1. Азярбайжан Республикасынын 6 декабр 2002-жи ил тарихли, 399-IIГД нюмряли Гануну —
«Азярбайжан» гязети 29 декабр 2002-жи ил, № 300;
2. Азярбайжан Республикасынын 17 ийун 2003-жц ил тарихли, 479-IIГД нюмряли Гануну —
«Азярбайжан» гязети 9 август 2003-жц ил, № 181;
3. Азярбайжан 3 декабр 2003-жц ил тарихли, 566-IIГД нюмряли Гануну — «Азярбайжан» гязети 6
март 2004-жц ил, № 55;
4. Азярбайжан Республикасынын 20 апрел 2004-жц ил тарихли, 639-IIГД нюмряли Гануну —
«Азярбайжан» гязети 14 май 2004-жц ил, № 112;
5. Азярбайжан Республикасынын 1 ийун 2004-жц ил тарихли, 677-IIГД нюмряли Гануну —
«Азярбайжан» гязети 20 ийун 2004-жц ил, № 142;
28 декабр 1999-жу ил тарихли, 779-IГ нюмряли Ганун иля тясдиг едилмишдир;
26 май 2000-жи ил тарихли, 886-IГ нюмряли Гануна ясасян 2000-жи ил сентйабр айынын 1-дян
гцввяйя минир
Азярбайжан Республикасынын Мцлки Мяжялляси
Index
Цмуми щисся
Хцсуси щисся
Цмуми щисся
Биринжи бюлмя. - Эириш мцддяалары
1-жи фясил. - Мцлки щцгуг сащясиндя ганунверижилик
2-жи фясил. - Мцлки щцгуг вя вязифяляр, онларын мцдафияси -
Икинжи бюлмя. - Шяхсляр
3-жц фясил. - Физики шяхсляр
4-жц фясил. - Щцгуги шяхсляр
§ 1. - Ясас мцддяалар
§ 2. - Коммерсийа тяшкилатлары
§ 3. - Гейри-коммерсийа тяшкилатлары
§ 4. - Щцгуги шяхслярин инвентар сийащысы, иллик балансы вя аудити -
§ 5. - Щцгуги шяхслярин дювлят рейестри -
Цчцнжц бюлмя. - Яшйа щцгугу
5-жи фясил. - Цмуми мцддяалар
§ 1. - Яшйа щцгугунун ясас анлайышлары
§ 2. - Ямлак щцгугларынын дювлят гейдиййаты
6-жы фясил. - Мцлкиййят щцгугунун цмуми мцддяалары
7-жи фясил. - Сащиблик щцгугу
8-жи фясил. - Мцлкиййят щцгугунун мящдудлашдырылмасы
9-жу фясил. - Мцлкиййят щцгугунун ялдя едилмяси вя итирилмяси -
§ 1. - Дашынмаз яшйалара мцлкиййят щцгугунун ялдя едилмяси -
§ 2. - Дашынар яшйалара мцлкиййят щцгугунун ялдя едилмяси -
§ 3. - Щцгуглара вя тялябляря мцлкиййят щцгугунун ялдя едилмяси -
§ 4. - Мцлкиййят щцгугунун итирилмяси -
10-жу фясил. - Мцлкиййят щцгугунун хцсуси нювляри
§ 1. - Цмуми мцлкиййят
§ 2. - Йашайыш бинасынын тяркиб щиссясиня мцлкиййят щцгугу
§ 3. - Торпаьа мцлкиййят щцгугунун хцсусиййятляри -
11-жи фясил. - Яшйа истифадя щцгуглары
§ 1. - Тикинтийя вярясялик щцгугу
§ 2. - Юзэясинин дашынмаз яшйасындан мящдуд истифадя щцгугу
I. - Сервитут
II. - Узуфрукт
12-жи фясил. - Яшйа тяминат щцгугу. Эиров вя ипотека щцгугу
§ 1. - Цмуми мцддяалар
§ 2. - Эиров
§ 3. - Ипотека
Дюрдцнжц бюлмя. - Ягдляр
13-жц фясил. - Ягдляр щаггында цмуми мцддяалар
14-жц фясил. - Ягдлярин етибарсызлыьы
15-жи фясил. - Ягдлярдя разылыг
16-жы фясил. - Ягдлярдя тямсилчилик
Бешинжи бюлмя. - Мцддятляр
17-жи фясил. - Мцддятлярин щесабланмасы
18-жи фясил. - Иддиа мцддяти
Алтынжы бюлмя. - Ющдялик щцгугунун цмуми щиссяси
19-жу фясил. - Ющдяликляр щаггында цмуми мцддяалар
20-жи фясил. - Мцгавиля щцгугу
§ 1. - Мцгавиля анлайышы вя шяртляри -
§ 2. - Мцгавилянин баьланмасы
§ 3. - Мцгавилянин стандарт шяртляри -
§ 4. - Мцгавилянин дяйишдирилмяси вя ляьв едилмяси -
21-жи фясил. - Ющдяликлярин ижрасы
22-жи фясил. - Ющдяликлярин ижра едилмямяси -
23-жц фясил. - Ющдяликлярин ижра едилмямяси цчцн мясулиййят
24-жц фясил. - Ющдяликлярин ижрасынын тямин едилмяси -
§ 1. - Ющдяликлярин ижрасынын тямин едилмяси щаггында цмуми мцддяалар
§ 2. - Дяббя пулу
§ 3. - Сахлама
§ 4. - Заминлик
§ 5. - Гарантийа
§ 6. - Бещ
25-жи фясил. - Ющдяликдя кредиторларын вя йа боржлуларын чохлуьу
26-жы фясил. - Ющдяликдя шяхслярин дяйишмяси
§ 1. - Тяляблярин эцзяшти -
§ 2. - Ющдяликлярин верилмяси
27-жи фясил. - Ющдяликляря хитам верилмяси -
§ 1. - Ющдяликляря ижра нятижясиндя хитам верилмяси -
§ 2. - Ющдялийя депозитя гойма нятижясиндя хитам верилмяси -
§ 3. - Ющдялийя гаршылыглы тяляблярин явязляшдирилмяси иля хитам верилмяси (явязляшдирмя)
§ 4. - Боржун баьышланмасы иля ющдялийин хитамы
§ 5. - Мцддятин кечмясиня эюря ющдялийин хитамы
§ 6. - Ющдялийин хитамынын диэяр ясаслары
28-жи фясил. - Мцлки щцгугларын щяйата кечирилмяси -
Цмуми щисся
Биринжи бюлмя.
Эириш мцддяалары
1-жи фясил.
Мцлки щцгуг сащясиндя ганунверижилик
Маддя 1. Азярбайжан Республикасы Мцлки Мяжяллясинин мягсяд вя вязифяляри
1.1. Бу Мяжяллянин мягсяди цчцнжц шяхслярин щцгугларына хялял эятирмядян мцлки
дювриййянин азадлыьыны онун иштиракчыларынын бярабярлийи ясасында тямин етмякдир.
1.2. Бу Мяжяллянин вязифяляри ашаьыдакылардыр:
- мцлки щцгуг субйектляринин ямлак вя шяхси гейри-ямлак мцнасибятлярини тянзимлямяк;
- мцлки щцгуг субйектляринин щцгугларыны вя гануни мянафелярини мцдафия етмяк;
- физики шяхслярин шяряфини, ляйагятини, ишэцзар нцфузуну, шяхси щяйатынын вя шяхси
тохунулмазлыьынын мцдафияси щцгугуну горумаг;
- мцлки дювриййяни тямин етмяк;
- сащибкарлыг фяалиййятини дястяклямяк;
- сярбяст базар игтисадиййатынын инкишафына шяраит йаратмаг.
Маддя 2. Азярбайжан Республикасынын мцлки ганунверижилийи
2.1. Азярбайжан Республикасынын мцлки ганунверижилийи Азярбайжан Республикасынын
Конститусийасына ясасланыр вя бу Мяжяллядян, диэяр ганунлардан вя онларын ясасында гябул
едилян, мцлки щцгуг нормаларыны мцяййянляшдирян башга норматив щцгуги актлардан
ибарятдир.
2.2. Мцлки ганунверижилик мцлки щцгуг мцнасибятляри субйектляринин щцгуги вязиййятини,
мцлкиййят щцгугунун вя башга ямлак щцгугларынын ямяля эялмяси ясасларыны вя щяйата
кечирилмяси гайдасыны мцяййянляшдирир, мцгавиля вя диэяр ющдялик мцнасибятлярини, щабеля
саир ямлак мцнасибятлярини вя онларла баьлы олан шяхси гейри-ямлак мцнасибятлярини
тянзимляйир.
2.3. Аиля, ямяк мцнасибятляри, тябии ещтийатлардан истифадя, ятраф мцщитин мцщафизяси,
мцяллифлик щцгугу вя ялагядар щцгуглар иля баьлы мцнасибятляр, яэяр аиля, ямяк, торпаг, тябияти
мцщафизя, мцяллифлик вя диэяр хцсуси ганунверижиликдя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, мцлки
ганунверижилик вя башга щцгуги актлар иля тянзимлянир.
2.4. Инсанын юзэянинкиляшдирилмяйян щцгуг вя азадлыгларынын, диэяр гейри-мадди немятлярин
эерчякляшдирилмяси вя мцдафияси иля баьлы мцнасибятляр, яэяр бу мцнасибятлярин
мащиййятиндян айры гайда иряли эялмирся, мцлки ганунверижилик вя башга щцгуги актлар иля
тянзимлянир.
2.5. Яэяр ганунверижиликдя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, мцлки ганунверижилик вя башга
щцгуги актлар бир тяряфин диэяр тяряфя инзибати вя йа диэяр щакимиййят табелийиня ясасланан
ямлак мцнасибятляриня, о жцмлядян верэи, малиййя вя инзибати мцнасибятляря тятбиг едилмир.
2.6. Ганундан ашаьы гцввяли норматив щцгуги актлар мцлки мцнасибятлярин тянзимлянмяси цчцн
йалныз о щалда тятбиг едилир ки, онлар бу Мяжялляйя уйьун эялсин вя она зидд олмасын.
Маддя 3. Мцлки ганунверижилик вя бейнялхалг щцгуг актлары
3.1. Азярбайжан Республикасынын тяряфдар чыхдыьы дювлятлярарасы мцгавиляляр бу Мяжялля
иля тянзимлянян мцлки щцгуг мцнасибятляриня (бейнялхалг мцгавилядян онун тятбиги цчцн
дювлятдахили норматив щцгуги актын гябул едилмяси тялябинин иряли эялдийи щаллар истисна
едилмякля) бирбаша тятбиг едилир.
3.2. Яэяр Азярбайжан Республикасынын тяряфдар чыхдыьы бейнялхалг мцгавилядя
мцяййянляшдирилян нормалар мцлки ганунверижиликдя нязярдя тутулан нормалардан фярглянярся,
онда бейнялхалг мцгавилянин нормалары тятбиг едилир.
Маддя 4. Мцлки щцгуг мцнасибятляринин обйектляри
Ямлак вя йа гейри-ямлак дяйяри олан, ганунверижиликля мцлки дювриййядян чыхарылмамыш мадди вя йа гейри-мадди немятляр мцлки щцгуг мцнасибятляринин обйектляри ола билярляр.
Маддя 5. Мцлки щцгуг мцнасибятляринин субйектляри
5.1. Истяр сащибкарлыг фяалиййяти иля мяшьул олан, истярся дя мяшьул олмайан щяр щансы
физики вя йа щцгуги шяхсляр мцлки щцгуг мцнасибятляринин субйектляри ола билярляр.
5.2. Дювлят щакимиййяти органларынын вя йерли юзцнцидаря органларынын диэяр шяхслярля
мцлки щцгуг мцнасибятляри, ганунда айры гайда нязярдя тутулмайыбса, мцлки ганунверижиликля
тянзимлянир.
5.3. Мцлки щцгуг мцнасибятляринин субйектляри юз щцгуг вя вязифялярини вижданла щяйата
кечирмяйя боржлудурлар.
Маддя 6. Мцлки ганунверижилийин принсипляри
6.1. Мцлки ганунверижилийин принсипляри ашаьыдакылардыр:
6.1.1. мцлки щцгуг субйектляринин бярабярлийи;
6.1.2. мцлки щцгуг субйектляринин ирадя сярбястлийи;
6.1.3. мцлки дювриййя иштиракчыларынын ямлак мцстягиллийи;
6.1.4. мцлкиййятин тохунулмазлыьы;
6.1.5. мцгавиляляр азадлыьы;
6.1.6. шяхси щяйата кимсянин юзбашына гарышмасынын йолверилмязлийи;
6.1.7. мцлки щцгугларын манеясиз щяйата кечирилмясиня шяраит йарадылмасы;
6.1.8. позулмуш щцгугларын бярпасынын тямин едилмяси;
6.1.9. мцлки щцгугларын мящкямя мцдафияси.
6.2. Физики вя щцгуги шяхсляр мцлки щцгуглары юз мянафелярини эерчякляшдирмяк цчцн
ирадяляриня уйьун олараг ялдя едир вя щяйата кечирирляр. Онлар мцгавиля ясасында юз щцгуг вя
вязифялярини мцяййянляшдирмякдя вя ганунверижилийя зидд олмайан щяр щансы мцгавиля
шяртляри гоймагда сярбястдирляр.
