы;
592.1.2. яшйанын комплектинин аьлабатан мцддятдя тамамланмасы.
592.2. Яэяр сатыжы яшйанын комплектинин тамамланмасы барядя алыжынын тялябини аьлабатан мцддятдя йериня йетирмязся, алыжынын ихтийары вар ки, юз сечими иля:
592.2.1. комплектсиз яшйанын комплектли яшйа иля явяз олунмасыны тяляб етсин;
592.2.2. альы-сатгы мцгавилясинин ижрасындан имтина етсин вя юдядийи пул мябляьинин гайтарылмасыны тяляб етсин.
592.3. Бу Мяжяллянин 592.1 вя 592.2-жи маддяляриндя нязярдя тутулан нятижяляр сатыжынын алыжыйа яшйа комплекти вермяк вязифясини поздуьу щалда да, яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса вя ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, тятбиг едилир.

Маддя 593. Альы-сатгы мцгавилясинин предмети олан яшйаларын тарасы вя габы

593.1. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса вя ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, сатыжы алыжыйа яшйаны тарада вя (вя йа) габда вермялидир, амма характериня эюря таралашдырылмасы вя (вя йа) габлашдырылмасы тяляб олунмайан яшйа истисна тяшкил едир.
593.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя тарайа вя габа аид тялябляр мцяййянляшдирилмяйибся, яшйа беля мал цчцн ади цсулла, беля цсул олмадыгда ися бу жцр яшйаларын ади шяраитдя саламатлыьыны тямин едян цсулла таралашдырылмалы вя (вя йа) габлашдырылмалыдыр.
593.3. Яэяр ганунла мцяййянляшдирилмиш гайдада тарайа вя (вя йа) габа аид мяжбури тялябляр нязярдя тутулмушдурса, сащибкарлыг фяалиййяти иля мяшьул олан сатыжы алыжыйа яшйаны щямин мяжбури тялябляря уйьун эялян тарада вя (вя йа) габда вермялидир.

Маддя 594. Яшйанын тарасыз вя (вя йа) габсыз верилмясинин вя йа гейри-мцнасиб тарада вя (вя йа) габда верилмясинин нятижяляри

594.1. Таралашдырылмалы вя (вя йа) габлашдырылмалы яшйа алыжыйа тарасыз вя (вя йа) габсыз верилдикдя вя йа гейри-мцнасиб тарада вя (вя йа) габда верилдикдя алыжынын ихтийары вар ки, яэяр мцгавилядян, ющдялийин мащиййятиндян вя йа яшйанын характериндян айры гайда иряли эялмирся, яшйаны таралашдырмаьы вя (вя йа) габлашдырмаьы вя йа гейри-мцнасиб тараны вя (вя йа) габы дяйишдирмяйи тяляб етсин.
594.2. Бу Мяжяллянин 594.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан щалларда алыжы сатыжыйа гаршы бу бянддя эюстярилян тяляблярин явязиня лазыми кейфиййятли олмайан яшйанын верилмясиндян иряли эялян тялябляри веря биляр.

Маддя 595. Альы-сатгы мцгавилясинин лазымынжа ижра едилмямяси щаггында сатыжыйа билдириш верилмяси

595.1. Алыжы альы-сатгы мцгавилясинин мигдар, чешид, кейфиййят, комплектлик, тара вя (вя йа) габ щаггында шяртляринин позулмасына даир сатыжыйа мцгавилядя нязярдя тутулан мцддятдя, беля мцддят мцяййянляшдирилмядикдя ися, мцгавилянин мцвафиг шяртинин позунтусу яшйанын характериня вя тяйинатына эюря ашкар едилмяли олдугдан сонра аьлабатан мцддятдя билдириш верилмялидир.
595.2. Бу Мяжяллянин 595.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайданын йериня йетирилмядийи щалда сатыжы алыжынын она чатышмайан мигдарда яшйа верилмясиня, альы-сатгы мцгавилясинин кейфиййят вя йа чешид щаггында шяртляриня уйьун эялмяйян яшйанын дяйишдирилмясиня, яшйанын гцсурларынын арадан галдырылмасына, комплектинин тамамланмасына вя йа комплектсиз яшйанын комплектли яшйа иля явяз едилмясиня, яшйанын таралашдырылмасына вя (вя йа) габлашдырылмасына вя йа гейри-мцнасиб таранын вя (вя йа) габын дяйишдирилмясиня даир тяляблярини юдямякдян о щалда тамамиля вя йа гисмян имтина едя биляр ки, алыжынын щямин гайданы йериня йетирмямясинин онун тялябини юдямяйин гейри-мцмкцнлцйцня сябяб олдуьуну вя йа мцгавилянин позулмасы щаггында вахтында билдириш алдыьы щалда чякяжяйи хяржляря нисбятян тянасцбсцз хяржляр чякдийиня сябяб олдуьуну сцбута йетирсин.
595.3. Яэяр сатыжы алыжыйа верилмиш яшйаларын альы-сатгы мцгавилясинин шяртляриня уйьун эялмядийини билирдися вя йа билмяли идися, бу Мяжяллянин 595.1 вя 595.2-жи маддяляриндя нязярдя тутулан мцддяалара истинад едя билмяз.

Маддя 596. Алыжынын яшйаны гябул етмяк вязифяси

596.1. Алыжы она верилян яшйаны гябул етмяйя боржлудур, амма онун яшйаны дяйишдирмяйи тяляб етмяйя вя йа альы-сатгы мцгавилясинин ижрасындан имтина етмяйя ихтийары чатдыьы щаллар истисна тяшкил едир.
596.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжы адятян иряли сцрцлян тялябляря эюря мцвафиг яшйанын верилмясини вя алынмасыны тямин етмяк цчцн юз тяряфиндян зярури олан щярякятляри етмяйя боржлудур.
596.3. Алыжы альы-сатгы мцгавилясини позараг яшйаны гябул етмядикдя вя йа онун гябулундан имтина етдикдя сатыжы алыжыдан яшйаны гябул етмяйи тяляб едя биляр вя йа мцгавилянин ижрасындан имтина едя биляр.

Маддя 597. Сатылан яшйанын гиймяти

597.1. Алыжы яшйаны альы-сатгы мцгавилясиндя нязярдя тутулан гиймятля вя йа яэяр мцгавилядя гиймят нязярдя тутулмайыбса вя мцгавилянин шяртляри ясас эютцрцлмякля мцяййянляшдириля билмирся, бу Мяжяллянин 398.3-жц маддясиня уйьун мцяййянляшдирилмиш гиймятля юдямяйя, щабеля мцгавиляйя вя йа адятян иряли сцрцлян тялябляря мцвафиг сурятдя юдяниш цчцн зярури олан щярякятляри юз щесабына йериня йетирмяйя боржлудур.
597.2. Гиймят яшйанын чякисиндян асылы олараг мцяййянляшдирилдикдя, яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, халис чякийя эюря тяйин едилир.
597.3. Альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын гиймятини шяртляндирян эюстярижилярдян (майа дяйяри, мясряфляр вя и.а.) асылы олараг онун гиймятинин дяйишдирилмяли олдуьу нязярдя тутулдугда, лакин гиймятин дяйишдирилмяси цсулу мцяййянляшдирилмядикдя, гиймят мцгавилянин баьландыьы ан вя яшйанын тящвил верилдийи ан цчцн щямин эюстярижилярин нисбяти ясас эютцрцлмякля мцяййянляшдирилир. Сатыжы яшйаны вермяк вязифясинин ижрасыны эежикдирдикдя гиймят мцгавилянин баьландыьы ан вя яшйанын верилмясинин мцгавилядя нязярдя тутулан аны цчцн, мцгавилядя щямин ан нязярдя тутулмадыгда ися бу Мяжяллянин 427-жи маддясиня уйьун мцяййянляшдирилмиш ан цчцн щямин эюстярижилярин нисбяти ясас эютцрцлмякля мцяййянляшдирилир.

Маддя 598. Алынмыш яшйанын юдянилмяси

598.1. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса вя ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, алыжы яшйаны сатыжыдан билаваситя тящвил алмаздан яввял вя йа тящвил алдыгдан сонра юдямялидир.
598.2. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын щисся-щисся юдянилмяси нязярдя тутулмайыбса, алыжы верилмиш яшйанын гиймятини сатыжыйа там юдямяйя боржлудур.
598.3. Яэяр алыжы альы-сатгы мцгавилясиня уйьун олараг верилмиш яшйаны вахтында юдямирся, сатыжы яшйаны юдямяйи вя бу Мяжяллянин 449-жу маддясиня уйьун фаизляри юдямяйи тяляб едя биляр.
598.4. Яэяр алыжы альы-сатгы мцгавилясини позмагла яшйаны гябул етмякдян вя юдямякдян имтина едирся, сатыжы юз сечими иля яшйанын юдянилмясини тяляб едя биляр вя йа мцгавилянин ижрасындан имтина едя биляр.
598.5. Альы-сатгы мцгавилясиня уйьун олараг сатыжынын алыжыйа тякжя онун юдядийи яшйалары дейил, диэяр яшйалары да вермяйя боржлу олдуьу щалларда сатыжынын ихтийары вар ки, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, яввял верилмиш яшйаларын щамысы там юдянилянядяк щямин яшйаларын верилмясини дайандырсын.

Маддя 599. Алынан яшйаларын габагжадан юдянилмяси

599.1. Альы-сатгы мцгавилясиндя алыжынын яшйаны сатыжыдан алмаздан яввял там вя йа гисмян юдямяк (габагжадан юдяниш) вязифясинин нязярдя тутулдуьу щалларда алыжы юдяниши мцгавилядя нязярдя тутулан мцддятдя, мцгавилядя беля мцддят нязярдя тутулмадыгда ися бу Мяжяллянин 427-жи маддясиня уйьун мцяййянляшдирилмиш мцддятдя щяйата кечир.
599.2. Алыжы яшйаны габагжадан юдямяк вязифясини ижра етмядикдя бу Мяжяллянин 441-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалар тятбиг едилир.
599.3. Габагжадан юдяниш мябляьини алмыш сатыжы яшйаны мцяййянляшдирилмиш мцддятдя вермяк вязифясини ижра етмирся, алыжы юдядийи яшйанын верилмясини вя йа яшйа цчцн габагжадан юдядийи мябляьин гайтарылмасыны тяляб едя биляр.
599.4. Сатыжы габагжадан юдянилмиш яшйаны вермяк вязифясини ижра етмядикдя вя альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмадыгда яшйанын мцгавиляйя эюря верилмяли олдуьу эцндян алыжыйа верилдийи вя йа габагжадан юдядийи мябляьин она гайтарылдыьы эцнядяк габагжадан юдяниш мябляьиндян бу Мяжяллянин 449-жу маддясиня уйьун фаизляр юдянилмялидир. Мцгавилядя сатыжынын алыжыдан габагжадан юдяниш мябляьини алдыьы эцндян щямин мябляьдян фаизляр юдямяк вязифяси нязярдя тутула биляр.

Маддя 600. Нисйя сатылмыш яшйанын юдянилмяси

600.1. Альы-сатгы мцгавилясиндя яшйанын алыжыйа верилдикдян мцяййян мцддят сонра юдянилмясинин (яшйаларын нисйя сатышынын) нязярдя тутулдуьу щалда алыжы юдяниши мцгавилядя нязярдя тутулан мцддятдя, мцгавилядя беля мцддят нязярдя тутулмадыгда ися бу Мяжяллянин 427-жи маддясиня уйьун мцяййянляшдирилмиш мцддятдя щяйата кечирмялидир.
600.2. Яшйаларын нисйя сатышы сатыш эцнц гцввядя олмуш гиймятляр цзря щяйата кечирилир. Нисйя сатылмыш яшйаларын гиймятинин сонрадан дяйишмяси, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, йенидян щесаблашмайа сябяб олмур.
600.3. Сатыжы яшйаны вермяк вязифясини ижра етмядикдя бу Мяжяллянин 441-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалар тятбиг едилир.
600.4. Яшйаны тящвил алмыш алыжы ону альы-сатгы мцгавилясиндя нязярдя тутулан мцддятдя юдямяк вязифясини ижра етмядикдя сатыжы верилмиш яшйанын юдянилмясини вя йа юдянилмямиш малын гайтарылмасыны тяляб едя биляр.
600.5. Алыжы верилмиш яшйаны мцгавилядя нязярдя тутулан мцддятдя юдямяк вязифясини ижра етмядикдя вя бу Мяжяллядя вя йа альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмадыгда эежикдирилмиш мябляьдян малын мцгавиляйя эюря юдянилмяли олдуьу эцндян юдянилдийи эцнядяк бу Мяжяллянин 449-жу маддясиня уйьун фаизляр юдянилмялидир. Мцгавилядя алыжынын сатыжы тяряфиндян яшйанын верилдийи эцндян башлайараг яшйанын гиймятиня уйьун мябляьдян фаизляр юдямяк вязифяси нязярдя тутула биляр.
600.6. Яэяр альы-сатгы мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, яшйанын алыжыйа верилдийи андан юдянилдийи анадяк нисйя сатылмыш яшйа алыжынын малы юдямяк вязифясини ижра етмясини тямин етмяк цчцн сатыжынын йанында эиров гойулмуш сайылыр.

Маддя 601. Яшйанын щисся-щисся юдянилмяси

601.1. Яшйанын нисйя сатылмасы щаггында мцгавилядя онун щисся-щисся юдянилмяси нязярдя тутула биляр. Щисся-щисся юдямя шярти иля яшйанын нисйя сатылмасы щаггында мцгавиля о щалда баьланмыш сайылыр ки, альы-сатгы мцгавилясинин диэяр мцщцм шяртляри иля йанашы яшйанын гиймяти, юдянишлярин гайдасы, мцддятляри вя мябляьляри нязярдя тутулмуш олсун.
601.2. Щисся-щисся юдямя шярти иля малын нисйя сатылмасы щаггында мцгавиляйя бу Мяжяллянин 600.2—600.6-жы маддяляриндя нязярдя тутулан гайдалар тятбиг едилир.

Маддя 602. Альы-сатгы мцгавилясинин предмети олан яшйанын сыьорталанмасы

602.1. Альы-сатгы мцгавилясиндя сатыжынын вя йа алыжынын яшйаны сыьорта етдирмяк вязифяси нязярдя тутула биляр.
602.2. Яшйаны сыьорта етдирмяйя боржлу олан тяряф мцгавилянин шяртляриня уйьун сыьортаны щяйата кечирмядикдя диэяр тяряф яшйаны сыьорта етдиря вя боржлу тяряфдян сыьортайа чякдийи хяржлярин явязини юдямяйи тяляб едя биляр вя йа мцгавилянин ижрасындан имтина едя биляр.

Маддя 603. Мцлкиййят щцгугунун сатыжыда сахланмасы

603.1. Яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжы яшйаны юдядийи андан онун мцлкиййятчиси олур.
603.2. Альы-сатгы мцгавилясиндя алыжыйа верилмиш яшйайа мцлкиййят щцгугунун мал юдянилянядяк сатыжыда галдыьы нязярдя тутулдугда алыжы мцлкиййят щцгугу она кечянядяк яшйаны, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса вя йа яшйанын тяйинатындан вя хассяляриндян айры гайда иряли эялмирся, юзэянинкиляшдиря билмяз вя йа она даир диэяр сярянжам веря билмяз.
603.3. Верилмиш яшйа мцгавилядя нязярдя тутулан мцддятдя юдянилмядикдя, сатыжы, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжыдан яшйаны она гайтармаьы тяляб едя биляр.

Маддя 604. Охшар мцгавиляляр

Щазырланмалы вя йа истещсал едилмяли малларын эюндярилмясиня даир мцгавиляляр, яэяр сифаришчи щямин малларын щазырланмасы вя йа истещсалы цчцн зярури материалларын мцщцм щиссясини эюндярмяйи юз ющдясиня эютцрцрся, щабеля яэяр мал эюндярян тяряфин вязифяляринин даща бюйцк щиссяси ишлярин эюрцлмясиндян вя йа башга хидмятлярин эюстярилмясиндян ибарят дейилдирся, альы-сатгы мцгавиляляриня бярабяр тутулур.

Маддя 605. Альы-сатгы щаггында мцддяаларын тятбиг едилмядийи щаллар

Яшйаларын альы-сатгысы щаггында мцддяалар ауксион сатышы чярчивясиндя, ижраат вя йа диэяр мящкямя тядбирляри ясасында яшйаларын ялдя едилмясиня, щабеля гиймятли каьызларын вя йа юдяниш васитяляринин вя електрик енеръисинин ялдя едилмясиня тятбиг олунмур.

Маддя 606. Мцлкиййят щцгугунун сахланмасы щаггында гейд-шярт

606.1. Яэяр дашынар яшйанын сатыжысы алыжы тяряфиндян алыш гиймяти юдянилянядяк яшйайа мцлкиййят щцгугуну юзцндя сахламышдырса (мцлкиййят щцгугунун сахланмасы щаггында гейд-шярт), шцбщя щалында ещтимал едилир ки, мцлкиййятин верилмяси алыш гиймяти там юдянилянядяк тяхирясалыжы шяртля щяйата кечирилир вя яэяр алыжы алыш гиймятинин юдянилмясини эежикдирирся, сатыжынын мцгавиляни ляьв етмяк вя яшйаны эери эютцрмяк щцгугу вардыр.
606.2. Сатыжынын сатылмыш яшйайа бу Мяжяллянин 606.1-жи маддясиндян иряли эялян яшйа щцгугларына алыжынын вякил етдийи шяхсляр, щабеля алыжынын кредиторлары да риайят етмялидирляр. Бу щалда «вякил едилмиш шяхс» дедикдя алыжынын юдяниш габилиййятинин олмамасы иля ялагядар онун ямлакыны кредиторларынын мянафеляри цчцн идаря етмяйя тяйин олунмуш идарячи вя йа щяр щансы диэяр шяхс баша дцшцлцр.
606.3. Бу Мяжяллянин 606.2-жи маддяси кредиторларын цстцн вя йа бярабяр щцгугларыны мящдудлашдырмыр. Онлар яшйайа эиров щцгугуна вя йа щябсин вя йа ижраатын нятижяси олмайан диэяр тяминат щцгугуна маликдирляр вя йа мцсадиря иля ялагядар олараг автомобилляр, эямиляр вя йа тяййаряляр барясиндя сахлама щцгугуну вя йа истифадя щцгугуну щяйата кечиря билярляр.

Маддя 607. Альынын гадаьан едилмяси

607.1. Яэяр ижраат чярчивясиндя сатыш щяйата кечирилирся, сатышы щяйата кечирмяйя вя йа она рящбярлик етмяйя ихтийары чатан шяхся вя онун жялб етдийи кюмякчиляря, о жцмлядян протоколу тяртиб едян катибя сатыша чыхарылмыш обйекти ня шяхсян вя йа башга шяхс васитяси иля юзц цчцн, ня дя тямсил етдийи диэяр шяхсляр цчцн алмаьа ижазя верилмир. Ижраат чярчивясиндян кянарда сатыш щяйата кечириляркян ейни гайда тятбиг едилир. Бу заман сатыш тапшырыьы заминя обйектин сатышыны цчцнжц шяхсин щесабына щяйата кечирмяк сялащиййяти верян гануни эюстяриш ясасында верилир. Ейни гайда юдяниш габилиййятинин олмадыьы щалда ижраат заманы идарячинин щяйата кечирдийи сатышда да тятбиг едилир.
607.2. Бу Мяжяллянин 607.1-жи маддясинин тялябляри позулмагла щяйата кечирилмиш альы бу шяртля етибарлыдыр ки, сатышын боржлулар, мцлкиййятчиляр вя йа кредиторлар кими чыхыш едян иштиракчылары онунла разылашсынлар.

§ 2.
Щейванларын, гушларын вя балыгларын альы-сатгысы
Маддя 608. Альы-сатгы щаггында мцддяаларын тятбиги

Яэяр бу параграфын ашаьыдакы мцддяаларындан айры гайда иряли эялмирся, щейванларын, гушларын вя балыгларын альы-сатгысына яшйаларын альы-сатгысы щаггында цмуми мцддяалар тятбиг едилир.

Маддя 609. Щейван, гуш вя балыг сатыжысынын мясулиййятинин башлыжа гцсурларла мящдудлашдырылмасы

609.1. Щейван, гуш вя балыг сатыжысы йалныз мцгавиляйя ашаьыда мцяййянляшдирилмиш уйьунсузлуглар (башлыжа гцсурлар) цчцн вя йалныз бу гцсурларын конкрет мцддятляр (гарантийа мцддятляри) ярзиндя ашкара чыхдыьы щалда мясулиййят дашыйыр.
609.2. Файдалы вя дамазлыг щейванларын сатылдыьы щалда ашаьыдакылар башлыжа гцсурлар сайылыр:
609.2.1. жыдыр вя йцк щейванларында—манго, шцурун азалмасы иля баш бейинин саьалмаз хястялийи, гыртлаьын вя йа трахейанын вя йа аь жийярлярин вя йа цряйин саьалмаз хястялийи нятижясиндя тяняффцсцн чятинляшмяси, щабеля эюзцн дахили органларынын илтищаблы дяйишмяси — 14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля;
609.2.2. гарамалда—щейванын вязиййяти цмумян писляшмякля вярям хястялийи—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля, щабеля аь жийярлярин там илтищабы — 28 эцнлцк гарантийа мцддяти иля;
609.2.3. даварда — готурлуг—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля, гызыл йел—3 эцнлцк гарантийа мцддяти иля; таун — 10 эцнлцк гарантийа мцддяти иля.
609.3. Йейинти мящсуллары ялдя етмяк мягсяди иля щейванларын кясилмяк цчцн сатылдыьы щалда ашаьыдакылар башлыжа гцсурлар сайылыр:
609.3.1. жыдыр вя йцк щейванларында—манго—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля;
609.3.2. гарамалда—щейванын чякисинин йарыдан чохуну инсанын гидаланмасы цчцн йарарсыз етмиш вярям хястялийи—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля;
609.3.3. гойунларда вя кечилярдя—цмуми щидропос—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля;
609.3.4. донузларда—щейванын чякисинин йарыдан чохуну инсанын гидаланмасы цчцн йарарсыз етмиш вярям хястялийи—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля, щабеля трихин—14 эцнлцк гарантийа мцддяти иля.
609.4. Диэяр щейванлар, гушлар вя балыглар сатыларкян башлыжа гцсурлар мцвафиг ижра щакимиййяти органы тяряфиндян, норматив щцгуги актлар олмадыгда ися мцгавиля иля мцяййянляшдирилир.
609.5. Гарантийа мцддяти рискин алыжыйа кечдийи эцнцн сонундан башланыр.

Маддя 610. Мясулиййятин эенишляндирилмяси вя мящдудлашдырылмасы

Йазылы мцгавилядя тяряфляр бу Мяжяллянин 609-жу маддясиндя нязярдя тутулан мясулиййятин мящдудлашдырылмасынын хцсуси шяртляри барясиндя разылыьа эяля билярляр. Щямин шяртляря ясасян башлыжа гцсурларын олмамасына вя йа мцяййян хассялярин олмасына тяминат вериля биляр, гарантийа мцддятляри узадыла вя йа гысалдыла биляр.

Маддя 611. Щейван, гуш вя балыг сатыжысынын тягсиринин презумпсийасы

Гарантийа мцддяти ярзиндя щяр щансы башлыжа гцсур ашкар едилдикдя ещтимал олунур ки, щямин гцсур рискин алыжыйа кечдийи ана гядяр мювжуд иди.

Маддя 612. Щейван, гуш вя балыг алыжысынын щцгуги мцдафияси васитяляри

612.1. Щейванларда, гушларда вя балыгларда башлыжа гцсурларын олмасы нятижясиндя алыжы йалныз мцгавилянин ляьвини тяляб едя биляр, гиймятин азалдылмасыны ися тяляб едя билмяз.
612.1.1. Бу щалда алыжы жавабдещ олмадыьы щалларла ялагядар щейваны, гушу вя йа балыьы гайтара билмядикдя, о жцмлядян башгасына сатмасы, онун тяляф олмасы, хястялянмяси вя йа кясилмяси нятижясиндя гайтара билмядикдя дя мцгавилянин ляьвини тяляб едя биляр. Щейванын, гушун вя йа балыьын кясилдийи щалда алыжы ону гайтармаг явязиня дяйярини юдяйир.
612.1.2. Яэяр мцгавиля ляьв едилянядяк алыжынын жавабдещ олдуьу щаллар нятижясиндя щейванын, гушун вя йа балыьын вязиййяти ящямиййятсиз дяряжядя писляшмишдирся, алыжы онун дяйяринин азалмасыны компенсасийа етмялидир. Щейвандан, гушдан вя йа балыгдан истифадя нятижясиндя щяр щансы файданын явязини алыжы йалныз бу жцр файданы ялдя етмиш олдуьу щалда юдяйир.
612.1.3. Мцгавилянин ляьв едилдийи щалда сатыжы алыжыйа щейванын йемлянмясиня вя бяслянмясиня, байтарлыг мцайиняляриня вя гуллуьуна чякилмиш хяржлярин, щабеля щейванын мяжбурян юлдцрцлмясиня вя узаглашдырылмасына чякилмиш хяржлярин явязини юдямялидир.
612.2. Мцяййян жинс яламятляри олан щейван, гуш вя йа балыг алыжысы мцгавилянин ляьви явязиня тяляб едя биляр ки, мцгавиляйя уйьун эялмяйян щейванын, гушун вя йа балыьын явязиня она мцгавиляйя уйьун эялян щейван верилсин.
612.3. Яэяр сатыжы щейванын, гушун вя йа балыьын щяр щансы башлыжа гцсурларынын олмадыьына вя йа щяр щансы конкрет хассяляринин олдуьуна хцсуси гарантийа верирся вя онлар бу гарантийайа уйьун эялмирся, алыжы мцгавилянин ляьвини вя йа ижра едилмямя нятижясиндя дяйян зярярин явязинин юдянилмясини тяляб едя биляр.

Маддя 613. Щейван, гуш вя балыг алыжысынын щцгугларыны итирмяси

613.1. Алыжы щяр щансы башлыжа гцсур ясасында она мянсуб щцгуглардан о щалда мящрум олур ки, гарантийа мцддяти гуртардыгдан сонра цч эцндян эеж олмайараг вя йа яэяр щейван, гуш вя йа балыг щямин мцддят битянядяк юлдцрцлярся вя йа диэяр шякилдя тяляф оларса, щейванын, гушун вя йа балыьын юлцмцндян сонра сатыжыйа бу гцсур барясиндя мялумат вермир вя йа она бу барядя билдириш эюндярмир вя йа гцсур ясасында она гаршы иддиа иряли сцрмцр. Яэяр сатыжы бу гцсур барясиндя гясдян сусмушдурса, щцгуг итмир.
613.2. Сатыжынын мцгавилянин ляьв едилмяси, дяйишдирмя цчцн эюндярилмя вя йа зярярин явязинин юдянилмяси щцгуглары гарантийа мцддяти гуртардыгдан ики ай сонра мцддятин кечмясиня эюря гцввядян дцшцр.

§ 3.
Пяракяндя альы-сатгы
Маддя 614. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси

614.1. Пяракяндя альы-сатгы мцгавилясиня эюря малларын пяракяндя сатышы цзря сащибкарлыг фяалиййятини щяйата кечирян сатыжы сащибкарлыг фяалиййяти иля баьлы олмайан шяхси, аиля, ев вя йа диэяр истифадя цчцн нязярдя тутулан малы алыжыйа вермяйи ющдясиня эютцрцр.
614.2. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси цмуми мцгавилядир.
614.3. Физики шяхс олан алыжынын иштиракы иля пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси иля ялагядар бу Мяжялля иля тянзимлянмяйян мцнасибятляря истещлакчыларын щцгугларынын горунмасы щаггында ганун вя она уйьун гябул едилмиш диэяр норматив щцгуги актлар тятбиг едилир.

Маддя 615. Пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин формасы

Яэяр пяракяндя альы-сатгы мцгавилясиндя, о жцмлядян алыжынын гошулдуьу стандарт формаларын шяртляриндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси сатыжынын алыжыйа касса вя йа ямтяя чекини вя йа малын юдянилдийини тясдиг едян диэяр сяняди вердийи андан лазыми формада баьланмыш сайылыр.

Маддя 616. Малын цмуми офертасы

616.1. Малын гейри-мцяййян шяхсляр даирясиня цнванланмыш рекламда, каталогларда вя малларын тясвирляриндя тяклиф едилмяси, яэяр бу, пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин бцтцн мцщцм шяртлярини ящатя едирся, цмуми оферта (маддя 408.8) сайылыр.
616.2. Сатыш йериндя (пиштахталарда, витринлярдя вя и.а.) малларын гойулмасы, онларын нцмуняляринин нцмайиш етдирилмяси вя йа сатылан маллара даир мялуматларын (малларын тясвирляринин, каталогларынын, фотошякилляринин вя и.а.) тягдим едилмяси гиймятин вя пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин диэяр мцщцм шяртляринин эюстярилиб-эюстярилмядийиндян асылы олмайараг цмуми оферта сайылыр, амма сатыжынын мцяййян малларын сатыш цчцн нязярдя тутулмадыьыны ашкар мцяййянляшдирдийи щал истисна тяшкил едир.

Маддя 617. Мал щаггында информасийа верилмяси

617.1. Сатыжы сатыша тяклиф едилян мал щаггында алыжыйа ганунверижиликдя мцяййянляшдирилмиш вя пяракяндя тижарятдя адятян иряли сцрцлян тялябляря уйьун олан зярури вя дцзэцн информасийа вермяйя боржлудур.
617.2. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси баьлананадяк алыжынын малы эюздян кечирмяк, юз йанында малын хассяляринин йохланылмасыны вя йа ондан истифадянин нцмайиш олунмасыны тяляб етмяк ихтийары вардыр, бир шяртля ки, бу, малын характериня эюря истисна едилмясин вя пяракяндя тижарятдя гябул едилмиш гайдалара зидд олмасын.
617.3. Алыжыйа бу Мяжяллянин 617.1 вя 617.2-жи маддяляриндя эюстярилмиш мала даир мялуматы сатыш йериндя дярщал алмаг имканы верилмядикдя о, сатыжыдан пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин баьланмасындан ясассыз бойун гачырылмасы нятижясиндя дяйян зярярин явязини юдямяйи тяляб едя биляр, мцгавиля баьланмыш олдугда ися аьлабатан мцддятдя мцгавилянин ижрасындан имтина едя биляр, мал цчцн юдядийи мябляьин эери гайтарылмасыны вя диэяр зярярин явязинин юдянилмясини тяляб едя биляр.
617.4. Алыжыйа мал щаггында мцвафиг информасийа алмаг имканы вермяйян сатыжы малын алыжыйа верилмясиндян сонра ямяля эялмиш гцсурлары цчцн дя мясулиййят дашыйыр, бу шяртля ки, алыжы щямин гцсурларын онда беля информасийанын олмамасы иля ялагядар ямяля эялдийини сцбута йетирсин.

Маддя 618. Малын алыжы тяряфиндян мцяййян мцддятдя гябул едилмяси шярти иля сатылмасы

618.1. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси алыжынын малы мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя гябул етмяси шярти иля баьлана биляр. Бу мцддят ярзиндя мал башга алыжыйа сатыла билмяз.
618.2. Яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжынын эялмямяси вя йа малын мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя гябул едилмяси цчцн зярури олан диэяр щярякятлярин йериня йетирилмямяси сатыжы тяряфиндян алыжынын мцгавилянин ижрасындан имтина етмяси кими гиймятляндириля биляр.
618.3. Яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, малын мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя алыжыйа верилмясини тямин етмяк цчцн сатыжынын чякдийи ялавя хяржляр малын гиймятиня дахил едилир.

Маддя 619. Малларын нцмуняляр цзря сатылмасы

619.1. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси алыжынын сатыжы тяряфиндян тяклиф едилмиш мал нцмуняси (онун тясвири, малларын каталогу вя и.а.) иля таныш олмасы ясасында баьлана биляр.
619.2. Яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, малын нцмуня цзря пяракяндя альы-сатгысы мцгавиляси малын мцгавилядя эюстярилмиш йеря чатдырылдыьы андан, мцгавилядя малын верилмяси йери мцяййянляшдирилмядикдя ися малын физики шяхсин йашайыш йери цзря вя йа щцгуги шяхсин олдуьу йер цзря алыжыйа чатдырылдыьы андан ижра едилмиш сайылыр.
619.3. Мал верилянядяк алыжы пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин ижрасындан бу шяртля имтина едя биляр ки, сатыжыйа мцгавилянин йериня йетирилмяси цзря щярякятлярин ижрасы иля ялагядар чякдийи зярури хяржлярин явязини юдясин.