6.3. Дювлят вя ижтимаи тящлцкясизлийин, ижтимаи гайданын, жямиййятин саьламлыьынын вя
мянявиййатынын горунмасы, диэяр шяхслярин щцгуг вя азадлыгларынын, шяряфинин вя тямиз
адынын мцдафияси цчцн зярури олдугда мцлки щцгуглар йалныз ганунла мящдудлашдырыла
биляр.
6.4. Маллар, хидмятляр вя малиййя вясаити Азярбайжан Республикасынын бцтцн яразисиндя сярбяст
щярякят едир. Яэяр инсанларын тящлцкясизлийинин тямин едилмяси, щяйатынын вя саьламлыьынын
мцдафияси, тябиятин вя мядяниййят сярвятляринин горунмасы цчцн зяруридирся, малларын вя
хидмятлярин щярякяти цчцн мящдудиййятляр гануна мцвафиг сурятдя тятбиг едиля биляр.
Маддя 7. Мцлки ганунверижилийин замана эюря гцввяси
7.1. Азярбайжан Республикасы Конститусийасынын 149-жу маддясинин VII щиссясиндя нязярдя
тутуланлар истисна олмагла, мцлки ганунверижилик мцддяаларынын эерийя гцввяси йохдур вя онлар
гцввяйя миндикдян сонра ямяля эялмиш мцнасибятляря тятбиг едилир.
7.2. Ганунла бирбаша нязярдя тутулмуш щалларда мцлки ганунверижилийин эерийя гцввяси ола
биляр.
7.3. Мцлки щцгуг субйектляриня зийан вурарса вя йа онларын вязиййятини писляшдирярся, мцлки
ганунверижилийин эерийя гцввяси ола биляр.
Маддя 8. Мцлки ганунверижилийин мякана эюря гцввяси
8.1. Мцлки ганунверижилик Азярбайжан Республикасынын истиснасыз олараг бцтцн яразисиндя
гцввядядир.
8.2. Мцлки ганунверижиликдя нязярдя тутулан щцгуглар Азярбайжан Республикасынын бцтцн
яразисиндя манеясиз щяйата кечириля биляр вя щюкмян мцщафизя едилмялидир.
Маддя 9. Мцлки ганунверижилийин шяхсляря эюря гцввяси
9.1. Мцлки ганунверижилик Азярбайжан Республикасынын яразисиндя фяалиййят эюстярян
бцтцн физики вя щцгуги шяхсляр цчцн гцввядядир.
9.2. Мцлки ганунверижиликля мцяййянляшдирилмиш гайдалар, яэяр ганунда айры щал нязярдя
тутулмайыбса, яжнябилярин, вятяндашлыьы олмайан шяхслярин вя харижи щцгуги шяхслярин
иштирак етдийи мцнасибятляря дя тятбиг олунур.
9.3. Гануну билмямяк вя йа ону йанлыш баша дцшмяк ганунун тятбиг едилмямясиня вя йа нязярдя
тутулмуш мясулиййятдян азад едилмяйя ясас веря билмяз.
Маддя 10. Ишэцзар адятляр
10.1. Сащибкарлыг фяалиййятинин щяр щансы сащясиндя тяшяккцл тапан вя эениш тятбиг едилян,
ганунверижиликдя нязярдя тутулмайан давраныш гайдасы, щансыса актда гейд
едилиб-едилмядийиндян асылы олмайараг, ишэцзар адят сайылыр.
10.2. Ганунверижилийя вя йа мцгавиляйя зидд олан ишэцзар адятляр тятбиг едилмир.
Маддя 11. Мцлки ганунверижилийин аналоэийа цзря тятбиги
11.1. Мцлки щцгуг мцнасибятляри мцлки ганунверижиликля вя йа тяряфлярин разылашмасы иля
бирбаша тянзимлянмядикдя вя онлара тятбиг едиля билян ишэцзар адят олмадыгда щямин
мцнасибятляря, яэяр бу, онларын мащиййятиня зидд дейилдирся, охшар мцнасибятляри тянзимляйян
мцлки ганунверижилик нормалары тятбиг едилир (ганунун аналоэийасы).
11.2. Охшар мцнасибятляри тянзимляйян мцлки щцгуг нормалары олмадыгда тяряфлярин щцгуг вя
вязифяляри мцлки ганунверижилик принсипляри ясас эютцрцлмякля тянзимлянир (щцгугун
аналоэийасы). Щцгугун аналоэийасы тятбиг едиляркян ядалят, инсаф вя мянявиййат тялябляри нязяря
алынмалыдыр.
11.3. Мцлки щцгуглары мящдудлашдыран вя йа мясулиййят мцяййянляшдирян мцлки
ганунверижилик нормаларынын аналоэийа цзря тятбигиня йол верилмир.
11.4. Хцсуси мцнасибятляри тянзимляйян мцлки ганунверижилик мцддяалары (истисна нормалары)
аналоэийа цзря тятбиг едилмямялидир.
11.5. Мцлки щцгуг мцнасибятлярини тянзимляйян щцгуг нормасынын олмамасы вя йа онун
гейри-мцяййянлийи мящкямянин мцлки ишя бахмагдан имтина етмясиня ясас веря билмяз.
Маддя 12. Мцлки щцгугларын сийаси щцгуглардан асылы олмамасы
12.1. Мцлки щцгугларын щяйата кечирилмяси Азярбайжан Республикасынын Конститусийасы вя
йа ганунлары иля мцяййянляшдирилмиш сийаси щцгуглардан асылы дейилдир.
12.2. Мцлки щцгуг мцнасибятляринин субйектляри щям ганунла бирбаша гадаьан олунмамыш
щярякятляри, щям дя ганунда билаваситя нязярдя тутулмамыш щярякятляри ижра едя билярляр.
Маддя 13. Сащибкарлыг фяалиййяти
Сащибкарлыг фяалиййяти шяхсин мцстягил сурятдя, юз риски иля щяйата кечирдийи, ясас мягсяди ямлак истифадясиндян, ямтяя сатышындан, ишляр эюрцлмясиндян вя йа хидмятляр эюстярилмясиндян мянфяят эютцрцлмяси олан фяалиййятдир.
2-жи фясил.
Мцлки щцгуг вя вязифяляр, онларын мцдафияси
Маддя 14. Мцлки щцгугларын вя вязифялярин ямяля эялмяси
14.1. Мцлки щцгуглар вя вязифяляр мцлки ганунверижиликдя нязярдя тутулан ясаслардан, щабеля
физики вя щцгуги шяхслярин ганунверижиликдя нязярдя тутулмаса да, мцлки ганунверижилийин
принсипляриня эюря мцлки щцгуглар вя вязифяляр доьуран щярякятляриндян ямяля эялир.
14.2. Мцлки щцгугларын вя вязифялярин ямяля эялмяси ясаслары ашаьыдакылардыр:
14.2.1. Ганунверижиликдя нязярдя тутулмуш мцгавиляляр вя башга ягдляр, щабеля ганунверижиликдя
нязярдя тутулмаса да, она зидд олмайан мцгавиляляр вя башга ягдляр.
14.2.2. Дювлят органларынын вя йерли юзцнцидаря органларынын ганунверижиликдя мцлки
щцгугларын вя вязифялярин ямяля эялмяси ясасы кими нязярдя тутулмуш актлары.
14.2.3. Мцлки щцгуглар вя вязифяляр мцяййянляшдирян мящкямя актлары.
14.2.4. Ганунверижилийин йол вердийи ясаслар цзря ямлак ялдя едилмяси.
14.2.5. Елм, ядябиййат, инжясянят ясярляринин, ихтираларын вя ягли фяалиййятин диэяр
нятижяляринин йарадылмасы.
14.2.6. Башга шяхся зяряр вурулмасы.
14.2.7. Ясассыз варланма.
14.2.8. Физики вя щцгуги шяхслярин диэяр щярякятляри.
14.2.9. Ганунверижилийин мцлки щцгуг нятижяляринин баш вермяси иля баьладыьы щадися.
14.3. Дювлят гейдиййатына алынмалы ямлак щцгуглары онларын гейдя алындыьы андан ямяля
эялир.
Маддя 15. Мцлки щцгугларын щяйата кечирилмяси
15.1. Физики вя щцгуги шяхсляр юзляриня мянсуб мцлки щцгуглары, о жцмлядян онлары мцдафия
етмяк щцгугуну юз истядикляри кими щяйата кечирирляр.
15.2. Физики вя щцгуги шяхслярин юзляриня мянсуб щцгуглары щяйата кечирмякдян имтина етмяси,
ганунверижиликдя нязярдя тутулан щаллар истисна олмагла, бу щцгуглара хитам верилмясиня сябяб
олмур.
Маддя 16. Мцлки щцгугларын щяйата кечирилмясинин мящдудлашдырылмасы
16.1. Физики вя щцгуги шяхслярин йалныз вя йалныз башга шяхся зийан вурмаг ниййяти иля
щяйата кечирдикляри щярякятляря, щабеля щцгугдан диэяр формаларда суи-истифадя едилмясиня йол
верилмир.
16.2. Мцлки щцгуглардан рягабяти мящдудлашдырмаг мягсяди иля истифадя едилмясиня, щабеля
базарда щаким мювгедян суи-истифадя олунмасына йол верилмир.
Маддя 17. Мцлки щцгугларын мцдафияси
17.1. Бцтцн дювлят щакимиййяти органлары, йерли юзцнцидаря органлары, сийаси партийалар,
ижтимаи бирликляр, щямкарлар иттифагы тяшкилатлары, физики вя щцгуги шяхсляр мцлки щцгуглара
щюрмят бяслямяйя вя онларын мцдафиясиня кюмяк эюстярмяйя боржлудурлар.
17.2. Мцлки щцгугларын мящкямя мцдафиясини Азярбайжан Республикасы Мцлки Просессуал
Мяжяллясинин мцяййянляшдирдийи иш аидиййятиня уйьун олараг цмуми йурисдиксийа
мящкямяляри вя игтисади мящкямяляр щяйата кечирирляр. Мцгавилядя тяряфляр арасындакы
мцбащисянин мящкямяйя мцражият едилянядяк низама салынмасы нязярдя тутула биляр.
17.3. Мцлки щцгугларын инзибати гайдада мцдафияси йалныз ганунверижиликдя нязярдя тутулмуш
щалларда щяйата кечирилир. Инзибати гайдада гябул едилмиш гярардан мящкямяйя шикайят вериля
биляр.
Маддя 18. Мцлки щцгугларын мцдафияси цсуллары
Мцлки щцгугларын мцдафияси ганунверижиликдя нязярдя тутулмуш гайдада вя гануна, ижтимаи гайдайа вя яхлага зидд олмайан цсулларла щяйата кечирилир.
Маддя 19. Дювлят щакимиййяти органынын вя йа йерли юзцнцидаря органынын актынын етибарсыз сайылмасы
Дювлят щакимиййяти органынын вя йа йерли юзцнцидаря органынын мцлки ганунверижилийя уйьун эялмяйян, физики вя йа щцгуги шяхсин мцлки щцгугларыны вя ганунла горунан мянафелярини позан гейри-норматив характерли акты мящкямя тяряфиндян етибарсыз сайыла биляр.
Маддя 20. Мцлки щцгугларын юзцмцдафияси
20.1. Шяхслярин юз мцлки щцгугларыны ганунверижиликля гадаьан едилмяйян бцтцн цсулларла
юзцмцдафия етмяк щцгугу вардыр.
20.2. Мцлки щцгугларын юзцмцдафияси цсуллары мцлки щцгуг позунтусуна мцтянасиб олмалы вя
онун гаршысынын алынмасы цчцн зярури щярякятлярдян кянара чыхмамалыдыр.
Маддя 21. Зярярин явязинин юдянилмяси
21.1. Щцгугу позулмуш шяхс она вурулмуш зярярин явязинин там юдянилмясини тяляб едя биляр,
бу шяртля ки, ганунда вя йа мцгавилядя зярярин явязинин даща аз мигдарда юдянилмяси нязярдя
тутулмасын.
21.2. Зяряр дедикдя, щцгугу позулмуш шяхсин позулмуш щцгугуну бярпа етмяк цчцн чякдийи вя йа
чякмяли олдуьу хяржляр, ямлакындан мящрум олмасы вя йа ямлакынын зядялянмяси (реал зяряр),
щабеля щцгугу позулмасайды, щямин шяхсин ади мцлки дювриййя шяраитиндя ялдя едяжяйи
эялирляр (ялдян чыхмыш файда) баша дцшцлцр.
21.3. Яэяр щцгугу позмуш шяхс бунун нятижясиндя эялир ялдя етмишдирся, щцгугу позулмуш шяхс
диэяр зярярля йанашы, ялдян чыхмыш файданын да щямин эялирлярдян аз олмайан мигдарда
юдянилмясини тяляб едя биляр.
Маддя 22. Дювлят щакимиййяти органларынын вя йерли юзцнцидаря органларынын вурдуглары зярярин явязинин юдянилмяси
Дювлят щакимиййяти органларынын, йерли юзцнцидаря органларынын вя йа щямин органларын вязифяли шяхсляринин ганунсуз щярякятляри (щярякятсизлийи), о жцмлядян дювлят щакимиййяти органынын вя йа йерли юзцнцидаря органынын ганунверижилийя уйьун эялмяйян гейри-норматив актынын гябул едилмяси нятижясиндя физики вя йа щцгуги шяхся дяйян зярярин явязи Азярбайжан Республикасынын вя йа мцвафиг бялядиййянин щесабына юдянилмялидир.
Маддя 23. Шяряфин, ляйагятин вя ишэцзар нцфузун мцдафияси
23.1. Физики шяхс онун шяряфини, ляйагятини вя йа ишэцзар нцфузуну лякяляйян, шяхси
щяйатынын сиррини вя йа шяхси тохунулмазлыьыны позан мялуматларын мящкямя гайдасында
тякзиб олунмасыны тяляб едя биляр, бу шяртля ки, щямин мялуматлары йаймыш шяхс онларын
щягигятя уйьун олдуьуну сцбута йетирмясин. Фактик мялуматлар натамам дярж едилдикдя дя, яэяр
бунунла шяхсин шяряфиня, ляйагятиня вя йа ишэцзар нцфузуна тохунулурса, ейни гайда тятбиг
едилир. Мараьы олан шяхслярин тяляби иля физики шяхсин шяряф вя ляйагятинин мцдафиясиня онун
юлцмцндян сонра да йол верилир.
23.2. Яэяр физики шяхсин шяряфини, ляйагятини, ишэцзар нцфузуну лякяляйян вя йа шяхси
щяйатынын сирриня гясд едян мялуматлар кцтляви информасийа васитяляриндя йайылмышдырса,
щямин кцтляви информасийа васитяляриндя дя тякзиб едилмялидир. Яэяр эюстярилян мялуматлар
рясми сянядя дахил едилмишдирся, щямин сяняд дяйишдирилмяли вя бу барядя мараьы олан шяхсляря
мялумат верилмялидир. Диэяр щалларда тякзиб гайдасыны мящкямя мцяййянляшдирир.
23.3. Кцтляви информасийа васитяляриндя щцгугларына вя йа ганунла горунан мянафеляриня тохунан
мялуматлар дярж едилмиш физики шяхсин щямин кцтляви информасийа васитяляриндя юз
жавабынын дярж едилмяси щцгугу вардыр.
23.4. Шяряфини, ляйагятини вя йа ишэцзар нцфузуну лякяляйян мялуматлар йайылмыш физики
шяхсин щямин мялуматларын тякзиби иля йанашы, онларын йайылмасы нятижясиндя вурулмуш
зярярин явязинин юдянилмясини тяляб етмяк щцгугу вардыр.
23.5. Яэяр физики шяхсин шяряфини, ляйагятини вя йа ишэцзар нцфузуну лякяляйян мялуматлары
йаймыш шяхси мцяййянляшдирмяк мцмкцн дейилдирся, барясиндя бу жцр мялуматлар йайылмыш
шяхсин ихтийары вар ки, щямин мялуматларын щягигятя уйьун олмайан мялуматлар сайылмасыны
тяляб етсин.
23.6. Бу маддянин физики шяхсин ишэцзар нцфузунун мцдафиясиня даир гайдалары мцвафиг олараг
щцгуги шяхсин ишэцзар нцфузунун мцдафиясиня дя тятбиг едилир.
Икинжи бюлмя.
Шяхсляр
3-жц фясил.
Физики шяхсляр
Маддя 24. Физики шяхс анлайышы
24.1. Физики шяхс щцгуг мцнасибятляриндя юз адындан иштирак едян инсан фярдидир.
24.2. Азярбайжан Республикасында бцтцн вятяндашлар, Азярбайжан Республикасынын яразисиндя
даими йашайан вя йа мцвяггяти галан яжнябиляр вя вятяндашлыьы олмайан шяхсляр физики
шяхслярдир.
Маддя 25. Физики шяхсин мцлки щцгуг габилиййяти
25.1. Физики шяхсин мцлки щцгуг габилиййяти инсанын мцлки щцгуглара малик олмаг вя мцлки
щцгуг вязифяляри дашымаг габилиййятидир. Бцтцн физики шяхслярин мцлки щцгуг габилиййяти
ейни дяряжядя таныныр.
25.2. Физики шяхсин щцгуг габилиййяти онун доьулдуьу ан ямяля эялир вя юлцмц иля хятм едилир.
Бейинин фяалиййятинин дайанмасы юлцм аны сайылыр.
25.3. Вяряся олмаг щцгугу майа баьландыьы андан ямяля эялир, бу щцгугун щяйата кечирилмяси ися
йалныз доьумдан сонра мцмкцндцр.
25.4. Физики шяхс щцгуг габилиййятиндян мящрум едиля билмяз.
Маддя 26. Ад щцгугу
26.1. Щяр бир физики шяхсин аддан, ата адындан вя сойаддан ибарят ады олмаг щцгугу вардыр.
26.2. Физики шяхс щцгуг вя вязифяляри юз ады иля ялдя едир вя щяйата кечирир.
26.3. Ганунла нязярдя тутулмуш щалларда вя гайдада физики шяхс тяхяллцсдян (уйдурма аддан)
истифадя едя биляр.
26.4. Физики шяхсин ганунла мцяййянляшдирилмиш гайдада юз адыны дяйишдирмяк ихтийары
вардыр. Физики шяхсин адыны дяйишдирмяси, онун яввялки ады иля ялдя етдийи щцгуг вя
вязифяляря хитам вермир вя йа бунлары дяйишдирмир. Физики шяхс адыны дяйишдирмяси барядя юз
боржлуларына вя кредиторларына мялумат вермялидир вя адынын дяйишмяси барядя щямин
шяхслярдя мялуматын олмамасынын доьурдуьу нятижялярин рискини дашыйыр. Адыны
дяйишдирмиш физики шяхсин ихтийары вардыр ки, яввялки адына рясмиляшдирилмиш сянядлярдя
юз щесабына мцвафиг дяйишикликляр апарылмасыны тяляб етсин.
26.5. Физики шяхсин доьуларкян алдыьы ад, щабеля адыны дяйишдирмяси вятяндашлыг вязиййяти
актларынын гейдиййаты цчцн мцяййянляшдирилмиш гайдада гейдя алынмалыдыр.
26.6. Башга шяхсин ады иля щцгуг вя вязифяляр ялдя едилмясиня йол верилмир.
26.7. Физики шяхсин адындан ганунсуз истифадя нятижясиндя она вурулмуш зийанын явязи бу
Мяжялляйя мцвафиг сурятдя юдянилмялидир.
26.8. Физики шяхсин ады онун шяряфиня, ляйагятиня вя йа ишэцзар нцфузуна тохунан цсулларла вя йа
формада тящриф едилдикдя вя йа истифадя олундугда бу Мяжяллянин 23-жц маддясиндя нязярдя
тутулан гайдалар тятбиг едилир.
Маддя 27. Физики шяхсин йашайыш йери
27.1. Физики шяхсин адятян йашадыьы йер онун йашайыш йери сайылыр. Шяхсин бир нечя
йашайыш йери ола биляр.
27.2. Он дюрд йашына чатмамыш шяхслярин йашайыш йери валидейнлик щцгугларыны итирмямиш
валидейнляринин йашайыш йери сайылыр, гяййумлуг алтында олан шяхсин йашайыш йери ися
гяййумун йашайыш йери сайылыр.
27.3. Яэяр шяхс щяр щансы сябябдян юз йашайыш йерини мцяййян мцддятя тярк едирся, о, йашайыш
йерини итирмир.
Маддя 28. Физики шяхсин мцлки щцгуг фяалиййят габилиййяти
28.1. Физики шяхсин мцлки щцгуг фяалиййят габилиййяти шяхсин юз щярякятляри иля мцлки
щцгуглар ялдя етмяк вя щяйата кечирмяк, юзц цчцн мцлки вязифяляр йаратмаг вя ижра етмяк
габилиййятидир.
28.2. Физики шяхсин мцлки щцгуг фяалиййят габилиййяти, о, йеткинлик йашына, йяни он сяккиз
йашына чатдыгда там щяжмдя ямяля эялир.
28.3. 7 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанларын (азйашлылар) фяалиййят габилиййяти
йохдур. 7 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанларын мящдуд фяалиййят
габилиййяти вардыр.
28.4. Он алты йашы тамам олмуш йеткинлик йашына чатмайан ямяк мцгавиляси цзря ишляйирся вя йа
валидейнляринин, ювладлыьа эютцрянлярин вя йа гяййумун разылыьы иля сащибкарлыг фяалиййяти
иля мяшьул олурса, там фяалиййят габилиййятли сайыла биляр. Щяр ики валидейнин, ювладлыьа
эютцрянлярин вя йа гяййумун разылыьына ясасян гяййумлуг вя щимайячилик органынын гярары иля,
беля разылыг олмадыгда ися мящкямянин гярары иля йеткинлик йашына чатмайан там фяалиййят
габилиййятли сайылыр (емансипасийа).
28.5. Валидейнляр, ювладлыьа эютцрянляр вя щимайячи там фяалиййят габилиййятли сайылмыш
йеткинлик йашына чатмайанын ющдяликляри цчцн, о жцмлядян онун зийан вурмасы нятижясиндя
ямяля эялмиш ющдяликляр цчцн мясулиййят дашымырлар.
28.6. Он сяккиз йашына чатанадяк никаща эирмяйя ганунун йол вердийи щалда, он сяккиз йашына
чатмамыш физики шяхс никаща эирдийи вахтдан там щяжмдя фяалиййят габилиййяти ялдя едир.
Никащ баьланмасы нятижясиндя ялдя едилмиш фяалиййят габилиййяти никащын он сяккиз йашына
чатанадяк позулдуьу щалда да там щяжмдя сахланылыр.
28.7. Никащ етибарсыз сайылдыгда мящкямя йеткинлик йашына чатмайан ярин (арвадын) там
фяалиййят габилиййятини мящкямя тяряфиндян мцяййянляшдирилян андан итирмяси барядя гярар
гябул едя биляр.
28.8. Аьыл зяифлийи вя йа рущи хястялик нятижясиндя юз щярякятляринин мянасыны баша
дцшмяйян вя йа юз щярякятляриня рящбярлик едя билмяйян шяхсляр дя мящкямя тяряфиндян
фяалиййят габилиййяти олмайан сайыла биляр. Онлар цзяриндя гяййумлуг мцяййянляшдирилир.
Фяалиййят габилиййяти олмайан сайылмыш физики шяхсин адындан ягдляри онун гяййуму
баьлайыр.
28.9. Фяалиййят габилиййяти олмайан сайылмыш шяхсин саьалдыьы вя йа саьламлыг вязиййятинин
хейли йахшылашдыьы щалда мящкямя ону фяалиййят габилиййятли сайыр. Онун цзяриндя
мцяййянляшдирилмиш гяййумлуг мящкямя гярарына ясасян ляьв едилир.
Маддя 29. 14 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанларын фяалиййят габилиййяти
29.1. Бу Мяжяллянин 29.2-жи маддясиндя эюстярилмиш ягдляр истисна олмагла, 14 йашы тамам
олмамыш йеткинлик йашына чатмайанларын явязиня ягдляри онларын адындан йалныз
валидейнляри, ювладлыьа эютцрянляр вя йа гяййумлар баьлайа билярляр.
29.2. 7 йашындан 14 йашынадяк олан шяхслярин ашаьыдакы ягдляри мцстягил баьламаг ихтийары
вардыр:
29.2.1. хырда мяишят ягдляри;
29.2.2. явязсиз олараг файда эютцрмяйя йюнялдилмиш еля ягдляр ки, онлардан ямяля эялян
щцгугларын нотариат гайдасында тясдиглянмяси вя йа дювлят гейдиййатына алынмасы тяляб
олунмур;
29.2.3. гануни нцмайяндянин юзцнцн вя йа онун разылыьы иля цчцнжц шяхсин мцяййян мягсяд цчцн
вя йа сярбяст истифадя цчцн вердийи вясаит барясиндя сярянжам цзря ягдляр.
29.3. 14 йашы тамам олмамыш йеткинлик йашына чатмайанын ягдляри, о жцмлядян мцстягил
баьладыьы ягдляр цзря ямлак мясулиййятини онун валидейнляри, ювладлыьа эютцрянляр вя йа
гяййум дашыйыр, бу шяртля ки, щямин шяхсляр ющдялийин онларын тягсири цзцндян
позулмадыьыны сцбута йетирмясинляр. Гануна уйьун олараг бу шяхсляр азйашлыларын вурдуглары
зийан цчцн дя жавабдещдирляр.
Маддя 30. 14 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанларын фяалиййят габилиййяти
30.1. 14 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанлар бу Мяжяллянин 30.2-жи
маддясиндя эюстярилянляр истисна олмагла, ягдляри юз гануни
нцмайяндяляринин—валидейнляринин, ювладлыьа эютцрянлярин вя йа гяййумун йазылы разылыьы
иля баьлайырлар. Бу жцр йеткинлик йашына чатмайанын баьладыьы ягд сонрадан валидейнляри,
ювладлыьа эютцрянляр вя йа гяййум тяряфиндян йазылы сурятдя бяйянилдикдя дя етибарлыдыр.