Маддя 620. Малларын автоматлардан истифадя етмякля сатылмасы

620.1. Малларын автоматлардан истифадя етмякля сатылдыьы щалларда автоматларын сащиби сатыжынын ады (фирма ады), олдуьу йер, щабеля малы алмаг цчцн алыжынын йериня йетирмяли олдуьу щярякятляр щаггында мялуматлары автоматда йерляшдирмякля вя йа башга цсулла тягдим етмяк йолу иля алыжылара малларын сатыжысы щаггында информасийа вермяйя боржлудур.
620.2. Автоматлардан истифадя етмякля пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси алыжынын малы алмаг цчцн зярури щярякятляри йериня йетирдийи андан баьланмыш сайылыр.
620.3. Яэяр юдянилмиш мал алыжыйа верилмирся, сатыжы алыжынын тяляби иля дярщал малы она тягдим етмяйя вя йа юдядийи мябляьи гайтармаьа боржлудур.
620.4. Автоматдан пулларын хырдаланмасы, юдяниш нишанларынын ялдя едилмяси вя йа валйута мцбадиляси цчцн истифадя едилдийи щалларда, яэяр ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, пяракяндя альы-сатгы щаггында гайдалар тятбиг едилир.

Маддя 621. Малын алыжыйа чатдырылмаг шярти иля сатылмасы

621.1. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси малын алыжыйа чатдырылмасы шярти иля баьландыгда сатыжы мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя малы алыжынын эюстярдийи йеря чатдырмаьа, алыжы малын чатдырылма йерини эюстярмядикдя ися алыжы олан физики шяхсин йашайыш йериня вя йа щцгуги шяхсин олдуьу йеря чатдырмаьа боржлудур.
621.2. Пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси малын алыжыйа, алыжы олмадыгда ися мцгавилянин баьландыьыны вя йа малын чатдырылмасынын рясмиляшдирилдийини эюстярян гябзи вя йа диэяр сяняди тягдим етмиш истянилян шяхся тящвил верилдийи андан ижра едилмиш сайылыр, бу шяртля ки, мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмасын вя йа ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмясин.
621.3. Мцгавилядя малын алыжыйа тящвил верилмяк цчцн чатдырылма вахты мцяййянляшдирилмядикдя мал алыжынын тяляби алындыгдан сонра аьлабатан мцддятдя чатдырылмалыдыр.

Маддя 622. Пяракяндя сатылан малын гиймяти вя юдянилмяси

622.1. Яэяр ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, алыжы малы пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин баьландыьы ан сатыжынын елан етдийи гиймятля юдямяйя боржлудур.
622.2. Пяракяндя альы-сатгы мцгавилясиндя малын габагжадан юдянилмясинин нязярдя тутулдуьу щалда алыжынын мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя малы юдямямяси, яэяр тяряфлярин разылашмасында айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжынын мцгавилянин ижрасындан имтина етмяси сайылыр.
622.3. Малларын пяракяндя нисйя альы-сатгысы мцгавиляляриня, о жцмлядян алыжы тяряфиндян малларын щисся-щисся юдянилмяси шярти иля баьланмыш мцгавиляляря бу Мяжяллянин 600.5-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалар тятбиг едилмямялидир.
622.4. Алыжы малын щисся-щисся юдянилмяси цчцн мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддят ярзиндя истядийи вахт малы юдяйя биляр.

Маддя 623. Малын дяйишдирилмяси

623.1. Яэяр сатыжы тяряфиндян даща узун мцддят елан едилмяйибся, алыжы гейри-ярзаг малынын она верилдийи андан он дюрд эцн ярзиндя алдыьы малы алыш йериндя вя сатыжынын елан етдийи диэяр йерлярдя башга юлчцлц, формалы, габаритли, фасонлу, рянэли вя йа гурулушлу охшар мала дяйишдиря биляр. Бу заман гиймятдя фярг олдугда сатыжы иля лазыми щесаблашма апарылыр. Сатыжыда дяйишдирилмяк цчцн зярури мал олмадыгда алыжы ялдя етдийи малы сатыжыйа гайтара биляр вя мал цчцн юдядийи пул мябляьини эери ала биляр.
623.2. Алыжынын малын дяйишдирилмяси вя йа гайтарылмасы щаггында тяляби бу шяртля юдянилмялидир ки, мал ишлядилмиш олмасын, истещлак хассяляри горунуб сахлансын вя щямин сатыжыдан алындыьына даир сцбутлар олсун.
623.3. Бу маддядя эюстярилмиш ясаслар цзря дяйишдирилмяли вя йа гайтарылмалы олмайан малларын сийащысы хцсуси щцгуги актлар иля мцяййянляшдирилмиш гайдада тяйин едилир.

Маддя 624. Алыжыйа лазыми кейфиййятли олмайан мал сатылдыгда онун щцгуглары

624.1. Алыжыйа лазыми кейфиййятли олмайан мал сатылдыгда, яэяр малын гцсурлары сатыжы тяряфиндян габагжадан билдирилмяйибся, алыжы юз сечими иля тяляб едя биляр ки:
624.1.1. кейфиййятсиз мал лазыми кейфиййятли малла явяз едилсин;
624.1.2. алыш гиймяти мцтянасиб сурятдя азалдылсын;
624.1.3. малын гцсурлары тяхиря салынмадан явязсиз гайдада арадан галдырылсын;
624.1.4. малын гцсурларынын арадан галдырылмасына чякилмиш хяржлярин явязи юдянилсин.
624.2. Алыжы техники жящятдян мцряккяб вя йа баща малын кейфиййятиня аид тяляблярин ящямиййятли дяряжядя позулдуьу щалда онун дяйишдирилмясини тяляб едя биляр.
624.3. Малын хассяляри онун ашкар едилмиш гцсурларыны арадан галдырмаьа имкан вермядикдя (ярзаг маллары, мяишят кимйасы маллары вя и.а.) алыжы юз сечими иля щямин малын лазыми кейфиййятли малла дяйишдирилмясини вя йа алыш гиймятинин мцтянасиб сурятдя азалдылмасыны тяляб едя биляр.
624.4. Бу Мяжяллянин 624.1 вя 624.3-жц маддяляриндя эюстярилмиш тялябляри иряли сцрмяк явязиня алыжы пяракяндя альы-сатгы мцгавилясинин ижрасындан имтина едя биляр вя мал цчцн юдядийи пул мябляьинин гайтарылмасыны тяляб едя биляр. Бу заман алыжы алдыьы лазыми кейфиййятли олмайан малы сатыжынын тяляби иля вя онун щесабына гайтармалыдыр.
624.5. Мал цчцн юдянилмиш пул мябляьини алыжыйа гайтараркян сатыжы малдан там вя йа гисмян истифадя, онун ямтяя эюрцнцшцнц итирмяси вя йа диэяр бу жцр щаллар нятижясиндя малын дяйяринин азалмасы мябляьини тута билмяз.

Маддя 625. Мал дяйишдириляркян, алыш гиймяти азаларкян вя лазыми кейфиййятли олмайан мал гайтарыларкян гиймят фяргинин юдянилмяси

625.1. Пис кейфиййятли мал пяракяндя альы-сатгы мцгавилясиня уйьун эялян лазыми кейфиййятли малла явяз едиляркян сатыжы малын мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш гиймяти иля онун дяйишдирилдийи вя йа дяйишдирилмясиня даир мящкямя гярарынын чыхарылдыьы ан мювжуд олмуш гиймяти арасындакы фяргин юдянилмясини тяляб едя билмяз.
625.2. Пис кейфиййятли мал охшар, лакин юлчцсцня, фасонуна, нювцня вя йа диэяр яламятляриня эюря башга олан лазыми кейфиййятли малла явяз едиляркян дяйишдирилян малын дяйишдирилмя анындакы гиймяти иля лазыми кейфиййятли олмайан малын явязиня верилян малын гиймяти арасындакы фярг юдянилмялидир. Яэяр сатыжы алыжынын тялябини йериня йетирмирся, дяйишдирилян малын гиймяти вя онун явязиня верилян малын гиймяти мящкямя тяряфиндян малын дяйишдирилмясиня даир гярарын чыхарылдыьы эцн цчцн мцяййянляшдирилир.
625.3. Малын алыш гиймятинин мцтянасиб сурятдя азалдылмасы тялябинин иряли сцрцлдцйц щалда малын щямин тялябин иряли сцрцлдцйц ан цчцн гиймяти, алыжынын тяляби кюнцллц сурятдя йериня йетирилмядикдя ися мящкямя тяряфиндян гиймятин мцтянасиб сурятдя азалдылмасына даир гярарын чыхарылдыьы эцн цчцн гиймяти щесаба алыныр.
625.4. Лазыми кейфиййятли олмайан малы сатыжыйа гайтараркян алыжы малын пяракяндя альы-сатгы мцгавилясиндя мцяййянляшдирилмиш гиймяти иля онун тялябинин кюнцллц сурятдя йериня йетирилдийи ан цчцн, тяляб кюнцллц сурятдя йериня йетирилмядикдя ися мящкямя гярарынын чыхарылдыьы эцн цчцн мцвафиг малын гиймяти арасындакы фяргин юдянилмясини тяляб едя биляр.

Маддя 626. Сатыжынын мясулиййяти вя ющдялийин натурада ижрасы

Сатыжы пяракяндя альы-сатгы мцгавиляси цзря ющдялийи йериня йетирмядийи щалда зярярин явязинин вя дяббя пулунун юдянилмяси сатыжыны ющдялийин натурада ижрасындан азад етмир.

§ 4.
Малларын эюндярилмяси
Маддя 627. Эюндярмя мцгавиляси

627.1. Эюндярмя мцгавилясиня эюря мал эюндярян—сащибкарлыг фяалиййятини щяйата кечирян сатыжы истещсал етдийи вя йа сатын алдыьы маллары сащибкарлыг фяалиййятиндя вя йа шяхси, аиля, ев вя диэяр бу жцр истифадя иля баьлы олмайан башга мягсядляр цчцн истифадя едилмякдян ютрц шяртляшдирилмиш мцддятдя вя йа мцддятлярдя алыжыйа вермяйи ющдясиня эютцрцр.
627.2. Эюндярмя мцгавиляси йазылы формада баьланыр.

Маддя 628. Эюндярмя мцгавиляси баьланаркян ихтилафларын низама салынмасы

628.1. Эюндярмя мцгавиляси баьланаркян мцгавилянин айры-айры шяртляри барясиндя тяряфляр арасында ихтилафлар йарандыгда мцгавилянин баьланмасыны тяклиф етмиш вя диэяр тяряфдян щямин шяртлярин разылашдырылмасына даир тяклиф алмыш тяряф, яэяр тяряфляр айры мцддят барясиндя разылыьа эялмяйиблярся, щямин тяклифи алдыьы эцндян отуз эцн ярзиндя мцгавилянин мцвафиг шяртляринин разылашдырылмасы цчцн тядбирляр эюрмяли вя йа мцгавиляни баьламагдан имтина етдийи барядя диэяр тяряфя йазылы билдириш эюндярмялидир.
628.2. Эюндярмя мцгавилясинин мцвафиг шяртляриня даир тяклиф алмыш, лакин бу Мяжяллянин 628.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан мцддятдя онун шяртлярини разылашдырмаг цчцн тядбирляр эюрмямиш вя мцгавиляни баьламагдан имтина етдийи барядя диэяр тяряфя билдириш эюндярмямиш тяряф мцгавилянин шяртляринин разылашдырылмасындан бойун гачырылмасы нятижясиндя дяйян зярярин явязини юдямялидир.

Маддя 629. Малларын эюндярилмяси дюврляри

629.1. Тяряфляр эюндярмя мцгавилясинин гцввядя олдуьу мцддят ярзиндя малларын айры-айры партийалар иля эюндярилмясини нязярдя тутдугда вя бу партийаларын эюндярилмяси мцддятляри (эюндярмя дюврляри) мцгавилядя мцяййянляшдирилмядикдя, маллар, яэяр ганунверижиликдян, ющдялийин мащиййятиндян вя йа ишэцзар дювриййя адятляриндян айры гайда иряли эялмирся, бярабяр партийалар иля айбаай эюндярилмялидир.
629.2. Эюндярмя мцгавилясиндя эюндярмя дюврляри иля йанашы малларын эюндярилмяси жядвяли дя (он эцнлцк, эцнлцк, саатлыг вя и.а.) мцяййянляшдириля биляр.
629.3. Маллар алыжынын разылыьы иля вахтындан габаг эюндяриля биляр. Вахтындан габаг эюндярилмиш вя алыжы тяряфиндян гябул едилмиш маллар нювбяти дюврдя эюндярилмяли олан малларын мигдарына дахил едилир.

Маддя 630. Малларын эюндярилмяси гайдасы

630.1. Мал эюндярян эюндярмя мцгавилясинин тяряфи олан алыжыйа вя йа мцгавилядя алыжы кими эюстярилмиш шяхся маллары йоллама (вермя) цсулу иля эюндярир.
630.2. Эюндярмя мцгавилясиндя алыжынын мал эюндяряня маллары мал аланлара йолламаг (вермяк) щаггында эюстяришляр (йоллама сярянжамы) вермяк щцгугунун нязярдя тутулдуьу щалда мал эюндярян маллары йоллама сярянжамында эюстярилмиш мал аланлара йоллайыр (верир).
630.3. Йоллама сярянжамынын мязмуну вя алыжы тяряфиндян онун мал эюндяряня верилмяси мцддяти мцгавиля иля мцяййянляшдирилир. Яэяр мцгавилядя йоллама сярянжамынын верилмяси мцддяти нязярдя тутулмайыбса, о, мал эюндяряня эюндярмя дюврцнцн чатмасына ян эежи отуз эцн галмыш верилмялидир.
630.4. Алыжынын йоллама сярянжамыны мцяййянляшдирилмиш мцддятдя вермямяси мал эюндяряня йа эюндярмя мцгавилясинин ижрасындан имтина етмяк, йа да алыжыдан маллары юдямяйи тяляб етмяк щцгугу верир. Бундан башга, мал эюндярян йоллама сярянжамынын верилмямяси иля ялагядар дяйян зярярин явязинин юдянилмясини тяляб едя биляр.

Маддя 631. Малларын чатдырылмасы

631.1. Мал эюндярян маллары эюндярмя мцгавилясиндя нязярдя тутулан няглиййатла вя мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш шяртлярля чатдырыр.
631.2. Мцгавилядя малларын щансы няглиййат нювц иля вя йа щансы шяртлярля чатдырылдыьынын мцяййянляшдирилмядийи щалларда няглиййат нювцнц сечмяк вя йа малларын чатдырылмасы шяртлярини мцяййянляшдирмяк щцгугу, яэяр ганунверижиликдян, ющдялийин мащиййятиндян вя йа ишэцзар дювриййя адятляриндян айры гайда иряли эялмирся, мал эюндяряня мянсубдур.
631.3. Эюндярмя мцгавилясиндя алыжынын (мал аланын) маллары мал эюндярянин олдуьу йердя алмасы (малларын сечилмяси) нязярдя тутула биляр. Яэяр мцгавилядя малларын сечилмяси мцддяти нязярдя тутулмайыбса, алыжы (мал алан) маллары онларын щазыр олдуьу барядя мал эюндяряндян билдириш алдыгдан сонра аьлабатан мцддятдя сечмялидир.

Маддя 632. Малларын там эюндярилмямясинин тамамланмасы

632.1. Айрыжа эюндярмя дюврцндя маллары там эюндярмямиш мал эюндярян малларын эюндярилмямиш мигдарыны, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, эюндярмя мцгавилясинин гцввядя олдуьу мцддят ярзиндя нювбяти дюврдя (дюврлярдя) эюндярмялидир.
632.2. Мал эюндярян маллары эюндярмя мцгавилясиндя вя йа алыжынын йоллама сярянжамында эюстярилмиш бир нечя мал алана йолладыьы щалда бир мал алана мцгавилядя вя йа йоллама сярянжамында нязярдя тутулан мигдардан артыг эюндярилмиш маллар, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, диэяр мал аланлара там эюндярилмямянин тамамланмасы щесабына дахил едилмир.
632.3. Яэяр эюндярмя мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжы эюндярилмяси эежикдирилмиш малларын гябулундан мал эюндяряня билдириш вермякля имтина едя биляр. Алыжы мал эюндярянин билдириши алдыьы вахтадяк эюндярдийи маллары гябул етмяйя вя юдямяйя боржлудур.