30.2. 14 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанларын ихтийары вардыр ки,
валидейнляринин, ювладлыьа эютцрянлярин вя йа гяййумун разылыьы олмадан мцстягил сурятдя:
30.2.1. юз газанжы, тягацдц вя диэяр эялирляри барясиндя сярянжам версин;
30.2.2. елм, ядябиййат вя йа инжясянят ясяринин, ихтиранын вя йа ганунла горунан диэяр ягли
фяалиййят нятижясинин мцяллифи щцгугларыны щяйата кечирсин;
30.2.3. гануна уйьун олараг кредит идаряляриня яманятляр гойсун вя онлар барясиндя сярянжам
версин;
30.2.4. хырда мяишят ягдляри вя бу Мяжяллянин 29.2-жи маддясиндя нязярдя тутулан диэяр ягдляр
баьласын. Он алты йашы тамам олмуш йеткинлик йашына чатмайанларын кооператив цзвц олмаг
ихтийары да вардыр.
30.3. 14 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанлар бу Мяжяллянин 30.1 вя
30.2-жи маддяляриня уйьун баьладыглары ягдляр цзря мцстягил сурятдя ямлак мясулиййяти
дашыйырлар. 14 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанлар вурдуглары зийана
эюря бу Мяжялляйя уйьун мясулиййят дашыйырлар.
30.4. Йетярли ясаслар олдугда мящкямя валидейнлярин, ювладлыьа эютцрянлярин вя йа гяййумун вя
йа гяййумлуг вя щимайячилик органынын вясатяти иля 14 йашындан 18 йашынадяк олан йеткинлик
йашына чатмайанын (яэяр о, там щяжмдя фяалиййят габилиййяти ялдя етмяйибся) юз газанжы,
тягацдц вя йа диэяр эялирляри барясиндя мцстягил сярянжам вермяк щцгугуну мящдудлашдыра вя йа
ала биляр.
Маддя 31. Физики шяхсин щцгуг габилиййятиндян вя фяалиййят габилиййятиндян мящрум едилмясинин вя бунларын мящдудлашдырылмасынын йолверилмязлийи
31.1. Физики шяхс щеч бир щалда щцгуг габилиййятиндян мящрум едиля билмяз. Физики шяхсин
щцгуг габилиййяти вя фяалиййят габилиййяти йалныз ганунла мцяййянляшдирилмиш щалларда вя
гайдада мящдудлашдырыла биляр.
31.2. Физики шяхслярин фяалиййят габилиййятинин вя йа онларын сащибкарлыг фяалиййяти вя йа
башга фяалиййятля мяшьул олмаг щцгугунун мящдудлашдырылмасынын ганунла
мцяййянляшдирилмиш шяртляринин вя гайдасынын эюзлянилмямяси мцвафиг мящдудиййяти
гоймуш дювлят органынын вя йа диэяр органын актынын етибарсызлыьына сябяб олур.
31.3. Физики шяхсин щцгуг габилиййятиндян вя йа фяалиййят габилиййятиндян тамамиля вя йа
гисмян имтина етмяси вя щцгуг габилиййятинин вя йа фяалиййят габилиййятинин
мящдудлашдырылмасына йюнялдилмиш диэяр ягдляр ящямиййятсиздир.
Маддя 32. Физики шяхсин фяалиййят габилиййятинин мящдудлашдырылмасы
32.1. Спиртли ичкилярдян вя йа наркотик васитялярдян суи-истифадя етмяси, щабеля гумара
гуршанмасы нятижясиндя юз аилясини аьыр мадди вязиййятя салан физики шяхсин фяалиййят
габилиййяти мящкямя тяряфиндян мящдудлашдырыла биляр. Беля шяхсин цзяриндя щимайячилик
тяйин едилир. Онун хырда мяишят ягдляри баьламаг ихтийары вардыр. О йалныз щимайячисинин
разылыьы иля башга ягдляр баьлайа биляр, щабеля газанж, пенсийа вя диэяр эялирляр эютцря биляр
вя бунлар барясиндя сярянжам веря биляр. Лакин бу жцр физики шяхс баьладыьы ягдляр цзря вя
вурдуьу зийан цчцн мцстягил сурятдя ямлак мясулиййяти дашыйыр.
32.2. Физики шяхсин фяалиййят габилиййятинин мящдудлашдырылмасына сябяб олан ясаслар арадан
галхдыгда мящкямя онун фяалиййят габилиййятинин мящдудлашдырылмасыны ляьв едир. Физики
шяхсин цзяриндя тяйин едилмиш щимайячилик мящкямянин гярарына ясасян ляьв олунур.
Маддя 33. Гяййумлуг вя щимайячилик
33.1. Гяййумлуг вя щимайячилик фяалиййят габилиййяти олмайан вя йа мящдуд фяалиййят
габилиййятли физики шяхслярин щцгуг вя мянафеляринин мцдафияси цчцн тяйин едилир. Йеткинлик
йашына чатмайанлар цзяриндя гяййумлуг вя щимайячилик щямчинин онларын тярбийяляндирилмяси
мягсяди иля тяйин едилир. Гяййумларын вя щимайячилярин буна уйьун щцгуг вя вязифяляри
Азярбайжан Республикасынын Аиля Мяжялляси иля мцяййянляшдирилир.
33.2. Гяййумлар вя щимайячиляр истянилян шяхслярля мцнасибятлярдя, о жцмлядян мящкямядя юз
гяййумлуьунда оланларын щцгуг вя вязифялярини хцсуси сялащиййят алмадан мцдафия едирляр.
33.3. Йеткинлик йашына чатмайанларын валидейнляри, онлары ювладлыьа эютцрянляр олмадыгда,
валидейнляри мящкямя тяряфиндян валидейнлик щцгугларындан мящрум едилдикдя, щабеля бу жцр
физики шяхсляр башга сябябляря эюря валидейн щимайясиндян мящрум олдугда, о жцмлядян
валидейнляри онлары тярбийяляндирмякдян вя йа щцгуг вя мянафелярини мцдафия етмякдян бойун
гачырдыгда онларын цзяриндя гяййумлуг вя щимайячилик тяйин едилир.
33.4. Он дюрд йашы тамам олмамыш йеткинлик йашына чатмайанлар, щабеля психи позунтуйа эюря
мящкямя тяряфиндян фяалиййят габилиййяти олмайан сайылмыш физики шяхсляр цзяриндя
гяййумлуг тяйин едилир.
33.5. Гяййумлар гяййумлугда оланларын ганун цзря нцмайяндяляри олур вя онларын адындан вя
онларын мянафеляри цчцн бцтцн зярури ягдляри баьлайырлар.
33.6. Он дюрд йашындан он сяккиз йашынадяк олан йеткинлик йашына чатмайанлар цзяриндя,
щабеля спиртли ичкилярдян вя йа наркотик васитялярдян суи-истифадя етмяси вя йа гумара
гуршанмасы нятижясиндя фяалиййят габилиййяти мящкямя тяряфиндян мящдудлашдырылмыш
физики шяхсляр цзяриндя щимайячилик тяйин едилир.
33.7. Щимайячиляр щимайячиликдя олан физики шяхслярин мцстягил сурятдя баьламаьа ихтийары
чатмадыьы ягдлярин баьланмасына разылыг верирляр. Щимайячиляр щимайядя оланлара юз
щцгугларыны щяйата кечирмякдя вя вязифялярини ижра етмякдя кюмяк эюстярир, щабеля онлары
цчцнжц шяхслярин суи-истифадясиндян горуйурлар.
Маддя 34. Гяййумлуг вя щимайячилик органлары
34.1. Гяййумлуг вя щимайячилик органлары ганунверижиликля мцяййянляшдирилир.
34.2. Физики шяхсин фяалиййят габилиййяти олмайан сайылмасы вя йа фяалиййят габилиййятинин
мящдудлашдырылмасы барядя гярарын гануни гцввяйя миндийи эцндян етибарян цч эцн ярзиндя
мящкямя щямин физики шяхс цзяриндя гяййумлуг вя щимайячилик тяйин едилмяси цчцн онун
йашайыш йери цзря гяййумлуг вя щимайячилик органына бу барядя мялумат вермялидир.
34.3. Гяййумлугда оланларын йашайыш йери цзря гяййумлуг вя щимайячилик органы онларын
гяййумларынын вя щимайячиляринин фяалиййятиня нязарят едир.
Маддя 35. Гяййумлар вя щимайячиляр
35.1. Гяййуму вя йа щимайячини гяййумлуьа вя йа щимайячилийя ещтийажы олан шяхсин
йашайыш йери цзря гяййумлуг вя щимайячилик органы физики шяхс цзяриндя гяййумлуг вя йа
щимайячилик гойулмасы зярурятинин она мялум олдуьу андан цч ай ярзиндя тяйин едир. Гяййумлуьа
вя йа щимайячилийя ещтийажы олан шяхся гяййум вя йа щимайячи тяйин едилянядяк гяййум вя йа
щимайячи вязифялярини гяййумлуг вя щимайячилик органы ижра едир. Гяййумун вя йа
щимайячинин тяйин едилмяси барядя мараглы шяхсляр мящкямяйя етираз веря билярляр.
35.2. Гяййумлар вя щимайячиляр йеткинлик йашына чатмыш фяалиййят габилиййятли физики
шяхслярдян тяйин едилир. Валидейнлик щцгугларындан мящрум едилмиш физики шяхсляр гяййум вя
щимайячи тяйин олуна билмязляр.
35.3. Гяййум вя йа щимайячи юз разылыьы иля тяйин едилир. Бу заман онун яхлаги вя диэяр шяхси
кейфиййятляри, гяййумлуг вя йа щимайячилик вязифялярини йериня йетирмяк габилиййяти, онунла
гяййумлуьа вя йа щимайячилийя ещтийажы олан шяхс арасында мювжуд мцнасибятляр, мцмкцнся,
щям дя гяййумлугда вя йа щимайядя оланын арзусу нязяря алынмалыдыр.
35.4. Гяййумлуьа вя йа щимайячилийя ещтийажы олан вя мцвафиг тярбийя, мцалижя, ящалинин
сосиал мцдафияси вя йа диэяр охшар мцяссисялярдя олан вя йа бу мцяссисяляря йерляшдирилмиш
физики шяхслярин гяййумлары вя щимайячиляри щямин мцяссисялярдир.
35.5. Гяййумлуг вя щимайячилик вязифяляри, ганунла нязярдя тутулан щаллардан башга, явязсиз ижра
едилир.
35.6. Йеткинлик йашына чатмайан физики шяхслярин гяййумлары вя щимайячиляри юз
гяййумлуьунда вя йа щимайясиндя оланларла бирликдя йашамалыдырлар. Щимайячи иля он алты
йашына чатмыш щимайядя оланын айрылыгда йашамасына гяййумлуг вя щимайячилик органынын
разылыьы иля бу шяртля йол верилир ки, айры йашама щимайядя оланын тярбийясиня, щцгуг вя
мянафеляринин мцдафиясиня мянфи тясир эюстярмясин. Гяййумлар вя щимайячиляр йашайыш
йеринин дяйишмяси барядя гяййумлуг вя щимайячилик органларына мялумат вермяйя
боржлудурлар.
35.7. Гяййумлар вя щимайячиляр юз гяййумлуьунда вя йа щимайясиндя оланларын сахланмасы,
онлара бахылмасынын вя онларын мцалижясинин тямин едилмяси, онларын тящсил алмасы вя
тярбийялянмяси гайьысына галмаьа, онларын щцгуг вя мянафелярини горумаьа боржлудурлар.
35.8. Бу Мяжяллянин 35.7-жи маддясиндя эюстярилян вязифяляр мящкямя тяряфиндян фяалиййят
габилиййяти мящдудлашдырылмыш йеткинлик йашына чатмыш физики шяхслярин щимайячиляриня
щяваля едилмир.
35.9. Физики шяхсин фяалиййят габилиййяти олмайан вя йа мящдуд фяалиййят габилиййятли
сайылмасына сябяб олмуш ясаслар арадан галхдыгда гяййум вя йа щимайячи гяййумлугда вя йа
щимайядя оланын фяалиййят габилиййятли сайылмасы вя онун цзяриндян гяййумлуьун вя йа
щимайячилийин эютцрцлмяси барядя мящкямя гаршысында вясатят галдырмаьа боржлудур.
Маддя 36. Гяййумлугда вя щимайядя оланын ямлакы барясиндя сярянжам верилмяси
36.1. Гяййумлугда вя йа щимайядя олан физики шяхсин мцстягил сурятдя сярянжам вермяйя
ихтийары чатдыьы эялирляр истисна олмагла, онун эялирляри, о жцмлядян гяййумлугда вя йа
щимайядя олана онун ямлакынын идаря едилмясиндян чатасы эялирляр гяййум вя йа щимайячи
тяряфиндян йалныз вя йалныз гяййумлугда вя йа щимайядя оланын мянафеляри цчцн, щям дя
гяййумлуг вя щимайячилик органынын габагжадан ижазяси алынмагла хяржлянир. Гяййумлуг вя
щимайячилик органынын габагжадан ижазяси олмадан гяййум вя йа щимайячи гяййумлугда вя йа
щимайядя оланын сахланмасы цчцн зярури хяржляри гяййумлугда вя йа щимайядя олана онун эялири
кими чатасы мябляьляр щесабына юдяйя биляр.
36.2. Гяййумлуг вя щимайячилик органынын габагжадан ижазясини алмадан гяййум гяййумлугда вя
йа щимайядя оланын ямлакынын юзэянинкиляшдирилмясиня, о жцмлядян дяйишдирилмясиня вя йа
баьышланмасына, бу ямлакын ижаряйя, явязсиз истифадяйя верилмясиня вя йа эиров гойулмасына
даир ягдляри, гяййумлугда вя йа щимайядя олана мянсуб щцгуглардан имтинайа, онун ямлакынын
бюлцшдцрцлмясиня вя йа бу ямлакдан пайларын айрылмасына сябяб олан ягдляри, щабеля
гяййумлугда вя йа щимайядя оланын ямлакынын азалмасына сябяб олан щяр щансы диэяр ягдляри
баьлайа билмяз, щимайячи ися онларын баьланмасына разылыг веря билмяз. Гяййумлугда оланын
ямлакынын идаря едилмяси гайдасы ганунверижиликля мцяййянляшдирилир.
36.3. Гяййумун, щимайячинин, онларын яринин (арвадынын) вя йахын гощумларынын ихтийары
йохдур ки, гяййумлугда вя йа щимайядя олана щядиййя кими ямлак верилмяси вя йа онун явязсиз
истифадясиня ямлак верилмяси истисна олмагла, гяййумлугда вя йа щимайядя оланла ягдляр
баьласын, щабеля ягдляр баьланаркян вя йа гяййумлугда вя йа щимайядя оланла гяййумун вя йа
щимайячинин яри (арвады) вя онларын йахын гощумлары арасында мящкямя ишляри апарыларкян
гяййумлугда вя йа щимайядя оланы тямсил етсинляр.
Маддя 37. Гяййумлугда вя йа щимайядя оланын ямлакынын етибарнамя иля идаря едилмяси
37.1. Гяййумлугда вя йа щимайядя оланын дашынар вя гиймятли дашынмаз ямлакынын даими
идаря едилмяси зяруряти йарандыгда гяййумлуг вя щимайячилик органы юзцнцн
мцяййянляшдирдийи идарячи иля щямин ямлакын етибарнамя иля идаря едилмясиня даир мцгавиля
баьлайыр. Бу щалда гяййум вя йа щимайячи гяййумлугда вя йа щимайядя оланын етибарнамя иля
идаряетмяйя верилмямиш ямлакы барясиндя юз сялащиййятлярини сахлайыр. Гяййумлугда вя йа
щимайядя оланын ямлакынын етибарнамя иля идаря едилмяси сялащиййятлярини щяйата кечиряркян
идарячийя бу Мяжяллянин 36.2 вя 36.3-жц маддяляриндя нязярдя тутулан гайдалар тятбиг едилир.
37.2. Гяййумлугда вя йа щимайядя оланын ямлакынын етибарнамя иля идаря едилмясиня ямлакын
етибарнамя иля идаря едилмясиня даир мцгавиляйя хитам верилмяси цчцн ганунверижиликдя
нязярдя тутулан ясаслар цзря, щабеля гяййумлуьа вя йа щимайячилийя хитам верилдийи щалларда
хитам верилир.
Маддя 38. Гяййумларын вя щимайячилярин юз вязифяляринин ижрасындан азад вя кянар едилмяси. Гяййумлуьа вя щимайячилийя хитам верилмяси
38.1. Йеткинлик йашына чатмайан шяхс валидейнляриня гайтарылдыгда вя йа ювладлыьа
эютцрцлдцкдя гяййумлуг вя щимайячилик органы гяййуму вя йа щимайячини юз вязифяляринин
ижрасындан азад едир.
38.2. Гяййумлугда олан мцвафиг тярбийя, мцалижя, ящалинин сосиал мцдафияси мцяссисясиня вя йа
диэяр охшар мцяссисяйя йерляшдирилдикдя гяййумлуг вя щимайячилик органы бундан яввял тяйин
едилмиш гяййуму вя йа щимайячини, яэяр бу, гяййумлугда оланын мянафеляриня зидд дейился, юз
вязифяляринин ижрасындан азад едир.
38.3. Цзрлц сябябляр олдугда (хястялик, ямлак вязиййятинин дяйишмяси, гяййумлугда оланла
гаршылыглы анлашманын йохлуьу вя и.а.) гяййум вя йа щимайячи юз хащиши иля вязифяляринин
ижрасындан азад едиля биляр.
38.4. Гяййум вя йа щимайячи онун цзяриня дцшян вязифяляри эяряйинжя йериня йетирмядикдя, о
жцмлядян гяййумлугдан вя йа щимайячиликдян тамащ мягсяди иля истифадя етдикдя вя йа
гяййумлугда оланы нязарятсиз вя лазыми кюмяксиз гойдугда гяййумлуг вя щимайячилик органы
гяййуму вя йа щимайячини бу вязифялярин ижрасындан кянар едя биляр вя тягсирли физики шяхсин
ганунла мцяййянляшдирилмиш мясулиййятя жялб олунмасы цчцн зярури тядбирляр эюря биляр.
38.5. Гяййумун, щимайячинин вя йа гяййумлуг вя щимайячилик органынын яризясиня ясасян
мящкямя гяййумлугда оланын фяалиййят габилиййятли сайылмасы вя йа онун фяалиййят
габилиййятинин мящдудлашдырылмасынын ляьв едилмяси щаггында гярар чыхардыгда йеткинлик
йашына чатмыш физики шяхс цзяриндя гяййумлуьа вя щимайячилийя хитам верилир.
38.6. Гяййумлугда олан азйашлы он дюрд йашына чатдыгда онун цзяриндя гяййумлуьа хитам верилир,
гяййум вязифялярини щяйата кечирмиш физики шяхс ися бу барядя ялавя гярар чыхарылмадан
йеткинлик йашына чатмайанын щимайячисиня чеврилир.
38.7. Гяййумлугда олан йеткинлик йашына чатмайанын он сяккиз йашына чатдыьы, щабеля никаща
эирдийи вя йеткинлик йашына чатанадяк там фяалиййят габилиййяти ялдя етдийи диэяр щалларда
йеткинлик йашына чатмайан цзяриндя щимайячилийя хцсуси гярарсыз хитам верилир.
Маддя 39. Фяалиййят габилиййятли физики шяхс цзяриндя патронаъ
39.1. Саьламлыг вязиййятиня эюря мцстягил сурятдя юз щцгугларыны щяйата кечирмяйя вя
мцдафия етмяйя, юз вязифялярини ижра етмяйя гадир олмайан йеткинлик йашына чатмыш фяалиййят
габилиййятли физики шяхсин хащиши иля онун цзяриндя патронаъ тяйин едиля биляр. Патронаъ
тяйин едилмяси физики шяхсин щцгугларынын мящдудлашдырылмасына сябяб олмур.
39.2. Йеткинлик йашына чатмыш фяалиййят габилиййятли физики шяхсин патрону (кюмякчиси)
щямин физики шяхсин разылыьы иля гяййумлуг вя щимайячилик органы тяряфиндян тяйин
едилир.
39.3. Патрон (кюмякчи) физики шяхсля баьланмыш тапшырыг вя йа етибарнамя иля идаряетмя
мцгавилясиня ясасян йеткинлик йашына чатмыш фяалиййят габилиййятли физики шяхся мянсуб
ямлак барясиндя сярянжам верир. Мяишят тялябатынын сахланмасына вя юдянилмясиня йюнялдилян
мяишят ягдлярини вя башга ягдляри патрон (кюмякчи) физики шяхсин разылыьы иля баьлайыр.
39.4. Бу Мяжяллянин 39.1-жи маддясиня уйьун олараг йеткинлик йашына чатмыш фяалиййят
габилиййятли физики шяхс цзяриндя тяйин едилмиш патронаъа патронаъда олан физики шяхсин
тяляби иля хитам верилир. Патронаъда олан физики шяхсин патрону (кюмякчиси) бу Мяжяллянин
38-жи маддясиндя нязярдя тутулан щалларда юз вязифялярини йериня йетирмякдян азад едилир.
Маддя 40. Физики шяхсин хябярсиз иткин дцшмцш елан едилмяси
40.1. Яэяр физики шяхсин олдуьу йер мялум дейилдирся вя ики ил ярзиндя о, йашайыш йериндя
эюрцнмямишся, мараглы шяхслярин яризясиня ясасян мящкямя физики шяхси хябярсиз иткин дцшмцш
щесаб едя биляр.
40.2. Иткин дцшмя щаггында сон мялуматларын алындыьы эцнц мцяййянляшдирмяк мцмкцн
олмадыгда, хябярсиз иткин дцшмцш сайылма цчцн мцддятин щесабланмасы иткин дцшмцш щаггында
сон мялуматларын алындыьы айдан сонракы айын биринжи эцнцндян, щямин айы
мцяййянляшдирмяк мцмкцн олмадыгда ися нювбяти илин йанвар айынын 1-дян башланыр.
40.3. Хябярсиз иткин дцшмя щаггында мящкямянин гярары гануни гцввяйя миндикдян сонра щямин
шяхсин гануни вярясяляри хябярсиз иткин дцшмцшцн ямлакыны етибар олунмуш ямлак кими идаря
етмяк, о жцмлядян ондан файда эютцрмяк ихтийары ялдя едирляр. Бу ямлакдан хябярсиз иткин
дцшмцшцн ющдясиндя олан шяхсляря доланажаг хяржляри верилир вя боржлар юдянилир.
40.4. Хябярсиз иткин дцшмцш физики шяхсин гануни ямлакынын даими идаря едилмяси зяруряти
йарандыгда, яэяр онун гануни вярясяляри йохдурса, мящкямянин гярары иля бу ямлак гяййумлуг вя
щимайячилик органы тяряфиндян мцяййянляшдирилян вя щямин органла баьланан етибарнамя иля
идаряетмя мцгавиляси ясасында фяалиййят эюстярян шяхся верилир. Хябярсиз иткин дцшмцш шяхсин
ямлакынын идарячиси иткин дцшмцш шяхсин ямлакы щесабына онун боржларыны юдяйир, ямлакы
щямин шяхсин хейриня идаря едир, хябярсиз иткин дцшмцшцн ющдясиндя олан шяхсляря доланажаг
хяржляри верир. Яэяр идарячинин тяйин едилдийи эцндян цч ил кечянядяк шяхсин хябярсиз иткин
дцшмцш щесаб едилмяси щаггында мящкямя гярары ляьв едилмязся вя шяхсин юлмцш сайылмасы
щаггында мящкямяйя мцражият едилмязся, гяййумлуг вя щимайячилик органы физики шяхсин юлмцш
сайылмасы щаггында яризя иля мящкямяйя мцражият етмяйя боржлудур.
40.5. Хябярсиз иткин дцшмцш шяхс эялдикдя вя йа онун олдуьу йер ашкар едилдикдя мящкямя онун
хябярсиз иткин дцшмцш щесаб едилмяси щаггында гярары, щабеля онун ямлакынын идаря олунмасы
щаггында гярары ляьв едир.
Маддя 41. Физики шяхсин юлмцш елан едилмяси
41.1. Яэяр шяхсин йашайыш йериндя онун щарада олмасы барядя беш ил ярзиндя мялумат олмазса,
щабеля о, юлцм тящлцкяси тюрядян вя йа щансыса бядбяхт щадисядян щялак олдуьуну эцман етмяйя
ясас верян шяраитдя хябярсиз иткин дцшярся вя ондан алты ай ярзиндя хябяр чыхмазса, о, мящкямя
гайдасында юлмцш елан едиля биляр.
41.2. Щярби ямялиййатларла ялагядар хябярсиз иткин дцшмцш щярби гуллугчу вя йа диэяр шяхс
щярби ямялиййатларын гуртардыьы эцндян азы ики ил кечдикдян сонра мящкямя гайдасында юлмцш
елан едиля биляр.
41.3. Шяхсин юлмцш елан едилмяси щаггында мящкямя гярарынын гануни гцввяйя миндийи эцн онун
юлцм эцнц сайылыр.
41.4. Бу Мяжяллянин 41.1 вя 41.2-жи маддяляриндя нязярдя тутулан щалларда мящкямя шяхсин
щялакынын эцман едилдийи эцнц онун юлцм эцнц сайа биляр.
Маддя 42. Юлмцш елан едилмиш шяхсин эялмясинин нятижяляри
42.1. Юлмцш елан едилмиш шяхс эялдикдя вя йа онун олдуьу йер ашкар едилдикдя мящкямя онун
юлмцш елан едилмяси барядя гярары ляьв едир.
42.2. Ня вахт эялмясиндян асылы олмайараг, шяхс онун юлмцш елан едилмясиндян сонра явязсиз
олараг башга шяхся верилмиш ямлакын галан щиссясинин гайтарылмасыны тяляб едя биляр.