Маддя 633. Там эюндярилмямя тамамланаркян малларын чешиди

633.1. Там эюндярилмямяси тамамланмалы олан малларын чешиди тяряфлярин разылашмасы иля мцяййянляшдирилир. Беля разылашма олмадыгда мал эюндярян малларын эюндярилмямиш мигдарыны буна йол верилдийи дювр цчцн мцяййянляшдирилмиш чешиддя тамамламаьа боржлудур.
633.2. Бир аддан олан малларын эюндярмя мцгавилясиндя нязярдя тутулдуьундан артыг мигдарда эюндярилмяси ейни чешидя дахил олан диэяр адлы малларын там эюндярилмямясинин тамамланмасы щесабына дахил едилмир. Бу жцр эюндярмянин алыжынын габагжадан йазылы разылыьы иля щяйата кечирилдийи щал истисна олмагла, там эюндярилмямя тамамланмалыдыр.

Маддя 634. Алыжы тяряфиндян малларын гябул едилмяси

634.1. Алыжы (мал алан) эюндярмя мцгавилясиня уйьун эюндярилмиш малларын гябулуну тямин едян бцтцн зярури щярякятляри йериня йетирмяйя боржлудур.
634.2. Алыжы (мал алан) гябул етдийи маллары эюндярмя мцгавилясиндя вя йа ишэцзар дювриййя адятляриндя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя эюздян кечирмялидир. Еля щямин мцддятдя алыжы (мал алан) гябул олунмуш малларын мигдарыны вя кейфиййятини мцгавиля вя йа ишэцзар дювриййя адятляри иля мцяййянляшдирилмиш гайдада йохламалы вя ашкара чыхардыьы уйьунсузлуглар вя йа малларын гцсурлары барясиндя мал эюндяряня лянэимядян йазылы билдириш эюндярмялидир.
634.3. Эюндярилмиш маллары няглиййат тяшкилатындан алдыгда алыжы (мал алан) малларын няглиййат вя мцшайият сянядляриндя эюстярилмиш мялуматлара уйьунлуьуну йохламалы, щабеля няглиййат тяшкилатындан бу маллары няглиййатын фяалиййятини тянзимляйян ганунверижиликдя нязярдя тутулан гайдалары эюзлямякля гябул етмялидир.

Маддя 635. Алыжы тяряфиндян гябул едилмямиш малын мясулиййятля сахланмасы

635.1. Эюндярмя мцгавилясиня уйьун олараг алыжы (мал алан) мал эюндярянин вердийи малдан имтина етдикдя бу малын саламатлыьыны тямин етмяйя (мясулиййятля сахламаьа) вя мал эюндяряня лянэимядян билдириш эюндярмяйя боржлудур.
635.2. Мал эюндярян алыжынын (мал аланын) мясулиййятля сахламаьа гябул етдийи малы аьлабатан мцддятдя апармаьа вя йа она даир сярянжам вермяйя боржлудур. Яэяр мал эюндярян мала даир бу мцддятдя сярянжам вермязся, алыжы малы сата биляр вя йа мал эюндяряня гайтара биляр.
635.3. Малын мясулиййятля сахланмаьа гябул едилмяси, сатылмасы вя йа сатыжыйа гайтарылмасы иля ялагядар алыжынын чякдийи зярури хяржлярин явязини мал эюндярян юдямялидир. Бу заман малын сатышындан эютцрцлян вясаит алыжыйа чатан мябляь чыхылмагла мал эюндяряня верилир.
635.4. Мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш ясаслар олмадан алыжы мал эюндяряндян малы гябул етмядикдя вя йа онун гябулундан имтина етдикдя мал эюндярян алыжыдан малы юдямяйи тяляб едя биляр.

Маддя 636. Малларын сечилмяси

636.1. Эюндярмя мцгавилясиндя алыжы (мал алан) тяряфиндян малларын мал эюндярянин олдуьу йердя сечилмяси нязярдя тутулдугда, яэяр ющдялийин мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, алыжы маллары онларын верилдийи йердя эюздян кечирмяйя боржлудур.
636.2. Алыжынын (мал аланын) эюндярмя мцгавиляси иля мцяййянляшдирилмиш мцддятдя, беля мцддят олмадыгда ися малларын щазыр олдуьу барядя мал эюндярянин билдиришини алдыгдан сонра аьлабатан мцддятдя маллары сечмямяси мал эюндяряня мцгавилянин ижрасындан имтина етмяк вя йа алыжыдан маллары юдямяйи тяляб етмяк щцгугу верир.

Маддя 637. Эюндярилян маллар цчцн щесаблашмалар

637.1. Алыжы эюндярилян маллары эюндярмя мцгавилясиндя нязярдя тутулан щесаблашма гайдасыны вя формасыны эюзлямякля юдяйир. Яэяр тяряфлярин разылашмасында щесаблашма гайдасы вя формасы мцяййянляшдирилмяйибся, щесаблашмалар юдяниш тапшырыглары иля щяйата кечирилир.
637.2. Эюндярмя мцгавилясиндя малларын мал алан (юдяйижи) тяряфиндян юдянилмяси нязярдя тутулдугда вя о, юдянишдян ясассыз имтина етдикдя вя йа маллары мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя юдямядикдя мал эюндярян алыжыдан эюндярилмиш маллары юдямяйи тяляб едя биляр.
637.3. Эюндярмя мцгавилясиндя малларын комплектя дахил олан айры-айры щиссялярля эюндярилмяси нязярдя тутулдугда, алыжы маллары, яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, комплектя дахил олан сонунжу щисся йолландыгдан (сечилдикдян) сонра юдяйир.

Маддя 638. Эюндярмя заманы тара вя габ

638.1. Яэяр эюндярмя мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, алыжы (мал алан) малын эюндярилдийи чохдяфялик тараны вя пакетлямя васитялярини мцгавиля иля мцяййянляшдирилмиш гайдада вя мцддятлярдя гайтармаьа боржлудур.
638.2. Малын диэяр тарасы, щабеля габы мал эюндяряня йалныз мцгавилядя нязярдя тутулмуш щалларда гайтарылмалыдыр.

Маддя 639. Лазыми кейфиййятли олмайан малларын эюндярилмясинин нятижяляри

639.1. Лазыми кейфиййятли олмайан малларын эюндярилдийи алыжы (мал алан) мал эюндяряня гаршы бу Мяжяллянин 587-жи маддясиндя нязярдя тутулан тялябляри иряли сцря биляр.
639.2. Эюндярилмиш малларын пяракяндя сатышыны щяйата кечирян алыжы (мал алан) истещлакчынын гайтардыьы лазыми кейфиййятли олмайан малын аьлабатан мцддятдя дяйишдирилмясини тяляб едя биляр, бу шяртля ки, эюндярмя мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмасын.

Маддя 640. Комплектсиз малларын эюндярилмясинин нятижяляри

640.1. Эюндярмя мцгавилясинин шяртляри, комплектлик барясиндя адятян иряли сцрцлян тялябляр позулмагла малларын эюндярилдийи алыжы (мал алан) мал эюндяряня гаршы бу Мяжяллянин 592-жи маддясиндя нязярдя тутулан тялябляри иряли сцря биляр.
640.2. Малларын пяракяндя сатышыны щяйата кечирян алыжы (мал алан) истещлакчынын гайтардыьы комплектсиз малларын аьлабатан мцддятдя комплектли малларла явяз олунмасыны тяляб едя биляр, бу шяртля ки, эюндярмя мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмасын.

Маддя 641. Маллар там эюндярилмядикдя, малларын гцсурларынын арадан галдырылмасына вя йа комплектинин тамамланмасына даир тялябляр йериня йетирилмядикдя алыжынын щцгуглары

641.1. Яэяр мал эюндярян эюндярмя мцгавилясиндя нязярдя тутулан мигдарда маллары эюндярмязся вя йа пис кейфиййятли малларын дяйишдирилмясиня вя йа малларын комплектинин тамамланмасына даир алыжынын тяляблярини мцяййянляшдирилмиш мцддятдя йериня йетирмязся, алыжынын ихтийары вар ки, эюндярилмямиш маллары башга шяхслярдян ялдя едяряк буна чякдийи бцтцн зярури вя аьлабатан хяржляри мал эюндяряня аид етсин.
641.2. Мал эюндярян тяряфиндян малларын там эюндярилмядийи вя йа малларын гцсурларынын арадан галдырылмасына вя йа малларын комплектинин тамамланмасына даир алыжынын тялябляринин йериня йетирилмядийи щалларда алыжынын маллары башга шяхслярдян ялдя етмяйя чякдийи хяржляр бу Мяжяллянин 645.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалара уйьун щесабланыр.
641.3. Малларын гцсурлары арадан галдырыланадяк вя комплекти тамамлананадяк вя йа маллар дяйишдирилянядяк алыжы (мал алан) лазыми кейфиййятли олмайан вя комплектсиз маллары юдямякдян имтина едя биляр, маллары юдямиш олдугда ися юдядийи мябляьлярин гайтарылмасыны тяляб едя биляр.

Маддя 642. Малларын там эюндярилмямяси вя йа эюндярилмясинин эежикдирилмяси цчцн дяббя пулу

Малларын там эюндярилмямяси вя йа эюндярилмясинин эежикдирилмяси цчцн ганунла вя йа эюндярмя мцгавиляси иля мцяййянляшдирилмиш дяббя пулу мал эюндяряндян онун там эюндярилмямиш малларын мигдарыны эюндярмянин сонракы дюврляриндя тамамламаг вязифясинин щцдудлары дахилиндя ющдялийини фактик ижра едянядяк тутулур, бу шяртля ки, ганунла вя йа мцгавиля иля дяббя пулунун юдянилмясинин айры гайдасы нязярдя тутулмасын.

Маддя 643. Бир нечя эюндярмя мцгавиляси цзря ейни нювлц ющдяликлярин ижрасы

643.1. Мал эюндярян ейни вахтда бир нечя эюндярмя мцгавиляси цзря алыжыйа ейни адлы маллар эюндярдикдя вя эюндярилмиш малларын мигдары мал эюндярянин бцтцн мцгавиляляр цзря ющдяликляринин ижрасы цчцн йетярли олмадыгда эюндярилмиш маллар мал эюндярянин эюндярмя заманы вя йа эюндярмядян сонра дярщал эюстярдийи мцгавилянин ижрасы щесабына дахил едилмялидир.
643.2. Яэяр алыжы бир нечя эюндярмя мцгавиляси цзря алдыьы ейни адлы маллары мал эюндяряня юдямишся вя юдяниш мябляьи алыжынын бцтцн мцгавиляляр цзря ющдяликляринин ижрасы цчцн йетярли дейился, юдянилмиш мябляь алыжынын маллары юдяйяркян эюстярдийи мцгавилянин ижрасы щесабына дахил едилмялидир.
643.3. Яэяр мал эюндярян вя йа алыжы бу Мяжяллянин 643.1 вя 643.2-жи маддяляриня уйьун онлара верилмиш щцгуглардан истифадя етмязлярся, ющдялийин ижрасы ижра мцддяти даща тез чатан мцгавиля цзря ющдяликлярин ижрасы щесабына дахил едилир. Яэяр бир нечя мцгавиля цзря ющдяликлярин ижрасы мцддяти ейни вахтда чатарса, щяйата кечирилмиш ижра бцтцн мцгавиляляр цзря ющдяликлярин ижрасы щесабына мцтянасиб сурятдя дахил едилир.

Маддя 644. Эюндярмя мцгавилясинин биртяряфли дяйишдирилмяси вя йа онун ижрасындан биртяряфли имтина

644.1. Эюндярмя мцгавилясинин биртяряфли дяйишдирилмясиня вя йа онун ижрасындан биртяряфли имтинайа (тамамиля вя йа гисмян) тяряфлярдян биринин мцгавиляни ящямиййятли дяряжядя поздуьу щалда йол верилир.
644.2. Эюндярмя мцгавилясинин мал эюндярян тяряфиндян позулмасы ашаьыдакы щалларда ящямиййятли дяряжядя позунту сайылыр:
644.2.1. алыжы цчцн мягбул мцддятдя арадан галдырылмасы мцмкцн олмайан гцсурларла лазыми кейфиййятли олмайан маллар эюндярилдикдя;
644.2.2. малларын эюндярилмяси мцддятляри дяфялярля позулдугда.
644.3. Эюндярмя мцгавилясинин алыжы тяряфиндян позулмасы ашаьыдакы щалларда ящямиййятли дяряжядя позунту сайылыр:
644.3.1. малларын юдянилмяси мцддятляри дяфялярля позулдугда;
644.3.2. маллар дяфялярля сечилмядикдя.
644.4. Тяряфлярин разылашмасында эюндярмя мцгавилясинин биртяряфли дяйишдирилмясинин вя йа онун ижрасындан биртяряфли имтинанын айры ясаслары да нязярдя тутула биляр.
644.5. Эюндярмя мцгавиляси тяряфлярдян биринин диэяр тяряфдян бу барядя билдириш алдыьы андан дяйишдирилмиш вя йа ляьв едилмиш сайылыр, бу шяртля ки, билдиришдя мцгавилянин дяйишдирилмясинин вя йа ляьвинин айры мцддяти нязярдя тутулмасын вя йа тяряфлярин разылашмасы иля айры мцддят мцяййянляшдирилмясин.

Маддя 645. Мцгавиля ляьв едиляркян зярярин щесабланмасы

645.1. Яэяр сатыжынын ющдялийи позмасы нятижясиндя мцгавиля ляьв едилдикдян сонра аьлабатан мцддятдя алыжы мцгавилядя нязярдя тутулан малын явязиня башга шяхсдян даща йцксяк, лакин аьлабатан гиймятля мал аларса, мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш гиймятля онун явязиня ижра едилмиш ягд цзря гиймят арасындакы фярг шяклиндя зярярин явязинин юдянилмяси тялябини сатыжыйа гаршы иряли сцря биляр.
645.2. Яэяр алыжынын ющдялийи позмасы нятижясиндя мцгавиля ляьв едилдикдян сонра аьлабатан мцддятдя сатыжы малы мцгавилядя нязярдя тутуландан даща ашаьы, лакин аьлабатан гиймятля башга шяхся сатарса, мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш гиймятля онун явязиня ижра едилмиш ягд цзря гиймят арасындакы фярг шяклиндя зярярин явязинин юдянилмяси тялябини алыжыйа гаршы иряли сцря биляр.
645.3. Яэяр бу Мяжяллянин 645.1 вя 645.2-жи маддяляриндя нязярдя тутулан ясаслар цзря мцгавиля ляьв едилдикдян сонра онун явязиня башга ягд баьланмамышса вя щямин малын жари гиймяти варса, тяряф мцгавилядя мцяййянляшдирилмиш гиймятля мцгавилянин ляьв едилдийи мягамдакы жари гиймят арасындакы фярг шяклиндя зярярин явязинин юдянилмяси тялябини иряли сцря биляр.
645.4. Малын верилмяли олдуьу йердя охшар мал цчцн мцгайисяйя эялян шяраитдя адятян алынмыш гиймят жари гиймят сайылыр. Яэяр щямин йердя жари гиймят йохдурса, башга йердя тятбиг едилян, аьлабатан явяз ола билян жари гиймят, малын нягл едилмяси хяржляриндяки фярг нязяря алынмагла, тятбиг едиля биляр.
645.5. Бу Мяжяллянин 645.1.-645.4-жц маддяляриндя нязярдя тутулан тяляблярин йериня йетирилмяси ющдялийи ижра етмямиш вя йа лазымынжа ижра етмямиш тяряфи диэяр тяряфя вурулмуш башга зярярин явязини юдямякдян азад етмир.

§ 5.
Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы
Маддя 646. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы мцгавиляси

646.1. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы мцгавилясиня эюря сатыжы торпаг сащясини, еви, бинаны, гурьуну, мянзили вя йа диэяр дашынмаз яшйаны алыжынын мцлкиййятиня вермяйи ющдясиня эютцрцр.
646.2. Яэяр бу Мяжяллянин бу параграфынын ашаьыдакы мцддяаларындан айры гайда иряли эялмирся, дашынмаз яшйаларын альы-сатгысына яшйаларын альы-сатгысы щаггында цмуми мцддяалар мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.

Маддя 647. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысынын етибарлыьы

647.1. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы щаггында мцгавиля йазылы формада баьландыгда вя нотариат гайдасында тясдигляндикдя етибарлы сайылыр.
647.2. Дашынмаз яшйайа мцлкиййят щцгугу алыжыйа дашынмаз ямлакын дювлят рейестриндя гейдиййат анындан кечир.
647.3. Альы-сатгы мцгавилясинин нотариат гайдасында тясдиглянмяси вя дашынмаз ямлакын дювлят рейестриндя гейдя алынмасы хяржлярини алыжы чякир.