42.3. Юлмцш елан едилмиш шяхсин ямлакыны явязли ялдя етмиш шяхс бу ямлакы она гайтармаьа о
щалда боржлудур ки, ямлакы ялдя едяркян онун юлмцш елан едилмиш шяхсин саь олдуьуну билдийи
сцбута йетирилсин.
42.4. Яэяр юлмцш елан едилмиш шяхсин ямлакы дювлятин мядахилиня кечирилмиш вя
сатылмышдырса, щямин шяхсин юлмцш елан едилмяси щаггында гярарын ляьвиндян сонра ямлакын
сатышындан эютцрцлмцш мябляь она гайтарылыр.
4-жц фясил.
Щцгуги шяхсляр
§ 1.
Ясас мцддяалар
Маддя 43. Щцгуги шяхс анлайышы вя онун нювляри
43.1. Щцгуги шяхс ганунла мцяййянляшдирилян гайдада дювлят гейдиййатындан кечмиш, хцсуси
йарадылмыш еля бир гурумдур ки, мцлкиййятиндя айрыжа ямлакы вардыр, юз ющдяликляри цчцн бу
ямлакла жавабдещдир, юз адындан ямлак вя шяхси гейри-ямлак щцгуглары ялдя етмяк вя щяйата
кечирмяк, вязифяляр дашымаг, мящкямядя иддиачы вя йа жавабдещ олмаг щцгугуна маликдир. Щцгуги
шяхсин мцстягил балансы олмалыдыр.
43.2. Щцгуги шяхсляр бир физики вя йа щцгуги шяхс тяряфиндян, йахуд физики вя щцгуги шяхслярин
топлусу тяряфиндян йарадыла биляр, цзвлцйя ясаслана биляр, цзвлярин олмасындан асылы ола вя йа
асылы олмайа биляр, сащибкарлыг фяалиййяти иля мяшьул ола вя йа мяшьул олмайа биляр.
43.3. Азярбайжан Республикасы мцлки щцгуг мцнасибятляриндя ейниля диэяр щцгуги шяхсляр кими
иштирак едир. Бу щалларда Азярбайжан Республикасынын сялащиййятлярини онун щцгуги шяхсляр
олмайан органлары щяйата кечирирляр.
43.4. Бялядиййяляр мцлки щцгуг мцнасибятляриндя ейниля диэяр щцгуги шяхсляр кими иштирак
едирляр. Бу щалларда бялядиййянин сялащиййятлярини онун щцгуги шяхсляр олмайан органлары
щяйата кечирирляр.
43.5. Щцгуги шяхсляр фяалиййятинин ясас мягсяди мянфяят эютцрмякдян ибарят олан (коммерсийа
щцгуги шяхсляри) вя йа ясас мягсяди мянфяят эютцрмякдян ибарят олмайан вя эютцрцлян мянфяяти
иштиракчылары арасында бюлцшдцрмяйян (гейри-коммерсийа щцгуги шяхсляри) гурумлар ола
биляр.
43.6. Гейри-коммерсийа гурумлары олан щцгуги шяхсляр ижтимаи бирликляр, фондлар, щцгуги
шяхслярин иттифаглары формасында, щабеля ганунверижиликдя нязярдя тутулан диэяр формаларда
йарадыла биляр. Гейри-коммерсийа щцгуги шяхсляри сащибкарлыг фяалиййяти иля йалныз о
щалларда мяшьул ола билярляр ки, бу фяалиййят онларын йарадылмасы заманы гаршыйа гойулмуш
мягсядляря наил олмаьа хидмят етсин вя бу мягсядляря уйьун эялсин. Сащибкарлыг фяалиййятини
щяйата кечирмяк цчцн гейри-коммерсийа щцгуги шяхсляри тясяррцфат жямиййятляри йарада биляр
вя йа онларда иштирак едя билярляр.
Маддя 44. Щцгуги шяхсин щцгуг габилиййяти
44.1. Щцгуги шяхс дювлят гейдиййатына алындыьы андан мцлки щцгуглара маликдир вя мцлки
вязифяляр дашыйыр. Щцгуги шяхсин щцгуг габилиййятиня онун ляьвинин баша чатдыьы ан хитам
верилир.
44.2. Коммерсийа щцгуги шяхсляри ганунла гадаьан едилмяйян истянилян фяалиййят нювлярини
щяйата кечирмяк цчцн зярури мцлки щцгуглара малик ола вя мцлки вязифяляр дашыйа билярляр.
Сийащысы ганунверижиликля мцяййянляшдирилян айры-айры фяалиййят нювляри иля щцгуги
шяхсляр йалныз хцсуси ижазя (лисензийа) ясасында мяшьул ола билярляр.
44.3. Щцгуги шяхсин щцгуглары йалныз ганунла нязярдя тутулан щалларда вя гайдада
мящдудлашдырыла биляр. Щцгуги шяхс юз щцгугларынын мящдудлашдырылмасы щаггында гярардан
мящкямяйя етираз веря биляр.
44.4. Щцгуги шяхсин хцсуси ижазя (лисензийа) алынмасы зярури олан фяалиййяти щяйата кечирмяк
щцгугу беля лисензийанын алындыьы андан вя йа лисензийада эюстярилян вахтда ямяля эялир вя бу
щцгуга, яэяр ганунверижиликля айры гайда мцяййянляшдирилмяйибся, лисензийанын мцддяти
гуртардыгда хитам верилир.
Маддя 45. Щцгуги шяхсин йарадылмасы
45.1. Щцгуги шяхс онун тясис едилмяси вя низамнамясинин щазырланмасы йолу иля
йарадылыр.
45.2. Яэяр щцгуги шяхс бир нечя тясисчи тяряфиндян йарадылырса, тясисчиляр мцгавиля баьлайараг
щцгуги шяхсин низамнамясини, онун йарадылмасы цзря бирэя фяалиййят гайдасыны, юзляринин
ямлакынын она верилмяси вя онун фяалиййятиндя иштирак едилмяси шяртлярини
мцяййянляшдирирляр.
Маддя 46. Щцгуги шяхсин тясисчиляринин мясулиййяти
Щцгуги шяхсин тясисчиляри щцгуги шяхсин дювлят гейдиййатына алынмасына гядяр ямяля эялмиш, щцгуги шяхсин йарадылмасы иля баьлы олан ющдяликляр цзря бирэя мясулиййят дашыйырлар.
Маддя 47. Щцгуги шяхсин низамнамяси
47.1. Щцгуги шяхсин тясисчиляри тяряфиндян тясдиг едилмиш низамнамяси щцгуги шяхсин тясис
сянядидир. Бир тясисчинин йаратдыьы щцгуги шяхс щямин тясисчинин тясдиг етдийи низамнамя
ясасында фяалиййят эюстярир.
47.2. Щцгуги шяхсин низамнамясиндя щцгуги шяхсин ады, олдуьу йер, фяалиййятинин идаря
едилмяси гайдасы, щабеля онун ляьви гайдасы мцяййянляшдирилир. Гейри-коммерсийа щцгуги
шяхсинин низамнамясиндя онун фяалиййятинин предмети вя мягсядляри мцяййянляшдирилир.
47.3. Низамнамядя дяйишикликляр дювлят гейдиййатына алындыьы андан цчцнжц шяхсляр цчцн
щцгуги гцввяйя минир. Лакин щцгуги шяхсляр вя онларын тясисчиляри (иштиракчылары) щямин
дяйишикликляри нязяря алмагла щярякят етмиш цчцнжц шяхслярля мцнасибятлярдя щямин
дяйишикликлярин гейдя алынмадыьына истинад едя билмязляр.
Маддя 48. Щцгуги шяхслярин дювлят гейдиййаты
48.1. Щцгуги шяхс мцвафиг ижра щакимиййяти органында дювлят гейдиййатына алынмалыдыр.
Дювлят гейдиййатынын мялуматлары, о жцмлядян коммерсийа тяшкилатлары цчцн фирма ады
цмуми танышлыг цчцн ачыг олан щцгуги шяхслярин дювлят рейестриня дахил едилир.
48.2. Щцгуги шяхсин йарадылмасы гайдасынын позулмасы вя йа онун низамнамясинин бу
Мяжяллянин 47-жи маддясиня уйьун эялмямяси щцгуги шяхси дювлят гейдиййатына алмагдан
имтина едилмясиня сябяб олур. Щцгуги шяхсин йарадылмасынын мягсядяуйьун олмамасы
мцлащизяляриня эюря гейдиййатдан имтинайа йол верилмир. Дювлят гейдиййатына алмагдан
имтина едилмясиндян, щабеля гейдиййатдан йайынмагдан мящкямяйя шикайят вериля биляр.
48.3. Щцгуги шяхс йалныз ганунла мцяййянляшдирилмиш щалларда йенидян гейдя
алынмалыдыр.
Маддя 49. Щцгуги шяхсин органлары
49.1. Щцгуги шяхсляр ганунверижилийя вя низамнамяйя уйьун фяалиййят эюстярян юз органлары
васитяси иля мцлки щцгуглар ялдя едир вя ющдяляриня мцлки вязифяляр эютцрцрляр. Щцгуги шяхсин
органларынын сечилмяси вя йа тяйин едилмяси гайдасы низамнамя иля мцяййянляшдирилир.
49.2. Щцгуги шяхс юз иштиракчылары, щабеля тямсилчиляри васитяси иля мцлки щцгуглар ялдя едя
биляр вя ющдясиня мцлки вязифяляр эютцря биляр.
49.3. Щцгуги шяхс адындан чыхыш едян шяхс тямсил етдийи щцгуги шяхсин мянафеляри цчцн
вижданла вя аьылла щярякят етмялидир. Яэяр мцгавилядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, щцгуги
шяхсин тясисчиляринин (иштиракчыларынын) тяляби иля о, щцгуги шяхся вурдуьу зярярин явязини
юдямялидир.
Маддя 50. Щцгуги шяхсин ады
50.1. Щцгуги шяхсин юз тяшкилати-щцгуги формасыны эюстярян ады олур. Гейри-коммерсийа
тяшкилатынын адында щцгуги шяхсин фяалиййятинин характери эюстярилмялидир.
50.2. Коммерсийа тяшкилаты олан щцгуги шяхсин фирма ады олмалыдыр. Фирма ады ганунла
мцяййянляшдирилмиш гайдада гейдя алынмыш щцгуги шяхсин щямин аддан истифадяйя мцстясна
щцгугу вардыр. Фирма адларынын гейдиййаты вя ишлядилмяси гайдасы ганунверижиликля
мцяййянляшдирилир.
50.3. Башга щцгуги шяхсин фирма ады иля щцгуглар вя вязифяляр ялдя етмяйя йол верилмир.
Юзэясинин гейдя алынмыш фирма адындан щагсыз истифадя едян шяхс фирма адына щцгугу оланын
тяляби иля ондан истифадяйя сон гоймалы вя вурдуьу зярярин явязини юдямялидир.
Маддя 51. Щцгуги шяхсин олдуьу йер
Щцгуги шяхсин даими фяалиййят эюстярян органынын йерляшдийи йер щцгуги шяхсин олдуьу йер сайылыр.
Маддя 52. Щцгуги шяхсин мясулиййяти
52.1. Щцгуги шяхс юз ющдяликляри цчцн она мянсуб бцтцн ямлакла жавабдещдир.
52.2. Бу Мяжяллядя вя йа щцгуги шяхсин низамнамясиндя нязярдя тутулан щаллар истисна олмагла,
щцгуги шяхсин тясисчиси (иштиракчысы) щцгуги шяхсин ющдяликляри цчцн, щцгуги шяхс ися
тясисчинин (иштиракчынын) ющдяликляри цчцн жавабдещ дейилдир.
Маддя 53. Нцмайяндяликляр вя филиаллар
53.1. Щцгуги шяхсин олдуьу йердян кянарда йерляшян вя щцгуги шяхсин мянафелярини тямсил вя
мцдафия едян айрыжа бюлмяси нцмайяндялик сайылыр.
53.2. Щцгуги шяхсин олдуьу йердян кянарда йерляшян вя онун функсийаларынын щамысыны вя йа
бир щиссясини, о жцмлядян нцмайяндялик функсийаларыны щяйата кечирян айрыжа бюлмяси
филиал сайылыр.
53.3. Нцмайяндяликляр вя филиаллар щцгуги шяхс дейилдирляр вя щцгуги шяхсин тясдиг етдийи
ясаснамяляр цзря фяалиййят эюстярирляр. Нцмайяндяликлярин вя филиалларын рящбярляри щцгуги
шяхс тяряфиндян тяйин едилир вя онун етибарнамяси ясасында фяалиййят эюстярирляр.
Маддя 54. Идаря
54.1. Щцгуги шяхсин идаряетмя, сосиал-мядяни вя йа диэяр гейри-коммерсийа характерли
функсийаларын щяйата кечирилмяси цчцн йаратдыьы тяшкилат идаря сайылыр.
54.2. Идаря щцгуги шяхс дейилдир вя щцгуги шяхсин тясдиг етдийи ясаснамя цзря фяалиййят
эюстярир.