Маддя 648. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы заманы тяряфлярин вязифяси

648.1. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы щалында тяряфлярдян щяр бири мцлкиййят щцгугунун кечирилмяси фактынын дашынмаз ямлакын дювлят рейестриндя гейдя алынмасы цчцн юз тяряфиндян зярури оланлары щяйата кечиряряк юзцнцн вермя вя йа гябул етмя вязифясини ижра едир.
648.2. Сатылмыш яшйа иля баьлы рискляр, хяржляр вя файдалар шцбщя щалында алыжыйа йалныз дашынмаз ямлакын дювлят рейестриня дахил едилдийи андан кечир. Яэяр тяряфлярдян бири гейдиййатын эежикдирилмясиндя тягсирлидирся, о, бунунла ялагядар ямяля эялмиш зярярин явязини диэяр тяряфя юдямялидир.

Маддя 649. Сатылмыш дашынмаз яшйанын уйьун олмамасы

Сатылмыш дашынмаз яшйанын уйьунсузлуьу мцгавиляйя уйьун олмамасындан савайы щямин яшйайа аид артыг мювжуд олмайан щцгугларын дашынмаз ямлакын дювлят рейестриндя эюстярилдийи щалда да баш верир.

Маддя 650. Дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы щаггында мцддяаларын рясми рейестрлярдя гейдя алынмасы тяляб едилян дашынар яшйаларын альы-сатгысына тятбиги

Рясми рейестрлярдя гейдя алынмасы тяляб едилян дашынар яшйалара дашынмаз яшйаларын альы-сатгысы щаггында эюстяришляр мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.

§ 6.
Тяляблярин вя диэяр щцгугларын альы-сатгысы
Маддя 651. Яшйаларын альы-сатгысы щаггында мцддяаларын, тяляблярин вя диэяр щцгугларын альы-сатгысына тятбиги

Тяляблярин вя диэяр щцгугларын альы-сатгысына яшйаларын альы-сатгысы щаггында эюстяришляр мцвафиг сурятдя тятбиг едилир. Рясми рейестрлярдя гейдя алынмыш дашынмаз яшйалара вя обйектляря щцгугларын сатылдыьы щалларда бу Мяжяллянин 646—650-жи маддяляри мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.

Маддя 652. Щцгугун кечирилмяси (тялябин эцзяшти)

Щцгугун сатылдыьы щалда эюндярмя вя гябул щцгугун кечирилмясиндян (тялябин эцзяштиндян) ибарят олур. Сатыжыда олан щцгугун ясасландырылмасы вя алыжыйа кечирилмяси хяржлярини сатыжы чякир.

Маддя 653. Яшйайа сащиблик щцгугларынын сатылмасы

Яшйайа сащиблик сялащиййяти верян щцгугун сатылдыьы щалда сатыжы алыжыйа гцсурлардан, щабеля цчцнжц шяхслярин щцгугларындан вя иддиаларындан азад яшйа эюндярмяйя боржлудур.

Маддя 654. Щцгугларын вя тяляблярин альы-сатгысы заманы сатыжынын мясулиййяти

654.1. Щяр щансы тялябин вя щяр щансы диэяр щцгугун сатыжысы щямин тялябин вя йа щцгугун щягигятян мювжуд олмасына жавабдещдир. Гиймятли каьызын сатыжысы беля бир мясулиййят дя дашыйыр ки, щямин гиймятли каьызын етибарсызлыьына сябяб ола биляжяк щансыса ижраата башланылмайажагдыр.
654.2. Яэяр щяр щансы тялябин сатыжысы боржлунун юдяниш габилиййяти цчцн мясулиййяти юз ющдясиня эютцрцрся, щесаб едилир ки, щямин мясулиййят бу тялябин эцзяшт едилдийи ан цчцн юдяниш габилиййятиня аиддир.

§ 7.
Факторинг
Маддя 655. Факторинг мцгавиляси

655.1. Факторинг пул тялябинин эцзяшт едилмяси мцгабилиндя малиййяляшдирмядир. Факторинг мцгавилясиня эюря бир тяряф (фактор) цчцнжц шяхс (боржлу) барясиндя мцштяринин (кредиторун) цчцнжц шяхся мал вермясиндян, ишляр эюрмясиндян вя йа хидмятляр эюстярмясиндян иряли эялян пул тялябинин щесабына диэяр тяряфя (мцштярийя) пул вясаити верир вя йа вермяйи ющдясиня эютцрцр, мцштяри ися бу пул тялябини фактора эцзяшт едир вя йа эцзяшт етмяйи ющдясиня эютцрцр.
655.2. Пул тялябляринин эцзяшти барясиндя боржлуйа билдириш верилмялидир.
655.3. Мцштяри фактор гаршысында ющдялийинин ижрасыны тямин етмяк мягсяди иля дя боржлуйа олан пул тялябини фактора эцзяшт едя биляр.
655.4. Факторун факторинг мцгавиляси цзря ющдяликляриня мцштяри цчцн мцщасибат учотунун апарылмасы, щабеля мцштярийя эцзяшт предмети олан пул тялябляри иля баьлы диэяр малиййя хидмятляринин эюстярилмяси дя дахил ола биляр.
655.5. Факторинг мцгавиляси йазылы формада баьланыр.
655.6. Факторинг мцгавилялярини фактор кими банклар вя диэяр кредит тяшкилатлары, щабеля бу жцр фяалиййяти щяйата кечирмяйя ижазяси олан башга коммерсийа тяшкилатлары баьлайа билярляр.

Маддя 656. Тяляблярин альы-сатгысы щаггында мцддяаларын факторинг мцгавилясиня тятбиги

Яэяр бу Мяжяллянин бу параграфынын ашаьыдакы мцддяаларындан айры гайда иряли эялмирся, факторинг мцгавилясиня тяляблярин альы-сатгысы вя верилмяси щаггында мцддяалар тятбиг едилир.

Маддя 657. Факторинг мцгавилясинин иштиракчылары арасында мцнасибятлярин хцсусиййятляри

657.1. Факторинг мцгавилясинин мювжуд вя йа эяляжяк тяляблярин эцзяштини нязярдя тутан щяр щансы мцддяасы онун иштиракчылары арасында мцнасибятлярдя йалныз о щалда етибарлыдыр ки, щямин тялябляр мцгавилянин баьландыьы ан мювжуд олсун.
657.2. Факторинг мцгавилясинин эяляжяк тяляблярин эцзяштиня ясас верян щяр щансы мцддяасы тяляблярин верилмя цзря щансыса ялавя щярякятляр едилмядян ямяля эялдийи мягамда фактора кечмясини билдирир.
657.3. Факторинг мцгавилясиндя мцштяринин щцгугларынын фактора щансы дяряжядя кечмяси дя тянзимляня биляр.
657.4. Яэяр боржлу мцштяридян вя йа мцштяринин вякаляти иля фактордан эцзяшт барясиндя йазылы билдириш алмышдырса, юдяниши фактора щяйата кечирмялидир. Билдириш йалныз о щалда етибарлыдыр ки, эцзяшт едилмиш тялябляри вя боржлунун юдяниши щяйата кечирдийи вя йа щесабына щяйата кечирдийи фактору кифайят гядяр дягиг эюстярсин вя билдиришин верилдийи ан вя йа даща яввял баьланмыш мцгавилядян иряли эялян тялябляря аид олсун.
657.5. Яэяр боржлу башга шяхсин юдяниши щяйата кечирмякдя цстцнлцк щцгугундан хябярдардырса, бу Мяжяллянин 657.4-жц маддясиня уйьун юдяниши щяйата кечирмяк вязифяси арадан галхыр.
657.6. Боржлуну фактора юдяниш нятижясиндя борждан азад едян диэяр ясаслардан асылы олмайараг, борждан азад едилмя о щалда юдянишин нятижяси олур ки, щямин юдяниш бу Мяжяллянин 657.4-жц маддясиня уйьун щяйата кечирилир.
657.7. Яэяр фактор боржлудан мцгавиля ясасында ямяля эялмиш тяляб цзря мябляь юдямяйи тяляб едирся, боржлу щямин мцгавилядян иряли эялян вя мцштяринин ондан юдяниш тяляб етдийи щалда иряли сцря биляжяйи бцтцн етиразлары фактора билдиря биляр. Боржлу эцзяшт щаггында йазылы билдиришин верилдийи мягамда мцштярийя гаршы олан тялябляринин юдянилмясиня даир щяр щансы щцгугу да гаршылыглы явязляшдирмя чярчивясиндя фактора гаршы етираз кими иряли сцря биляр.
657.8. Мал эюндярянин альы-сатгы мцгавиляси цзря ющдяликляри ижра етмямяси, лазымынжа ижра етмямяси вя йа ижраны эежикдирмяси юзлцйцндя боржлуйа фактора юдядийи мябляьин гайтарылмасыны тяляб етмяк щцгугу вермир. Яэяр боржлу щяр щансы тяляб цзря фактора юдядийи мябляьин гайтарылмасыны тяляб етмяк щцгугуна маликдирся, фактордан щямин мябляьин гайтарылмасыны йалныз о щалда тяляб едя биляр ки, фактор бу тяляб цзря мал эюндяряня юдямя ющдялийини ижра етмясин вя йа боржлунун юдянишинин аид едилдийи маллар барясиндя мцгавилянин мцштяри тяряфиндян йериня йетирилмядийини, лазымынжа йериня йетирилмядийини вя йа йериня йетирилмясинин эежикдирилдийини билдийи мягамда ижра етсин.
657.9. Яэяр мцштяри факторинг мцгавиляси ясасында щяр щансы тяляби фактора эцзяшт едирся, онда яввялян, фактор тяряфиндян тялябин щяр щансы нювбяти эцзяштиня вя йа щяр щансы сонракы тяляб алана бу Мяжяллянин 657.4—657.8-жи маддяляри еля тярздя тятбиг едилир ки, сонракы тяляб алан санки фактордур, икинжиси ися, нювбяти эцзяшт щаггында боржлуйа цнванланмыш билдириш щям дя фактора цнванланмыш билдириш олур.
657.10. Бу Мяжяллянин бу параграфынын мцддяалары факторинг мцгавиляси иля гадаьан олунмуш сонракы эцзяштя тятбиг едилмир.

§ 8.
Сынама цчцн альы-сатгы
Маддя 658. Сынама цчцн альы-сатгы мцгавиляси

658.1. Сынама вя йа йохлама цчцн альы-сатгы мцгавиляси алыжынын щямин предмети алмаьа разылыг вердийи вахтадяк тяхирясалыжы шяртля баьланан альы-сатгы мцгавилясидир.
658.2. Сынама цчцн альы-сатгы мцгавилясиня эюря сатыжы алыжыйа предмети эюздян кечирмяйя ижазя вермялидир.
658.3. Шцбщя щалында щямин предмети алмаьа разылыг вермяк алыжынын ихтийарындадыр.
658.4. Алыжы сынама вя йа йохлама цчцн алдыьы предмет барясиндя разылыьыны йалныз мцяййянляшдирилмиш мцддят ярзиндя, бу мцддят мцяййянляшдирилмядикдя ися йалныз сатыжынын алыжы цчцн мцяййянляшдирдийи аьлабатан мцддят битянядяк билдиря биляр. Яэяр яшйа сынама вя йа эюздян кечирмя цчцн артыг алыжыйа верилмишдирся, онун сусмасы разылыг кими гиймятляндирилир.

30-жу фясил.
Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу вя диэяр цстцнлцк щцгуглары

Маддя 659. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу вя диэяр цстцнлцк щцгуглары щаггында цмуми мцддяалар

659.1. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу вя щяр щансы яшйайа вя йа щяр щансы щцгуга диэяр цстцнлцк щцгуглары гануна эюря вя йа мцгавиля ясасында ямяля эяля биляр. Яэяр беля щцгуглар мцгавиляйя ясасланырса, йалныз мцгавиля иштиракчыларыны мцкялляфиййятли едир вя щямин яшйаны вя йа щямин щцгугу архайын ялдя етмиш цчцнжц шяхсляря гаршы гойула билмяз.
659.2. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу вя мцгавиляйя ясасланан диэяр цстцнлцк щцгуглары йалныз нязярдя тутдуглары ягдин етибарлыьы цчцн тяляб едилян формада гейдя алынмыш олдугда етибарлыдыр.
659.3. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугунун вя диэяр цстцнлцк щцгугларынын ашаьыдакы щалларда гцввяси йохдур:
659.3.1. онлар башгасына верилмяси норматив щцгуги актларда нязярдя тутулмуш хцсуси проседурларла тянзимлянян обйектляря вя йа щцгуглара аид олдугда;
659.3.2. ижраат чярчивясиндя, о жцмлядян мяжбури ауксион сатышы чярчивясиндя сатыш щалында.
659.4. Яэяр сатын алмагда цстцнлцк щцгугу вя мцгавиляйя ясасланан диэяр цстцнлцк щцгуглары гыт олан ян зярури яшйалара вя щцгуглара аиддирся, мараглы шяхсляр онларын етибарлыьы барясиндя мцбащися едя билярляр.
659.5. Яэяр сатын алмагда щяр щансы цстцнлцк щцгугунун вя диэяр цстцнлцк щцгугунун гцввяси йохдурса, беля щцгугун верилмяси цчцн юдянилмиш щаггын явязи, о жцмлядян онун юдянилдийи эцндян ганунла мцяййянляшдирилмиш фаизляр юдянилмялидир.

Маддя 660. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу

660.1. Щяр щансы обйекти цстцн сатын алмаьа ихтийар верилмиш шяхс бу щцгугуну сатын алмагда цстцнлцк щцгугу цзря мцкялляфиййятли олан шяхс щямин обйектин альы-сатгысы барядя щяр щансы цчцнжц шяхсля мцгавиля баьладыгдан сонра щяйата кечиря биляр.
660.2. Мцкялляфиййятли шяхс цчцнжц шяхсля баьладыьы мцгавилянин мязмунуну цстцн сатын алмаьа ихтийар верилмиш шяхся лянэимядян билдирмялидир. Мцкялляфиййятли шяхсин мялуматы цчцнжц шяхсин мялуматы иля явяз едиля биляр. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугу мялумат алындыгдан сонра ики ай ярзиндя щяйата кечириля биляр.
660.3. Сатын алмагда цстцнлцк щцгугунун щяйата кечирилмяси цчцн мцкялляфиййятли шяхся бу барядя яризя верилир. Яризядян ютрц альы-сатгы мцгавиляляри цчцн мцяййянляшдирилмиш форма тяляб едилмир.
660.4. Ихтийарлы шяхс сатын алмагда цстцнлцк щцгугуну щяйата кечирмяк цчцн мцкялляфиййятли шяхсля альы-сатгы мцгавиляси баьлайыр. Мцгавилянин шяртляри мцкялляфиййятли шяхсля цчцнжц шяхс арасында разылашдырылыр. Яэяр алыш гиймяти жари гиймятдян йцксякдирся, ихтийарлы шяхс онун жари гиймят сявиййясинядяк азалдылмасыны тяляб едя биляр. Ихтийарлы шяхс щямин щцгугу щяйата кечирдикдя мцкялляфиййятли шяхс альы-сатгы мцгавилясини ляьв едя биляр. Мцгавиля иштиракчыларынын щцгуги мцдафия васитяляри альы-сатгы мцгавиляси иля мцяййянляшдирилир. Яэяр ихтийарлы шяхс сатын алмагда цстцнлцк щцгугуну щяйата кечирянядяк яшйайа мцлкиййят щцгугуну цчцнжц шяхс архайын ялдя етмишдирся, мцкялляфиййятли шяхс барясиндя ихтийарлы шяхсин щцгуги мцдафия васитяляри онун ижра етмямя нятижясиндя зярярин явязинин юдянилмяси тяляби иля мящдудлашдырылыр.
660.5. Мцкялляфиййятли шяхсин цчцнжц шяхсля разылашмасы альыны сатын алмагда цстцнлцк щцгугунун щяйата кечирилмямясиндян асылы етдикдя вя йа сатын алмагда цстцнлцк щцгугунун щяйата кечирилдийи щалда мцкялляфиййятли шяхсин имтина щцгугуну гцввядя сахладыгда щямин разылашманын цстцн сатын алмаьа ихтийар верилмиш шяхс цчцн гцввяси йохдур.
660.6. Яэяр цчцнжц шяхс цстцн сатын алмаьа ихтийар верилмиш шяхсин ижра етмяйя гадир олмадыьы щяр щансы ялавя ющдялийин ижрасыны мцгавиляйя ясасян цзяриня эютцрцрся, ихтийар верилмиш шяхс ющдялийин ижрасы явязиня онун дяйярини юдямялидир. Яэяр ющдялийи пулла гиймятляндирмяк мцмкцн дейилдирся, сатын алмагда цстцнлцк щцгугунун щяйата кечирилмяси истисна едилир. Лакин яэяр цчцнжц шяхсля мцгавиля щямин ющдяликсиз дя баьлана билярся, щяр щансы ялавя ющдялик щаггында шярт нязяря алынмыр.
660.7. Яэяр цчцнжц шяхс сатын алмагда цстцнлцк щцгугунун шамил едилдийи щяр щансы обйекти диэяр обйектлярля бирликдя цмуми гиймятя алырса, цстцн сатын алмаьа ихтийар верилмиш шяхс щямин цмуми гиймятин аьлабатан щиссясини юдямялидир. Мцкялляфиййятли шяхс тяляб едя биляр ки, сатын алмагда цстцнлцк щцгугу бцтцн бюлцнмяз яшйалара шамил едилсин.
660.8. Айры шярт гойулмайыбса, сатын алмагда цстцнлцк щцгугу ихтийарлы шяхсин вярясяляриня верилмир вя кечмир. Щцгуг конкрет мцддятля мящдудлашдырылдыгда, о, шцбщя щалында вярясялик цзря верилир.