54.3. Идаря она тящким едилмиш ямлак барясиндя ганунла мцяййянляшдирилмиш щядлярдя, юз
фяалиййятинин мягсядляриня, щцгуги шяхсин тапшырыгларына вя ямлакын тяйинатына уйьун
сащиблик, истифадя вя сярянжам щцгугларыны щяйата кечирир.
54.4. Идарянин ющдяликляри цчцн мясулиййят идаряни йаратмыш щцгуги шяхсин цзяриня дцшцр.
54.5. Дювлят идаряляринин вя диэяр идарялярин айры-айры нювляринин щцгуги вязиййятинин
хцсусиййятляри ганунверижиликля мцяййянляшдирилир.
Маддя 55. Щцгуги шяхсин йенидян тяшкили
55.1. Щцгуги шяхсин йенидян тяшкили (бирляшмя, гошулма, бюлцнмя, айрылма, чеврилмя) онун
тясисчиляринин (иштиракчыларынын) вя йа щцгуги шяхсин низамнамя иля вякил едилмиш
органынын гярары иля щяйата кечириля биляр.
55.2. Ганунла мцяййянляшдирилмиш щалларда щцгуги шяхсин бюлцнмяси вя йа тяркибиндян бир вя
йа бир нечя щцгуги шяхсин айрылмасы шяклиндя йенидян тяшкили мящкямянин гярары иля щяйата
кечирилир.
55.3. Мящкямя щцгуги шяхсин кянар идарячисини тяйин едир вя она щцгуги шяхси йенидян тяшкил
етмяйи тапшырыр. Кянар идарячинин тяйин едилдийи андан щцгуги шяхсин ишлярини идаря етмяк
сялащиййятляри она кечир. Кянар идарячи мящкямядя щцгуги шяхсин адындан чыхыш едир, бюлцнмя
балансыны тяртиб едиб бахылмаг цчцн ону йенидян тяшкил нятижясиндя йаранан щцгуги шяхслярин
низамнамяляри иля бирликдя мящкямяйя верир. Эюстярилян сянядлярин мящкямя тяряфиндян тясдиг
едилмяси йени йаранан щцгуги шяхслярин дювлят гейдиййатына алынмасы цчцн ясасдыр.
55.4. Гошулма шяклиндя йенидян тяшкил щалы истисна олмагла, щцгуги шяхс йени йаранан щцгуги
шяхслярин дювлят гейдиййатына алындыьы андан йенидян тяшкил едилмиш сайылыр.
55.5. Щцгуги шяхс башга щцгуги шяхсин она гошулмасы шяклиндя йенидян тяшкил едиляркян гошулан
щцгуги шяхсин фяалиййятиня хитам верилмяси щаггында гейдин щцгуги шяхслярин дювлят
рейестриня дахил едилдийи андан биринжи щцгуги шяхс йенидян тяшкил едилмиш сайылыр.
Маддя 56. Щцгуги шяхсляр йенидян тяшкил едиляркян щцгуг варислийи
56.1. Щцгуги шяхсляр бирляшдикдя онлардан щяр биринин щцгуг вя вязифяляри тящвил актына
уйьун олараг йени йаранмыш щцгуги шяхся кечир.
56.2. Щцгуги шяхс диэяр щцгуги шяхся гошулдугда гошулан щцгуги шяхсин щцгуг вя вязифяляри
тящвил актына уйьун олараг яввялки щцгуги шяхся кечир.
56.3. Щцгуги шяхс бюлцндцкдя онун щцгуг вя вязифяляри бюлцнмя балансына уйьун олараг йени
йаранмыш щцгуги шяхсляря кечир.
56.4. Щцгуги шяхсин тяркибиндян бир вя йа бир нечя щцгуги шяхс айрылдыгда йенидян тяшкил
едилмиш щцгуги шяхсин щцгуг вя вязифяляри бюлцнмя балансына уйьун олараг онларын щяр бириня
кечир.
56.5. Бир нювдян олан щцгуги шяхс диэяр нювдян олан щцгуги шяхся чеврилдикдя (тяшкилати-щцгуги
форманын дяйишмяси) йенидян тяшкил едилмиш щцгуги шяхсин щцгуг вя вязифяляри тящвил актына
уйьун олараг йени йаранмыш щцгуги шяхся кечир.
Маддя 57. Тящвил акты вя бюлцнмя балансы
57.1. Тящвил актында вя бюлцнмя балансында йенидян тяшкил едилмиш щцгуги шяхсин бцтцн
кредиторлары вя боржлулары барясиндя ющдяликляринин щамысы, о жцмлядян тяряфлярин
мцбащися етдикляри ющдяликляр цзря щцгуги варислик щаггында мцддяалар олмалыдыр.
57.2. Тящвил акты вя бюлцнмя балансы щцгуги шяхсин йенидян тяшкили щаггында гярар гябул етмиш
онун тясисчиляри (иштиракчылары) вя йа щцгуги шяхсин низамнамя иля вякил едилмиш органы
тяряфиндян тясдиг едилир вя низамнамялярля бирликдя йени йаранмыш щцгуги шяхслярин дювлят
гейдиййатына алынмасы вя йа мювжуд щцгуги шяхслярин низамнамяляриндя дяйишикликляр
едилмяси цчцн тягдим олунур.
57.3. Низамнамялярля бирликдя тящвил актынын вя бюлцнмя балансынын тягдим едилмямяси,
щабеля онларда йенидян тяшкил едилмиш щцгуги шяхсин ющдяликляри цзря щцгуг варислийи
щаггында мцддяаларын олмамасы йени йаранмыш щцгуги шяхсляри дювлят гейдиййатына алмагдан
имтина едилмясиня сябяб олур.
Маддя 58. Щцгуги шяхс йенидян тяшкил едиляркян онун кредиторларынын щцгуглары цчцн тяминатлар
58.1. Щцгуги шяхсин йенидян тяшкили щаггында гярар гябул етмиш щцгуги шяхсин тясисчиляри
(иштиракчылары) вя йа щцгуги шяхсин низамнамя иля вякил едилмиш органы, бу Мяжяллянин
55.3-жц маддясиндя нязярдя тутулан щалларда ися кянар идарячи щцгуги шяхсин йенидян тяшкили
барясиндя онун кредиторларына йазылы билдириш эюндярмяйя боржлудурлар.
58.2. Йенидян тяшкил едилян щцгуги шяхсин кредиторунун ихтийары вар ки, йенидян тяшкил едилян
щцгуги шяхсин боржлу олдуьу ющдяликляря хитам верилмясини вя йа онларын вахтындан яввял ижра
олунмасыны вя зярярин явязинин юдянилмясини тяляб етсин.
58.3. Яэяр бюлцнмя балансы йенидян тяшкил едилмиш щцгуги шяхсин щцгуг варисини
мцяййянляшдирмяйя имкан вермирся, йени йаранмыш щцгуги шяхсляр йенидян тяшкил едилмиш
щцгуги шяхсин ющдяликляри цчцн онун кредиторлары гаршысында бирэя мясулиййят
дашыйырлар.
Маддя 59. Щцгуги шяхсин ляьви
59.1. Щцгуги шяхсин ляьви онун мювжудлуьуна вя фяалиййятиня щцгуг вя вязифяляри щцгуг
варислийи гайдасында башга шяхсляря кечмядян хитам верилмяси демякдир.
59.2. Щцгуги шяхс ашаьыдакы щалларда ляьв едиля биляр:
59.2.1. онун тясисчиляринин (иштиракчыларынын) вя йа щцгуги шяхсин низамнамя иля вякил
едилмиш органынын гярары иля, о жцмлядян щцгуги шяхсин мювжудлуьу цчцн нязярдя тутулан
мцддятин гуртармасы вя йа йарадылмасы заманы гаршыйа гойулан мягсядин ялдя едилмяси иля
ялагядар олараг;
59.2.2. щцгуги шяхсин йарадылмасы заманы йол верилмиш ганунверижилик позунтулары иля
ялагядар онун гейдиййатынын мящкямя тяряфиндян етибарсыз сайылдыьы щалда;
59.2.3. лазыми хцсуси ижазя (лисензийа) олмадан фяалиййят вя йа ганунла гадаьан едилмиш
фяалиййят щяйата кечирилдикдя вя йа ганунверижилик диэяр шякилдя дяфялярля вя йа кобуджасына
позулдугда вя йа ижтимаи бирлик вя йа фонд онун низамнамя мягсядляриня зидд фяалиййятля
мцнтязям мяшьул олдугда, щабеля бу Мяжяллядя нязярдя тутулан башга щалларда мящкямянин гярары
иля.
59.3. Бу Мяжяллянин 59.2-жи маддясиндя эюстярилян ясаслар цзря щцгуги шяхсин ляьв едилмяси
тялябини мящкямяйя ганунла бу жцр тяляб иряли сцрмяк щцгугу верилмиш дювлят органы вя йа
йерли юзцнцидаря органы иряли сцря биляр. Щцгуги шяхсин ляьв едилмяси щаггында мящкямянин
гярары иля онун тясисчиляриня (иштиракчыларына) вя йа щцгуги шяхсин низамнамяси иля онун
ляьви цчцн вякил едилмиш органа щцгуги шяхсин ляьвини щяйата кечирмяк вязифяляри щяваля едиля
биляр.
59.4. Щцгуги шяхс мцфлис олма нятижясиндя дя ляьв едилир.
59.5. Яэяр ляьв едилян щцгуги шяхсин ямлакынын дяйяри кредиторларын тялябляринин юдянилмяси
цчцн йетярли дейилдирся, о йалныз мцфлис олма нятижясиндя ляьв едиля биляр.
Маддя 60. Щцгуги шяхсин ляьви щаггында гярар гябул етмиш шяхсин вязифяляри
60.1. Щцгуги шяхсин ляьви щаггында гярар гябул етмиш щцгуги шяхсин тясисчиляри
(иштиракчылары) вя йа низамнамя иля буна вякил едилмиш органы бу барядя щцгуги шяхслярин
дювлят гейдиййатыны щяйата кечирян органа лянэимядян мялумат вермяйя боржлудурлар. Щямин
орган ися щцгуги шяхсин ляьв просесиндя олдуьу барядя мялуматлары щцгуги шяхслярин дювлят
рейестриня дахил едир.
60.2. Щцгуги шяхсин ляьви щаггында гярар гябул етмиш щцгуги шяхсин тясисчиляри
(иштиракчылары) вя йа низамнамя иля буна вякил едилмиш органы ляьветмя комиссийасыны
(тясвийячини) тяйин едир вя бу Мяжялляйя уйьун олараг ляьветмя гайдасыны вя мцддятлярини
мцяййянляшдирирляр.
60.3. Ляьветмя комиссийасынын тяйин едилдийи андан щцгуги шяхсин ишлярини идаря етмяк
сялащиййятляри она кечир. Ляьветмя комиссийасы ляьв едилян щцгуги шяхсин адындан мящкямядя
чыхыш едир.
Маддя 61. Щцгуги шяхсин ляьви гайдасы
61.1. Ляьветмя комиссийасы щцгуги шяхсин дювлят гейдиййаты щаггында мялуматын дярж
едилдийи мятбуат органларында онун ляьв едилмяси вя кредиторларынын тялябляринин
билдирилмяси гайдасы вя мцддяти щаггында мялумат дярж етдирир. Бу мцддят ляьветмя щаггында
мялуматын дярж едилдийи эцндян етибарян ики айдан аз ола билмяз. Ляьветмя комиссийасы
кредиторлары ашкар етмяк вя дебитор боржуну алмаг цчцн тядбирляр эюрцр, щабеля щцгуги шяхсин
ляьви щаггында кредиторлара билдириш эюндярир.
61.2. Кредиторларын тялябляринин иряли сцрцлмяси мцддяти гуртардыгдан сонра ляьветмя
комиссийасы аралыг ляьветмя балансы тяртиб едир. Баланса ляьв едилян щцгуги шяхсин ямлакынын
тяркиби, кредиторларын иряли сцрдцкляри тяляблярин сийащысы, щабеля бу тялябляря бахылмасы
нятижяляри щаггында мялуматлар дахил едилир. Аралыг ляьветмя балансыны щцгуги шяхсин ляьви
щаггында гярар гябул етмиш щцгуги шяхсин тясисчиляри (иштиракчылары) вя йа низамнамя иля буна
вякил едилмиш органы тясдиг едир.
61.3. Яэяр ляьв едилян щцгуги шяхсдя олан пул вясаити кредиторларын тяляблярини юдямяк цчцн
йетярли дейилдирся, ляьветмя комиссийасы щцгуги шяхсин ямлакыны ачыг щярражда сатыр.
61.4. Ляьв едилян щцгуги шяхсин кредиторларына пул вясаитини ляьветмя комиссийасы бу
Мяжяллянин 62-жи маддясиндя мцяййянляшдирилмиш нювбялик гайдасында, аралыг ляьветмя
балансына уйьун олараг, онун тясдиг едилдийи эцндян башлайараг юдяйир.
61.5. Кредиторлар иля щесаблашмалар баша чатдыгдан сонра ляьветмя комиссийасы ляьветмя
балансыны тяртиб едир. Щямин балансы щцгуги шяхсин ляьви щаггында гярар гябул етмиш щцгуги
шяхсин тясисчиляри (иштиракчылары) вя йа низамнамя иля буна вякил едилмиш органы тясдиг едир.