Маддя 661. Диэяр цстцнлцк щцгуглары

Тятбиг едиля билдийи щалда бу Мяжяллянин 659 вя 660-жы маддяляринин мцддяалары мцвафиг олараг диэяр цстцнлцк щцгуглары, о жцмлядян сатылмыш яшйанын йенидян алынмасы (сатын алынмасы) щцгугу вя кирайяйя вя йа ижаряйя эютцрмякдя цстцнлцк щцгуглары цчцн етибарлыдыр.

31-жи фясил.
Дяйишдирмя

Маддя 662. Дяйишдирмя мцгавиляси

662.1. Дяйишдирмя мцгавилясиня эюря тяряфлярдян щяр бири башга тяряфин мцлкиййятиня бир яшйанын мцгабилиндя диэяр яшйаны вермяйи ющдясиня эютцрцр.
662.2. Дяйишдирмя мцгавилясиня альы-сатгы щаггында эюстяришляр мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.
662.3. Дяйишдирмя мцгавиляси цзря мцнасибятлярин щяр бир иштиракчысы диэяр тяряфя веряжяйини вяд етдийи яшйанын сатыжысы вя алдыьы яшйанын алыжысы сайылыр.

Маддя 663. Дяйишдирмя мцгавиляси цзря гиймятляр вя хяржляр

663.1. Яэяр дяйишдирмя мцгавилясиндян айры гайда иряли эялмирся, дяйишдирилмяли маллар бярабяр гиймятли сайылыр, онларын верилмяси вя гябул едилмяси хяржлярини ися щяр бир щалда мцвафиг вязифяляри дашыйан тяряф чякир.
663.2. Дяйишдирмя мцгавилясиня уйьун олараг дяйишдирилян малларын гейри-бярабяр гиймятли сайылдыьы щалда, алдыьы малын гиймятиндян ашаьы гиймятли мал вермяли олан тяряф гиймят фяргини, яэяр мцгавилядя юдянишин айры гайдасы нязярдя тутулмайыбса, билаваситя малы вермяк вязифясини ижра едянядяк вя йа ижра етдикдян сонра юдямялидир.

Маддя 664. Дяйишдирмя мцгавиляси цзря малы вермяк ющдялийинин гаршылыглы ижрасы

Дяйишдирмя мцгавилясиня уйьун олараг дяйишдирилян малларын верилмяси мцддятляри цст-цстя дцшмядикдя диэяр тяряф малы вердикдян сонра малы вермяли олан тяряфин малы вермяк ющдялийинин ижрасына ющдяликлярин гаршылыглы ижрасы щаггында гайдалар тятбиг едилир.

Маддя 665. Дяйишдирилян маллара мцлкиййят щцгугунун кечмяси

Яэяр дяйишдирмя мцгавилясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, дяйишдирилян маллара мцлкиййят щцгугу дяйишдирмя мцгавиляси цзря алыжы кими чыхыш едян тяряфляря щяр ики тяряф мцвафиг маллары вермяк ющдяликлярини ижра етдикдян сонра ейни вахтда кечир.

32-жи фясил.
Баьышлама

Маддя 666. Баьышлама мцгавиляси

666.1. Баьышлама мцгавиляси саь икян баьланан еля мцгавилядир ки, онун ясасында щядиййя верян юз ямлакынын бир щиссясини баьышламагла щядиййя аланы зянэинляшдирир, щям дя бу жцр баьышлама щядиййя алан тяряфиндян щеч бир жаваб хидмяти иля шяртляндирилмир. Баьышлама мцгавиляси щядиййя аланын щядиййяни гябул етмяси иля баьланмыш сайылыр. Яэяр баьышлама ющдяликля шяртляндирилмяйибся, щядиййянин гябул едилдийи ещтимал олунур.
666.2. Баьышлама предмети яшйалар, щядиййя веряня вя йа цчцнжц шяхся гаршы ямлак щцгуглары (тялябляр), щабеля щядиййя аланын щядиййя верян вя йа цчцнжц шяхс гаршысында ямлак вязифясиндян азад едилмяси ола биляр.
666.3. Мяняви вя йа яхлаги боржун ижрасы баьышлама сайылмыр.

Маддя 667. Баьышламаг вя щядиййя гябул етмяк габилиййяти

667.1. Фяалиййят габилиййятли шяхс юз ямлакына даир баьышлама йолу иля о щалда сярянжам веря биляр ки, щямин ямлак яр-арвадын цмуми мцлкиййяти вя йа вярясялик щцгугу иля мящдудлашмыш олмасын.
667.2. Фяалиййят габилиййяти олмайан шяхсин ямлакындан баьышлама йалныз гануни нцмайяндялярин мясулиййятинин сахланмасы шярти иля, щабеля гяййумлуг вя щимайячилик щцгугунун эюстяришляриня уйьун олараг щяйата кечириля биляр.
667.3. Яэяр фяалиййят габилиййяти олмайан шяхс юз щярякятляринин характерини вя нятижялярини гиймятляндирмяйя гадирдирся, о да щядиййяни гябул едя вя щцгуга уйьун сурятдя ялдя едя биляр. Лакин яэяр гануни нцмайяндя щядиййянин гябул олунмасыны гадаьан етмишся вя йа гайтарылмасына даир сярянжам вермишся, щядиййя ялдя едилмир вя йа ляьв едилир.

Маддя 668. Баьышлама формасы. Баьышлама вяди

668.1. Баьышлама ашаьыдакы щалларда етибарлыдыр:
668.1.1. дашынмаз яшйаларын вя йа щямин яшйалара щцгугларын баьышланмасы заманы баьышлама мцгавиляси нотариат гайдасында тясдигляндикдя вя дашынмаз ямлакын дювлят рейестриндя гейдя алындыгда;
668.1.2. рясми рейестрлярдя гейдя алынмасы тяляб едилян дашынар яшйаларын баьышланмасы заманы баьышлама мцгавиляси нотариат гайдасында тясдигляндикдя вя мцвафиг рясми рейестрдя гейдя алындыгда;
668.1.3. дашынар яшйаларын баьышланмасы заманы щядиййя верян яшйаны щядиййя алана вердикдя;
668.1.4. тяляблярин вя диэяр щцгугларын баьышланмасы заманы онлар бу Мяжяллянин тялябляриня уйьун йазылы сурятдя кечирилдикдя;
668.1.5. эяляжякдя баьышлама вяд едилдикдя бу вяд нотариат гайдасында тясдигляндикдя.
668.2. Бу Мяжяллянин 668.1-жи маддясинин тялябляриня уйьун эялмяйян баьышлама вяди сонрадан щямин тялябляря уйьун ижра едилдикдя етибарлы олур.

Маддя 669. Щядиййянин гябул едилянядяк эери эютцрцлмяси

Няйи ися баьышламаг ниййяти иля башга шяхся верян шяхс щядиййя алан щядиййяни гябул едянядяк истядийи вахт ону эери эютцря биляр.

Маддя 670. Баьышлама мцгавиляси цзря шяртляр вя ющдяликляр

670.1. Баьышлама шяртлярин вя йа ющдяликлярин йериня йетирилмясиндян асылы едиля биляр.
670.2. Щядиййя верянин юлмяси щалы цчцн баьышлама вярясялик щцгугунун эюстяришляриня уйьун ижра едилир.
670.3. Баьышлама мцгавилясиня уйьун олараг щядиййя верян вя онун вярясяляри щядиййя аланын эютцрдцйц ющдялийин ижра едилмямяси вя йа лазымынжа ижра едилмямяси барядя иддиа веря билярляр. Яэяр ющдялийин ижрасы иля ижтимаи мянафеляря риайят едилирся, щядиййя верянин юлцмцндян сонра ижраны мцвафиг ижра щакимиййяти органы тяляб едя биляр.
670.4. Яэяр баьышлама мцгавиляси баьландыгдан сонра щядиййя алан щядиййянин дяйяринин ющдялийин ижрасы хяржлярини юдямядийини вя зярярин явязинин она юдянилмяйяжяйини ашкар едярся, ющдялийин ижрасындан имтина едя биляр.

Маддя 671. Щядиййянин реститусийасы

Щядиййя верян щядиййя аланын ондан габаг юлмяси щалы цчцн баьышланмыш яшйанын реститусийасы щцгугуну юзцндя сахлайа биляр. Торпаг сащяляри вя йа онлара яшйа щцгуглары баьышланаркян бу жцр реститусийа щцгугу дашынмаз ямлакын дювлят рейестриндя габагжадан гейдя алына биляр.

Маддя 672. Щядиййя верянин мясулиййяти

672.1. Щядиййя верян щядиййя алана щядиййя иля ялагядар дяйян зяряр цчцн онун гаршысында йалныз о щалда мясулиййят дашыйыр ки, зяряр гясдян вя йа кобуд ещтийатсызлыг цзцндян вурулмуш олсун.
672.2. Галан щалларда щядиййя верян йалныз щядиййя алана вяд етдикляри цчцн мясулиййят дашыйыр.

Маддя 673. Баьышламагдан имтина

673.1. Щядиййя верян ашаьыдакы щалларда баьышламагдан имтина едя биляр:
673.1.1. щядиййя алан щядиййя верянин вя йа онун йахын гощумунун барясиндя аьыр жинайят тюрятдикдя;
673.1.2. щядиййя алан аиля щцгуг мцнасибятляриня уйьун олараг онун цзяриня гойулмуш вязифяляри щядиййя верянин вя йа онун йахын гощумларынын бири барясиндя кобуджасына поздугда;
673.1.3. о, баьышлама иля баьлы ющдяликляри ясассыз олараг ижра етмядикдя.
673.2. Щядиййя верян баьышламаг барясиндя вердийи вяди ашаьыдакы щалларда ляьв едя вя онун ижрасындан имтина едя биляр:
673.2.1. бу Мяжяллянин 673.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан щалларда;
673.2.2. вяд верилдикдян сонра щядиййя верянин ямлак мцнасибятляри баьышламаны онун цчцн сон дяряжя аьыр йцкя чевиря биляжяйи дяряжядя дяйишдикдя;
673.2.3. вяд верилдикдян сонра щядиййя верянин аиля щцгуг мцнасибятляри цзря яввялляр олмамыш, йахуд чох жцзи щяжмдя олмуш ющдяликляри йарандыгда.
673.3. Имтина йалныз онун ясасынын щядиййя веряня мялум олдуьу эцндян бир ил ярзиндя имтина щаггында билдиришин щядиййя алана чатдыьы щалда гцввядядир. Щядиййя верянин щямин илин сонунадяк юлдцйц щалда имтина щцгугу галан мцддят цчцн онун вярясяляриня кечир. Яэяр щядиййя алан щядиййя веряни гясдян юлдцрмцшся вя йа баьышламаны ляьв етмякдя она мане олмушса, щядиййя верянин вярясяляри баьышламагдан имтина едя билярляр.
673.4. Баьышламагдан имтина едилдикдя щядиййя алан, яэяр баьышланмыш предмет онун мцлкиййятиндядирся, щядиййяни гайтармаьа боржлудур.

Маддя 674. Баьышламанын ляьви вя щядиййя верянин ющдяликляринин хитамы

674.1. Ашаьыдакы щалларда баьышлама имтина щцгугунун щяйата кечирилмясиня зярурят олмадан ляьв едилир:
674.1.1. баьышланмасы вяд едилмиш яшйа итирилдикдя вя йа мящв олдугда;
674.1.2. щядиййя верянин ямлакы цчцн мцсабигя ижрааты башландыгда.
674.2. Щядиййя верян вахташыры хидмятляр эюстярмяйи ющдясиня эютцрдцкдя, яэяр айры шярт гойулмайыбса, бу ющдялийя онун юлцмц иля хитам верилир.

33-жц фясил.
Ямлак кирайяси

Маддя 675. Ямлак кирайяси мцгавиляси

Ямлак кирайяси мцгавилясиня эюря кирайяйя верян яшйаны кирайячинин истифадясиня вермяйи, кирайячи ися бунун цчцн кирайяйя веряня кирайя щаггы юдямяйи ющдясиня эютцрцр.

Маддя 676. Кирайяйя верянин мясулиййяти

676.0. Бцтцн кирайя мцддяти ярзиндя кирайяйя верян ашаьыдакылар цчцн мясулиййят дашыйыр:
676.0.1. кирайяйя верилян яшйа кирайячинин истифадяси цчцн йарарлы вязиййятдя олмалыдыр;
676.0.2. кирайяйя верилмиш яшйа ямлак кирайяси мцгавиляси иля гарантийа верилмиш хассяляря малик олмалыдыр;
676.0.3. цчцнжц шяхслярин щяр щансы щцгуглары вя йа иддиалары кирайяйя верилмиш яшйанын мцгавилядя нязярдя тутулан истифадясиня мане олмамалы вя йа бу истифадяни истисна етмямялидир;
676.0.4. йашайыш отаьы вя йа адамларын олмасы цчцн нязярдя тутулан диэяр отаг щямишя еля вязиййятдя олмалыдыр ки, ондан истифадя истифадячилярин щяйатына вя саьламлыьына вижданлы кирайяйя верян цчцн ашкар тящлцкяляр тюрянмяси иля баьлы олмасын.

Маддя 677. Яшйа мцгавиляйя уйьун эялмядикдя кирайячинин щцгуги мцдафия васитяляри

677.1. Ямлак кирайяси мцгавилясинин предмети олан яшйанын бу Мяжяллянин 676-жы маддясинин тялябляриня уйьун эялмямяси кирайячийя ашаьыдакы щцгуги мцдафия васитялярини тятбиг етмяк щцгугу верир:
677.1.1. яэяр мцгавиляйя уйьунсузлуьу нятижясиндя яшйа мящв оларса вя йа онун мцгавиля цзря мцяййянляшдирилмиш истифадяйя йарарлыьы азаларса, яшйанын йарарлыьынын итдийи мцддят цчцн кирайячи кирайя щаггыны юдямякдян азад едилир, онун йарарлыьынын азалдыьы мцддят цчцн ися йалныз кирайя щаггынын бир щиссясини юдямяйя боржлу олур. Йарарлыьын ящямиййятсиз дяряжядя азалмасы щесаба алынмыр. Йашайыш отаьынын кирайяси мцгавилясиндя кирайячинин зийанына олараг бундан кянарачыхмаларын гцввяси йохдур;
677.1.2. яэяр мцгавиляйя щяр щансы уйьунсузлуг онун баьландыьы мягамда мялум оларса вя йа беля уйьунсузлуг кирайяйя верянин жавабдещ олдуьу щансыса щал нятижясиндя сонрадан ямяля эялярся вя йа кирайяйя верян щямин уйьунсузлуьун арадан галдырылмасыны эежикдирярся, кирайячи бу Мяжяллянин 677.1.1-жи маддясиня ялавя олараг ющдялийин ижра едилмямяси нятижясиндя дяйян зярярин явязини юдямяйи тяляб едя биляр;
677.1.3. бундан савайы, кирайяйя верянин эежикдирмяси щалында кирайячи гцсуру юзц арадан галдыра биляр вя чякдийи зярури хяржлярин явязини юдямяйи тяляб едя биляр;
677.1.4. яэяр кирайячи кирайяйя эютцрдцйц яшйаны тамамиля вя йа гисмян мцгавиля цзря истифадяйя мцяййянляшдирилмиш мцддятдя алмырса вя йа яшйа ондан эютцрцлцрся вя йа ящямиййятли дяряжядя писляширся, кирайяйя верян ися эежикдирмяйя йол верирся, кирайячи хябярдарлыг мцддятини эюзлямядян мцгавиляни ляьв едя биляр. Истифадяйя ящямиййятсиз манея вя йа истифадядян мящруметмя нятижясиндя мцгавилянин ляьвиня йалныз о щалда йол верилир ки, кирайячинин хцсуси мянафеляри буна щагг газандырсын. Яэяр кирайяйя верян яшйаны вахтында истифадяйя вердийиня вя йа гцсуру мцяййянляшдирилмиш мцддят битянядяк арадан галдырдыьына ясасланараг мцгавилянин ляьвиня йол вериля билмяси барядя мцбащися едирся, о бунлары сцбут етмялидир. Йашайыш отаьынын кирайяси цзря щцгуг мцнасибятляриндя мцгавиляни ляьв етмяк щцгугуну истисна едян вя йа мящдудлашдыран разылашманын гцввяси йохдур.
677.2. Яэяр кирайяйя эютцрцлян яшйанын мцгавиляйя уйьунсузлуьу кирайячийя мцгавиля баьланаркян мялум олмушса, о бу Мяжяллянин 677.1-жи маддясиндя мцяййянляшдирилмиш щцгуглардан истифадя едя билмяз. Яэяр кирайячи гцсуру биля-биля мцгавилянин шяртляриня уйьун эялмяйян яшйаны гябул едирся, бу щцгуглардан йалныз о щалда истифадя едя биляр ки, яшйаны гябул едяркян онлары щяйата кечирмяк щцгугуну юзцндя сахламыш олсун. Бу (677.2) маддянин мцддяалары бу Мяжяллянин 677.1.4-жц маддясиня уйьун олараг, мцгавилянин позунтуларына тятбиг едилмир.
677.3. Кирайячи кирайя мцддяти ярзиндя ашкар етдийи мцгавиляйя щяр щансы уйьунсузлуглар барясиндя вя йа яшйаны вя йа онун истифадячилярини эюзлянилмяз тящлцкядян горумаг цчцн тядбирляр эюрцлмяси зяруряти барясиндя кирайяйя веряня дярщал билдириш вермялидир. Бу, яшйа барясиндя цчцнжц шяхслярин щцгугларынын бяйан едилдийи щалларда да гцввядядир. Яэяр кирайячи билдириш вермирся, бунун нятижясиндя ямяля эялян зярярин явязини юдямяйя боржлудур; кирайяйя верян кирайячинин билдириш вермямяси цзцндян щяр щансы гцсуру арадан галдыра билмядикдя, кирайячинин бу Мяжяллянин 677.1-жи маддясиндя мцяййянляшдирилмиш щцгуглары щяйата кечирмяк щцгугу йохдур.
677.4. Кирайяйя веряни кирайяйя верилмиш яшйанын гцсурлары цчцн мясулиййятдян азад едян вя йа бу мясулиййяти мящдудлашдыран разылашманын гцввяси йохдур, бу шяртля ки, кирайяйя верян щямин гцсурлар барясиндя гясдян сусмуш олсун.

Маддя 678. Кирайяйя верилмиш яшйайа тясирляр

678.1. Отагларын кирайячиси обйектив бахылдыгда кирайяйя эютцрцлмцш отаглара тясирля йа баьлы олмайан, йа да ящямиййятсиз дяряжядя баьлы олан тядбирлярин кирайяйя верян тяряфиндян щяйата кечирилмясиня йол вермялидир.
678.2. Обйектив бахылдыгда кирайяйя эютцрцлмцш яшйайа щяр щансы ящямиййятли тясирля баьлы олан тядбирляря кирайячи бу шяртля йол вермялидир ки:
678.2.1. тясир яввялян, кирайяйя верилмиш отагларын вя йа бинанын саламатлыьы цчцн зярури олан, икинжиси ися, кирайяйя верилмиш отагларын вя йа бинанын диэяр щиссяляринин йахшылашдырылмасына, йахуд иситмяйя сярф олунан енеръийя гянаят едилмясиня йюнялдилян, кирайячи вя йа онун аиляси цчцн йолверилмяз ращатсызлыглар йаратмайан тядбирлярин нятижяси олсун (йолверилябилянлик гиймятляндириляркян эюрцлян ишлярин тюрятдийи ращатсызлыгларын характери вя мцддяти, кирайячинин яввялки мясряфляри, кирайя щаггынын эюзляниля билян артымы, щабеля кирайяйя верянин вя диэяр кирайячилярин ясаслы мянафеляри нязяря алыныр. Яэяр кирайяйя верилмиш отаглар вя йа бинанын диэяр щиссяляри йалныз щамылыгла гябул олунмуш сайылан вязиййятя эятирилярся, кирайя щаггынын эюзляниля билян артымы нязяря алынмыр);
678.2.2. кирайяйя верян тядбирлярин щяйата кечирилмясиня цч ай галмыш кирайячийя бу тядбирлярин характери, щяжми, башланьыжы вя ещтимал едилян мцддяти барясиндя, щабеля кирайя щаггынын мцмкцн артымы барясиндя йазылы билдириш версин;
678.2.3. кирайяйя верян щямин тядбирлярин щяйата кечирилмяси нятижясиндя кирайячинин чякмяли олажаьы хяржлярин явязини юдясин; кирайячинин хащиши иля кирайяйя верян она аванс вермялидир.
678.3. Бу Мяжяллянин 678.2-жи маддясиня уйьун щалларда кирайячи билдиришин дахил олдуьу тарихдян ики ай ярзиндя мцгавиляни нювбяти айын сону цчцн ляьв етмяк щцгугуна маликдир. Яэяр кирайячи мцгавилянин ляьв олундуьуну бяйан едярся, тядбирлярин эюрцлмяси кирайя мцддятинин сонунадяк тяхиря салыныр.
678.4. Йашайыш отаьынын кирайяси мцгавилясиндя кирайячинин зийанына олан кянарачыхмалар барясиндя разылашманын гцввяси йохдур.

Маддя 679. Ямлак кирайяси мцгавиляси цзря йцклцлцклярин, дювлят верэиляринин вя йерли верэилярин юдянилмяси

Кирайяйя верилмиш яшйа иля баьлы йцклцлцкляри, дювлят верэилярини вя йерли верэиляри, айры разылашма олмадыгда, кирайяйя верян юдямялидир.

Маддя 680. Кирайячинин зярури мясряфляри

680.1. Кирайяйя верян кирайяйя верилмиш яшйанын сахланмасы вя йа бярпасы цчцн кирайячинин чякдийи зярури хяржлярин явязини она юдямяйя боржлудур. Явязи юдянилян хяржляря ашаьыдакылар аид дейилдир:
680.1.1. биналарын, гурьуларын вя йа няглиййат васитяляринин кирайяси щалында—истисмар, гуллуг вя тямизлямя хяржляри;
680.1.2. щейванын кирайяйя верилдийи щалда—гуллуг вя бяслямя хяржляри.
680.2. Кирайяйя верянин диэяр хяржляринин, о жцмлядян кирайяйя верилмиш яшйанын йахшылашдырылмасы хяржляринин явязини юдямяк вязифяси бу Мяжяллянин юзэя ишлярини тапшырыгсыз апармаг щаггында мцддяалары иля мцяййянляшдирилир.

Маддя 681. Кирайячинин гурьулары

Кирайячинин яшйайа ялавя етдийи гурьуну эютцрмяк щцгугу вардыр. Йашайыш отаьы кирайячисинин гурьуну эютцрмяк щцгугуну истисна едян разылашманын гцввяси йохдур.

Маддя 682. Кирайяйя эютцрцлмцш яшйанын дяйишмяси вя йа писляшмяси

Кирайячи кирайяйя эютцрдцйц яшйанын мцгавиля цзря истифадяси нятижясиндя дяйишмяси вя йа писляшмяси цчцн мясулиййят дашымыр.

Маддя 683. Кирайяйя эютцрцлмцш яшйанын цчцнжц шяхсляря верилмяси

683.1. Кирайяйя верянин ижазяси олмадан кирайячинин кирайяйя эютцрдцйц яшйаны кирайяйя верянин аилясинин тяркибиня дахил олмайан цчцнжц шяхсин истифадясиня вермяк, о жцмлядян яшйаны икинжи ялдян кирайяйя вермяк щцгугу йохдур. Яэяр кирайяйя верян ижазя вермякдян имтина едирся, кирайячи ганунла мцяййянляшдирилмиш мцддяти эюзлямякля щцгуг мцнасибятлярини ляьв едя биляр, бу шяртля ки, обйектив бахылдыгда цчцнжц шяхс ижазядян имтина цчцн мцщцм ясаслар вермясин.
683.2. Яэяр кирайя мцгавиляси баьландыгдан сонра йашайыш отаьы кирайячисинин щямин отаьын бир щиссясини истифадя цчцн щяр щансы цчцнжц шяхся вермяйя ясаслы мараьы вардырса, бунун цчцн кирайяйя веряндян ижазя алмаг щцгугуна маликдир, бу шяртля ки, обйектив бахылдыгда цчцнжц шяхс ижазядян имтина цчцн мцщцм ясаслар вермясин, йашайыш отаьы щяддиндян артыг йцклянмясин вя йа кирайяйя верянин бу жцр икинжи ялдян кирайяйя адятян йол вердийи ещтимал едилсин. Яэяр кирайяйя верян бу жцр икинжи ялдян кирайяйя йалныз кирайя щаггынын аьлабатан дяряжядя артырылмасы шярти иля йол верирся, ижазя вермясини кирайячинин беля артымла разылашмасы иля шяртляндиря биляр. Кирайячинин зийанына олараг бундан кянарачыхмалар барясиндя разылашманын гцввяси йохдур.
683.3. Истифадя щяр щансы цчцнжц шяхся вериляркян кирайячи, щятта кирайяйя верян икинжи ялдян кирайяйя разылыг верся беля, щямин цчцнжц шяхсин истифадя заманы ямяля эялян тягсири цчцн мясулиййят дашыйыр.

Маддя 684. Ямлак кирайяси цчцн юдяниш мцддяти

684.1. Ямлак кирайяси щаггы, яэяр кирайя мцддяти бир айдан гысадырса, щямин мцддятин сонунда юдянилмялидир. Яэяр кирайя мцддяти бир айдан чохдурса, ямлак кирайяси щаггы зярурят олдугда мцвафиг сурятдя щяр айын сонунда щисся-щисся юдянилмялидир. Яэяр ямлак кирайяси щаггы заман щиссяляри цзря щесабланмышдырса, айры-айры заман щиссяляринин сонунда юдянилир.
684.2. Кирайячи она мянсуб истифадя щцгугуну щяр щансы фярди сябябляря эюря щяйата кечиря билмядийиня эюря ямлак кирайяси щаггыны юдямякдян азад едилмир. Лакин кирайяйя верян кирайяйя верилмиш яшйадан истифадя заманы гянаят едилмиш мясряфлярин щесабы, щабеля яшйадан башга шякилдя истифадя етсяйди, ялдя едя биляжяйи файдаларын щесабы иля разылашмалыдыр.

Маддя 685. Кирайяйя верянин щцгуги мцдафия васитяляри

685.1. Яэяр кирайячи вя йа онун кирайяйя эютцрдцйц яшйаны истифадяйя вердийи щяр щансы диэяр шяхс кирайяйя верянин хябярдарлыьына бахмайараг мцгавиляйя уйьун олмайан вя кирайяйя верянин щцгугларыны ящямиййятли дяряжядя позан истифадяни давам етдирирся, о жцмлядян яшйаны цчцнжц шяхсин гейри-щцгуги истифадясиндя сахлайырса вя йа тящлцкяйя мяруз гойурса, бунунла да юзцнцн вижданлы кирайячи вязифялярини позурса, кирайяйя верян кирайя мцгавилясини хябярдарлыг мцддятини эюзлямядян ляьв едя биляр. Кирайячи мцгавилянин ляьвиня даир билдириш вермяк явязиня негатор иддиасы да иряли сцря биляр.
685.2. Кирайяйя верян хябярдарлыг мцддятини эюзлямядян кирайя мцгавилясини ашаьыдакы щалларда ляьв едя биляр:
685.2.1. кирайячи ики ардыжыл мцддят цчцн кирайя щаггынын вя йа онун хейли щиссясинин юдянилмясини эежикдирдикдя;
685.2.2 икидян чох мцддят цчцн ики айлыг ямлак кирайяси щаггынын мябляьиня чатан мябляьдя ямлак кирайяси щаггынын юдянилмясини эежикдирдикдя.
685.3. Бу Мяжяллянин 685.2-жи маддясиня уйьун олараг мцгавиля ляьв едилянядяк кирайяйя верян тямин едилярся, мцгавилянин ляьви истисна едилир. Яэяр кирайячи гаршылыглы явязляшдирмя чярчивясиндя юз боржундан азад едилярся вя мцгавилянин ляьви бяйан едилдикдян дярщал сонра боржунун ляьвини елан едярся, мцгавилянин ляьви етибарсыз олур.
685.4. Кирайяйя верилмиш йашайыш отаьына бу Мяжяллянин 685.2-жи маддясиндян ялавя, ашаьыдакы эюстяришляр тятбиг едилир:
685.4.1. бу Мяжяллянин 685.2.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан щалда ямлак кирайяси щаггынын юдянилмямиш щиссяси йалныз бир айлыг ямлак кирайяси щаггынын мябляьиндян йцксяк олдугда ящямиййятли сайылыр (лакин йашайыш отаьы йалныз мцвяггяти истифадя цчцн кирайяйя верилирся, бу, тятбиг едилмир);
685.4.2. яэяр ямлак кирайяси щаггынын вахтында юдянилмямяси нятижясиндя отагдан чыхарма щцгугу щаггында вя кирайяйя верянин бу Мяжялляйя уйьун ижра едилмяли диэяр щцгуглары щаггында иш ижраата гябул едилдикдян сонра бир ай гуртаранадяк кирайяйя верян тямин едилярся вя йа ону тямин етмяк вязифясини щяр щансы дювлят органы юз ющдясиня эютцрярся, мцгавилянин ляьвинин гцввяси йохдур;
685.4.3. кирайяйя верянин зийанына олараг бундан кянарачыхмалар барясиндя разылашманын гцввяси йохдур.

Маддя 686. Кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляринин давам етдирилмясиня йол верилмядийи щаллар. Хябярдарлыг мцддяти эюзлянилмядян мцгавилянин ляьви

Яэяр тяряфлярдян бири ющдяликлярини юз тягсири цзцндян о дяряжядя позурса ки, отагларын кирайяси мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляринин давам етдирилмяси диэяр тяряф цчцн йолверилмяз олур, онда щцгуг мцнасибятляри хябярдарлыг мцддяти эюзлянилмядян ляьв едиля биляр. Тяряфлярин бу маддянин эюстяришляриня зидд олан разылашмасынын гцввяси йохдур.

Маддя 687. Йашайыш отаьынын кирайяси мцгавилясинин ганунда нязярдя тутулан ясаслардан савайы, башга ясасларла дярщал ляьв едилмясинин гадаьан олунмасы

Йашайыш отаьыны кирайяйя веряня мцгавилянин ляьви мцддятини эюзлямядян мцгавиляни ганунда эюстярилян ясаслардан савайы, башга ясасларла ляьв етмяк щцгугу верян разылашманын гцввяси йохдур.

Маддя 688. Ямлак кирайяси заманы брон щаггы, бещ, дяббя пулу

688.1. Кирайядя мараьы олан щяр щансы шяхсин эяляжякдя кирайя мцгавиляси баьланмасы мягсяди иля юдядийи щагг (брон вя йа ещтийатда сахлама щаггы):
688.1.1. яэяр кирайяйя веряня, онун мцавинляриня вя йа васитячиляриня юдянилмишдирся, кирайя мцгавилясинин баьландыьы заман ямлак кирайяси щаггынын щесабына дахил едилир. Яэяр васитячи дашынмаз ямлакла ягдляр цзря маклердирся, брон щаггы яввялжя маклерин дювлят тарифляри ясасында щесабланан муздунун щесабына эедир вя йалныз галан щисся ямлак кирайяси щаггынын щесабына дахил едилир;
688.1.2. яэяр ики айлыг кирайя щаггынын мябляьиндян йцксякдирся, кирайядя мараьы олан шяхс тяряфиндян истянилян вахт эери тяляб едиля биляр;
688.1.3. яэяр кирайя мцгавиляси кирайядя мараьы олан шяхсин тягсири олмадан баьланмазса вя йа кирайя мцгавилясиня зидд олараг кирайячинин яшйайа сащиблийя башламасы имканы тямин едилмязся, кирайядя мараьы олан шяхс тяряфиндян истянилян вахт тамамиля эери тяляб едиля биляр.
688.2. Яэяр кирайячи кирайяйя верянин юз ющдяликлярини ижра етмяси цчцн она тяминат вермялидирся, бу жцр тяминат бир айлыг ямлак кирайяси щаггынын ики мислиндян чох олмамалыдыр. Яэяр тяминат пул мябляьи иля ифадя едилирся, кирайяйя верян ону банкда юз капиталындан айрылыгда, сахлама мцддяти ганунла мцяййянляшдирилмиш яманятляр цчцн ади олан фаизляр иля йерляшдирмялидир. Фаизляр кирайячийя мянсубдур вя ющдялийин тяминатынын артмасына хидмят едир.
688.3. Йашайыш отагларынын кирайяси щалында кирайячинин зийанына олараг бу Мяжяллянин 688.1 вя 688.2-жи маддяляринин тялябляриндян кянарачыхмалар барясиндя разылашманын гцввяси йохдур.
688.4. Йашайыш отаьыны кирайяйя верянин кирайячидян дяббя пулу юдянилмяси барядя ющдялик алмасына ясас верян разылашманын гцввяси йохдур.

Маддя 689. Кирайя мцддяти

689.1. Кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляриня мцгавилянин баьландыьы мцддят битдикдя хитам верилир.
689.2. Яэяр кирайя мцгавилясиндя мцддят мцяййянляшдирилмяйибся, кирайя щцгуг мцнасибятляринин истянилян иштиракчысы бу Мяжяллянин 690-жы маддясинин эюстяришляриня уйьун олараг мцгавилянин ляьвиня даир билдириш веря биляр.

Маддя 690. Ямлак кирайяси мцгавилясинин ляьвиня даир билдиришин формасы вя мязмуну

690.1. Ямлак кирайяси мцгавилясинин ляьвиня даир билдириш йазылы формада верилмялидир.
690.2. Ямлак кирайяси мцгавилясинин ляьвиня даир билдиришдя мцгавилянин ляьви цчцн ясаслар эюстярилмялидир.
690.3. Йашайыш отаьыны кирайяйя верян бу Мяжяллянин 696-жы маддясиня уйьун етиразвермя имканыны, щабеля етиразын верилмяси формасыны вя мцддятини кирайячийя вахтында эюстярмялидир.

Маддя 691. Ямлак кирайяси мцгавилясинин ляьв едилмяси мцддятляри

691.1. Торпаг сащяляринин, отагларын вя йа рясми рейестрдя гейдя алынмыш эямилярин кирайяси мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляриндя мцгавилянин ляьвиня ашаьыдакы щалларда йол верилир:
691.1.1. ямлак кирайяси щаггы эцнляр цзря щесабланаркян мцгавилянин ляьвиня даир билдириш нювбяти эцнцн сону цчцн гцввяйя минмякля щяр щансы эцн верилдикдя;
691.1.2. ямлак кирайяси щаггы щяфтяляр цзря щесабланаркян мцгавилянин ляьвиня даир билдириш нювбяти базар эцнцнцн сону цчцн гцввяйя минмякля щяфтянин биринжи иш эцнц верилдикдя;
691.1.3. кирайя щаггы айлар вя йа даща узун заман щиссяляри цзря щесабланаркян мцгавилянин ляьвиня даир билдириш нювбяти айдан сонракы айын ахыры цчцн гцввяйя минмякля тягвим айынын биринжи иш эцнц верилдикдя.
691.2. Йашайыш отагларынын кирайяси мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляриндя мцгавилянин ляьвиня йалныз о щалда йол верилир ки, мцгавилянин ляьвиня даир билдириш нювбяти айдан сонракы айын ахыры цчцн гцввяйя минмякля тягвим айынын биринжи иш эцнц верилсин.
691.3. Мцгавилянин ляьвиня даир хябярдарлыг едилмясинин бу Мяжяллянин 691.1.3 вя 691.3-жц маддяляриндя эюстярилмиш вя кирайячи тяряфиндян эюзлянилмяли олан мцддятляри кирайялик яшйа верилдикдян цч, алты вя доггуз ил сонра кирайячинин хейриня мцвафиг сурятдя цч ай узадылыр. Мцгавилянин ляьвиня даир хябярдарлыг мцддятляри кирайячи цчцн дяйишилмяз галыр. Мцгавилянин ляьвиня даир хябярдарлыг едилмясинин кирайяйя верян тяряфиндян эюзлянилмяли олан мцддятляринин гысалдылмасына ясас верян разылашмаларын гцввяси йохдур.
691.4. Дашынар яшйаларын кирайяси мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляриндя мцгавилянин ляьвиня ашаьыдакы щалларда йол верилир:
691.4.1. ямлак кирайяси щаггы эцнляр цзря щесабланаркян мцгавилянин ляьвиня даир билдириш нювбяти эцнцн сону цчцн гцввяйя минмякля истянилян эцн верилдикдя;
691.4.2. ямлак кирайяси щаггы даща узун заман щиссяляри цзря щесабланаркян мцгавилянин ляьвиня даир билдириш кирайя щцгуг мцнасибятляриня хитам верилмяли эцня ян эежи йедди эцн галмыш верилдикдя.

Маддя 692. Йашайыш отаьынын кирайяси мцгавилясиня хитам верилмяси шяртляри

692.1. Кирайяйя верян бу Мяжяллянин 692.4-жц маддясинин мцддяаларыны эюзлямяк шярти иля йашайыш отаьынын кирайяси мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятлярини йалныз о щалда ляьв едя биляр ки, бу щцгуг мцнасибятляриня хитам верилмясиндя онун ясаслы мараьы олсун.
692.2. Кирайяйя верянин кирайя щцгуг мцнасибятляриня хитам вермяк арзусу ашаьыдакы щалларда ясаслы сайылыр:
692.2.1. кирайячи мцгавиля ющдяликляринин позулмасында тягсирли олдугда;
692.2.2. кирайяйя верянин отаглара юзц вя йа аиля цзвляри цчцн мянзил кими ещтийажы олдугда;
692.2.3. кирайя щцгуг мцнасибятляринин давам етмяси нятижясиндя кирайяйя верян торпаг сащясиндян игтисади жящятдян сярфяли истифадя едя билмядикдя вя буна эюря хейли зяряря дцшя билдикдя. Бу щалда йашайыш отаьынын башга шяхсляря кирайяйя верилмяси заманы ямлак кирайяси цчцн даща йцксяк щагг алмаг имканы щесаба алынмыр. Кирайяйя верян щямчинин буна истинад едя билмяз ки, кирайялик отаглар кирайячийя верилдикдян сонра нязярдя тутулмуш вя йа щяйата кечирилмиш мянзил мцлкиййятинин тясис едилмяси иля ялагядар, о, щямин отаглары сатмаг истяйир;
692.2.4. кирайяйя верян бинанын йардымчы гейри-йашайыш отагларыны кирайяйя вермяк мягсяди иля йени аваданлыгла тяжщиз едяряк йол верилян шякилдя йашайыш отагларына чевирмяк ниййятиндя олдугда вя мцгавилянин ляьвини йалныз бу отаглар цчцн мящдудлашдырдыгда. Бу щалда кирайячи кирайя щаггынын аьлабатан дяряжядя азалдылмасыны тяляб едя биляр. Яэяр щямин отагларын йени аваданлыгла тяжщиз едилмяси ишляринин башланмасы узадылырса, кирайячи йардымчы отаглар барясиндя кирайя щцгуг мцнасибятляринин мцвафиг мцддятя узадылмасыны тяляб едя биляр.
692.3. Кирайяйя верянин ясаслы мянафеляри кими йалныз мцгавилянин ляьвиня даир билдиришдя эюстярилмиш ясаслар гябул едилир, бу шяртля ки, онлар сонрадан ямяля эялмясин.
692.4. Кирайяйя верян юзцнцн йашадыьы вя ян чоху ики мянзилдян ибарят олан йашайыш бинасында мянзилин кирайяси щаггында мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятлярини бу Мяжяллянин 692.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан шяртляр олмадыгда да ляьв едя биляр. Бу щалда мцгавилянин ляьвиня даир хябярдарлыг мцддяти цч ай узадылыр. Бу, кирайяйя верянин юзцнцн йашадыьы мянзил чярчивясиндя йашайыш отаьынын кирайяси щаггында мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятляриня мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.
692.5. Торпаг сащясинин кирайяси щаггында гейри-мцяййян мцддятя баьланмыш мцгавиля алты айлыг ляьветмя мцддяти эюзлянилмякля тягвим илинин сону цчцн ляьв едиля биляр.
692.6. Яэяр кирайя мцгавиляси 30 илдян чох мцддятя баьланмышса, 30 илдян сонра кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляринин щяр бир иштиракчысы ганунла мцяййянляшдирилмиш хябярдарлыг мцддятлярини эюзлямякля онун ляьвиня даир билдириш веря биляр. Яэяр мцгавиля кирайяйя верянин вя йа кирайячинин бцтцн юмрц цчцн баьланмышдырса, ляьветмяйя йол верилмир.
692.7. Кирайячинин мцдафияси цзря диэяр щцгуглар дяйишилмяз галыр.
692.8. Бу Мяжяллянин 692-жи маддясиндя нязярдя тутулан гайдалардан кирайячинин зийанына олан кянарачыхмалар барясиндя разылашманын гцввяси йохдур.
692.9. Бу Мяжяллянин 692-жи маддясинин эюстяришляри ашаьыдакыларын кирайяси щаггында мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятляриня тятбиг едилмир:
692.9.1. йалныз мцвяггяти истифадя цчцн кирайяйя верилмиш йашайыш отаьы;
692.9.2. кирайяйя верянин юзцнцн йашадыьы вя мцхялляфатла там вя йа ясасян тяжщиз етмяли олдуьу мянзилин щиссяси олан йашайыш отаьы, бу шяртля ки, йашайыш отаьы узунмцддятли истифадя цчцн щансыса аиляйя верилмиш олмасын;
692.9.3. тялябя вя йа эянжляр йатагханасынын бир щиссяси олан йашайыш отаьы;
692.9.4. яэяр мцгавиля баьланаркян кирайяйя верян йашайыш отаьынын тяйинатыны кирайячийя эюстярмишся, курорт йерляриндя вя истиращят зоналарында йерляшян курорт евляриндя вя истиращят евляриндя олан йашайыш отаьы;
692.9.5. щцгуги шяхсин мянзиля кяскин ещтийажы олан шяхсляря вя йа тящсил алан шяхсляря вермяк цчцн йериня йетирдийи вязифяляр чярчивясиндя кирайялядийи йашайыш отаьы.

Маддя 693. Йашайыш отагларынын кирайяси щаггында гцввядя олма мцддяти мцяййянляшдирилмиш мцгавилялярин гцввясинин давам етмяси

693.1. Йашайыш отаьынын кирайяси щаггында гцввядя олма мцддяти мцяййянляшдирилмиш мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятляриндя кирайячи бу мцнасибятлярин давам етдирилмясини ашаьыдакы щалларда тяляб едя биляр:
693.1.1. яэяр мцгавилянин ляьв олундуьу щалда мцнасибятлярин давам етдирилмясини бу Мяжялляйя ясасян тяляб етмяк мцмкцндцрся. Яэяр кирайя мцгавиляси баьланаркян кирайячи кирайяйя верянин йашайыш отаьыны мцяййянляшдирилмиш мцддятдя эери гайтармасына ясас верян щаллары билирдися, онда кирайячинин хейриня йалныз мцгавиля баьландыгдан сонра баш вермиш щаллар нязяря алыныр;
693.1.2. яэяр йашайыш отаьынын кирайяси мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляринин мцддяти бир илдян чохдурса вя щцгуг мцнасибятляриня хитам верилмясиня ян эежи ики ай галмыш кирайячи йазылы билдириш ясасында кирайяйя веряндян бу мцнасибятлярин гейри-мцяййян мцддятя давам етдирилмясини тяляб едирся вя мцнасибятляря хитам верилмясиндя кирайяйя верянин ясаслы мараьы йохдурса. Кирайя щцгуг мцнасибятляриня хитам верилмяси щаггында кирайяйя верянин тялябиня бу Мяжяллянин 692-жи маддяси мцвафиг сурятдя тятбиг едилир.
693.2. Йашайыш отаьынын кирайяси щаггында гцввядя олма мцддяти мцяййянляшдирилмиш мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятляри ашаьыдакы щалларда гейри-мцяййян мцддятя узадылыр:
693.2.1. яэяр кирайя мцддяти битдикдян сонра кирайячи отагдан истифадяни давам етдирирся вя ики щяфтя ярзиндя кирайяйя верян вя йа кирайячи якс ниййятдя олдуьу барядя мцвафиг олараг диэяр тяряфя билдириш вермирся. Кирайячи цчцн мцддят истифадянин давам етдийи андан, кирайяйя верян цчцн бу даваметмянин она мялум олдуьу андан башланыр;
693.2.2. яэяр ляьветмя бу Мяжяллянин 692-жи маддясинин эюстяришляриня уйьун щяйата кечирилмирся.
693.3. Йашайыш отаьынын кирайяси щаггында тяхирясалыжы шяртля баьланмыш мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятляриндя щесаб едилир ки, щямин шярт баш вердикдя щцгуг мцнасибятляри гейри-мцяййян мцддятя узадылыр. Яэяр щямин шярт баш вердикдя кирайяйя верян мцгавилянин ляьвиня даир билдириш верярся вя бу Мяжяллянин 693.1-жи маддясиня уйьун олараг кирайячи щцгуг мцнасибятляринин давам етдирилмясини тяляб едярся, онун хейриня йалныз кирайя мцгавиляси баьландыгдан сонра баш вермиш щаллар нязяря алынмалыдыр.
693.4. Бу Мяжяллянин 693.3-жц маддясиндя нязярдя тутулан тяляблярдян кирайячинин зийанына олан кянарачыхмалар барясиндя разылашманын йалныз йашайыш отаьы мцвяггяти истифадя цчцн кирайяйя верилдикдя гцввяси вардыр.

Маддя 694. Хидмяти мянзиллярин кирайяси мцгавиляляринин ляьви

694.1. Йашайыш отаьы хидмяти мцнасибятлярин мювжудлуьу нязяря алынмагла кирайяйя верилдикдя кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляринин истянилян иштиракчысы хидмяти мцнасибятляря хитам верилянядяк вя йа хитам верилдикдян бир ай сонра мцгавилянин ляьвиня даир билдириш веря биляр. Бу щалда ляьветмя онун билдирилдийи айдан сонракы айын ахырында гцввяйя минир. Яэяр ляьветмяйя даир билдириш щямин мцддятдя верилмязся, цмуми гайдалар тятбиг едилир.
694.2. Цмуми гайдалар тятбиг едиляркян хидмяти мянзиля щцгугу олан шяхсин тялябляри дя нязяря алынмалыдыр.

Маддя 695. Кирайячинин юлцмцнцн нятижяляри

695.1. Кирайячинин юлдцйц щалда кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляри, яэяр башга кирайячиляр варса, онларла давам етдирилир. Башга кирайячиляр олмадыгда кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляри вярясялярля давам етдирилир. Нювбяти кирайячинин вя йа вярясянин ганунла мцяййянляшдирилмиш хябярдарлыг мцддятлярини эюзлямякля кирайя мцгавиляси цзря щцгуг мцнасибятляринин ляьвиня даир билдириш вермяк щцгугу вардыр.
695.2. Кирайячинин юз арвады (яри) вя йа аиля цзвляри иля йашадыьы йашайыш отаьынын кирайяси щаггында мцгавиля цзря щцгуг мцнасибятляриня кирайячинин юлдцйц щалда онун арвады (яри) вя йа аиля цзвляри эирирляр. Яэяр бу сонунжулар кирайячинин юлцмц онлара мялум олдугдан сонра бир ай ярзиндя кирайяйя веряня кирайя щцгуг мцнасибятл