Ляьветмя комиссийасы тясдиг олунмуш ляьветмя балансыны щцгуги шяхслярин дювлят
гейдиййатыны щяйата кечирян мцвафиг ижра щакимиййяти органына эюндярир.
61.6. Кредиторларын тялябляри юдянилдикдян сонра щцгуги шяхсин галан ямлакы, яэяр щцгуги
шяхсин низамнамясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, онун тясисчиляриня (иштиракчыларына)
верилир.
61.7. Щцгуги шяхсин ляьви бу барядя гейдин щцгуги шяхслярин дювлят рейестриня дахил едилдийи
андан баша чатмыш, щцгуги шяхс ися мювжудлуьуна сон гоймуш сайылыр.
Маддя 62. Кредиторларын тялябляринин юдянилмяси
62.1. Щцгуги шяхс ляьв едиляркян онун кредиторларынын тялябляри ашаьыдакы нювбя иля
юдянилир:
62.1.1. биринжи нювбядя ляьв едилян щцгуги шяхсин ямлакынын эиров гойулмасы иля тямин
едилмиш ющдяликляр цзря кредиторларын тялябляри юдянилир;
62.1.2. икинжи нювбядя мцвафиг вядяли юдянишлярин капиталлашдырылмасы йолу иля о физики
шяхслярин тялябляри юдянилир ки, ляьв едилян щцгуги шяхс онларын гаршысында щяйата вя йа
саьламлыьа зяряр вурулмасы цчцн мясулиййят дашыйыр;
62.1.3. цчцнжц нювбядя ишдянчыхма мцавинятляринин верилмяси вя ямяк мцгавиляси цзря ишляйян
шяхслярин ямяйинин юдянилмяси цзря, мцяллифлик мцгавиляляриня ясасян щагларын юдянилмяси
цзря щесаблашмалар апарылыр;
62.1.4. дюрдцнжц нювбядя бцджяйя мяжбури юдянишляр цзря борж юдянилир;
62.1.5. бешинжи нювбядя галан кредиторлар иля щесаблашмалар апарылыр.
62.2. Щяр нювбянин тялябляри яввялки нювбянин тялябляри там юдянилдикдян сонра юдянилир.
62.3. Ляьветмя комиссийасы кредиторун тяляблярини юдямякдян имтина етдикдя вя йа онлара
бахмагдан бойун гачырдыгда кредиторун ихтийары вар ки, щцгуги шяхсин ляьветмя балансы тясдиг
едилянядяк ляьветмя комиссийасына гаршы иддиа иля мящкямяйя мцражият етсин.
62.4. Ляьветмя комиссийасынын тялябляр иряли сцрцлмяси цчцн мцяййянляшдирдийи мцддят
гуртардыгдан сонра кредиторун билдирдийи тялябляр кредиторларын вахтында билдирдикляри
тялябляр юдянилдикдян сонра ляьв едилян щцгуги шяхсин галан ямлакындан юдянилир.
62.5. Ляьв едилян щцгуги шяхсин кредиторларынын ляьветмя комиссийасы тяряфиндян гябул
едилмямиш тялябляри кредиторун иддиа иля мящкямяйя мцражият етмядийи щалларда, щабеля
мящкямя гярары иля кредитора юдянилмясиндян имтина едилмиш тялябляри юдянилмиш
сайылыр.
Маддя 63. Щцгуги шяхсин мцфлис олмасы
63.1. Яэяр щцгуги шяхс кредиторларын тяляблярини юдямяйя гадир дейилдирся, о, мящкямянин
гярары иля мцфлис сайыла биляр.
63.2. Щцгуги шяхсин мящкямя тяряфиндян мцфлис сайылмасы ясаслары вя гайдасы Азярбайжан
Республикасынын Мцлки Просессуал Мяжялляси иля мцяййянляшдирилир.
§ 2.
Коммерсийа тяшкилатлары
Маддя 64. Тясяррцфат ортаглыглары вя жямиййятляри
64.1. Тясяррцфат ортаглыглары вя жямиййятляри тясисчиляринин (иштиракчыларынын)
пайларына бюлцнмцш низамнамя (шярикли) капиталы олан коммерсийа тяшкилатларыдыр.
Тясисчилярин (иштиракчыларын) майа гойулушлары щесабына йаранмыш ямлак, щабеля тясяррцфат
ортаглыьынын вя йа жямиййятинин юз фяалиййяти просесиндя истещсал вя ялдя етдийи ямлак
мцлкиййят щцгугу иля она мянсубдур. Бу Мяжяллядя нязярдя тутулан щалларда тясяррцфат
ортаглыьыны бир шяхс йарада биляр.
64.2. Тясяррцфат ортаглыглары там ортаглыг вя йа коммандит ортаглыьы формасында йарадыла
биляр.
64.3. Тясяррцфат жямиййятляри мящдуд вя йа ялавя мясулиййятли жямиййят вя йа сящмдар
жямиййяти формасында йарадыла биляр.
64.4. Йалныз фярди сащибкарлар вя (вя йа) коммерсийа тяшкилатлары там ортаглыгларын
иштиракчылары вя коммандит ортаглыгларында там ортаглар ола билярляр.
64.5. Тясяррцфат жямиййятляринин иштиракчылары вя коммандит ортаглыгларынын майа гойанлары
физики вя щцгуги шяхсляр ола билярляр.
64.6. Дювлят органлары вя йерли юзцнцидаря органлары тясяррцфат ортаглыгларынын вя
жямиййятляринин иштиракчылары кими чыхыш едя билмязляр.
64.7. Тясяррцфат ортаглыглары вя жямиййятляри бу Мяжяллядя нязярдя тутулан щаллар истисна
олмагла, башга тясяррцфат ортаглыгларынын вя жямиййятляринин тясисчиляри (иштиракчылары) ола
билярляр.
64.8. Тясяррцфат ортаглыьынын вя йа жямиййятинин ямлакына гойулан майа пулдан, гиймятли
каьызлардан, башга ямлакдан вя йа ямлак щцгугларындан вя йа пул дяйяри олан диэяр щцгуглардан
ибарят ола биляр.
64.9. Тясяррцфат жямиййяти иштиракчысынын майасынын пулла гиймятляндирилмяси жямиййятин
тясисчиляри (иштиракчылары) арасында разылашмайа ясасян йериня йетирилир вя мцстягил експерт
йохламасындан (аудитдян) кечирилмялидир.
Маддя 65. Тясяррцфат ортаглыьы вя йа жямиййяти иштиракчыларынын щцгуг вя вязифяляри
65.1. Тясяррцфат ортаглыьынын вя йа жямиййятинин иштиракчылары:
65.1.1. бу Мяжяллядя нязярдя тутулан щаллар истисна олмагла, ортаглыьын вя йа жямиййятин
ишляринин идаря олунмасында иштирак едя биляр;
65.1.2. низамнамядя мцяййянляшдирилмиш гайдада ортаглыьын вя йа жямиййятин фяалиййятиня
даир мялумат ала биляр вя онун мцщасибат китаблары вя диэяр сянядляри иля таныш ола биляр;
65.1.3. мянфяят бюлэцсцндя иштирак едя биляр;
65.1.4. ортаглыьын вя йа жямиййятин ляьв едилдийи щалда кредиторлар иля щесаблашмалардан
сонра ямлакдан галан щиссяни вя йа онун дяйярини ала билярляр.
65.2. Тясяррцфат ортаглыьы вя йа жямиййяти иштиракчыларынын бу Мяжяллядя, ортаглыьын вя йа
жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулан башга щцгуглары да ола биляр.
65.3. Тясяррцфат ортаглыьынын вя йа жямиййятинин иштиракчылары:
65.3.1. низамнамядя нязярдя тутулан гайдада, мигдарда, цсулларла вя мцддятлярдя майа
гоймалыдырлар;
65.3.2. ортаглыьын вя йа жямиййятин фяалиййятиня даир мяхфи мялуматы ачыгламамалыдырлар;
65.3.3. онун низамнамясиндя нязярдя тутулан диэяр вязифяляри дашымалыдырлар.
Маддя 66. Тясяррцфат ортаглыгларынын вя жямиййятляринин чеврилмяси
66.1. Тясяррцфат ортаглыглары вя жямиййятляри иштиракчыларын цмуми йыьынжаьынын
гярары иля бу Мяжяллядя мцяййянляшдирилмиш гайдада башга нювлц тясяррцфат ортаглыгларына вя
жямиййятляриня чевриля биляр.
66.2. Ортаглыг жямиййятя чевриляркян жямиййятин иштиракчысы (сящмдары) олмуш щяр бир там
ортаг ортаглыгдан жямиййятя кечмиш ющдяликляр цзря ики ил ярзиндя юзцнцн бцтцн ямлакы иля
субсидиар мясулиййят дашыйыр. Кечмиш ортаьын она мянсуб пайлары (сящмляри)
юзэянинкиляшдирмяси ону бу жцр мясулиййятдян азад етмир.
Маддя 67. Тюрямя тясяррцфат жямиййяти
67.1. Тясяррцфат жямиййяти о щалда тюрямя жямиййят сайылыр ки, диэяр (ясас) тясяррцфат
ортаглыьы вя йа жямиййяти онун низамнамя капиталында цстцн иштиракына эюря вя йа онлар
арасында баьланмыш мцгавиляйя мцвафиг сурятдя щямин жямиййятин гябул етдийи гярарлары
мцяййянляшдирмяк имканына малик олур.
67.2. Тюрямя жямиййят ясас ортаглыьын вя йа жямиййятин боржлары цчцн жавабдещ дейилдир.
67.3. Тюрямя жямиййятя онун цчцн мяжбури эюстяришляр вермяк щцгугу олан ясас ортаглыг вя йа
жямиййят щямин эюстяришлярин ижрасы цчцн тюрямя жямиййятин баьладыьы ягдляр цзря онунла
бирэя мясулиййят дашыйыр. Ясас ортаглыг вя йа жямиййят тюрямя жямиййятя онун цчцн мяжбури
эюстяришляр вермяк щцгугуна йалныз о щалда малик сайылыр ки, бу щцгуг тюрямя жямиййятля
мцгавилядя нязярдя тутулмуш олур.
67.4. Тюрямя жямиййятин иштиракчылары (сящмдарлары) ясас ортаглыгдан вя йа жямиййятдян онун
тягсири цзцндян тюрямя жямиййятя дяймиш зярярин явязини юдямяйи тяляб едя билярляр. Зяряр
йалныз ясас ортаглыьын вя йа жямиййятин тюрямя жямиййят цчцн мяжбури эюстяришинин тюрямя
жямиййят тяряфиндян ижрасы нятижясиндя баш вердикдя ясас ортаглыьын вя йа жямиййятин
тягсири цзцндян вурулмуш сайылыр.
67.5. Тюрямя жямиййят ясас ортаглыьын вя йа жямиййятин тягсири цзцндян мцфлис олдугда ясас
ортаглыг вя йа жямиййят онун боржлары цзря субсидиар мясулиййят дашыйыр. Тюрямя жямиййят
йалныз ясас ортаглыьын вя йа жямиййятин онун цчцн мяжбури эюстяришини ижра етмяси
нятижясиндя мцфлис олдугда ясас ортаглыьын вя йа жямиййятин тягсири цзцндян мцфлис олмуш
сайылыр.
Маддя 68. Асылы тясяррцфат жямиййяти
68.1. Тясяррцфат жямиййяти о щалда асылы жямиййят сайылыр ки, мящдуд мясулиййятли
жямиййятин низамнамя капиталынын ийирми фаизиндян чоху вя йа сящмдар жямиййятинин
сясвермя щцгугу верян сящмляринин ийирми фаизиндян чоху диэяр (цстцн, иштиракчы) ортаглыьа вя
йа жямиййятя мянсуб олур.
68.2. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталынын ийирми фаизиндян чохуну вя йа
сящмдар жямиййятинин сясвермя щцгугу верян сящмляринин ийирми фаизиндян чохуну ялдя едян
тясяррцфат ортаглыьы вя йа жямиййяти бу барядя мялуматы лянэимядян дярж етдирмялидир.
Маддя 69. Там ортаглыг
69.1. Ортаглыг о щалда там ортаглыг сайылыр ки, онун иштиракчылары (там ортаглары)
низамнамяйя мцвафиг сурятдя ортаглыг адындан сащибкарлыг фяалиййяти иля мяшьул олур вя
ортаглыьын ющдяликляри цзря онлара мянсуб ямлакла мясулиййят дашыйырлар.
69.2. Шяхс йалныз бир там ортаглыьын иштиракчысы ола биляр.
69.3. Там ортаглыьын фирма адына онун бцтцн иштиракчыларынын адлары вя «там ортаглыг»
сюзляри дахил едилмяли вя йа «вя ортаглары» вя «там ортаглыг» сюзляри ялавя едилмякля бир вя йа
бир нечя иштиракчынын ады дахил едилмялидир.
Маддя 70. Там ортаглыьын низамнамяси
Там ортаглыьын низамнамясиндя бу Мяжяллянин 47.2-жи маддясиндя эюстярилян мялуматлардан ялавя, ортаглыьын шярикли капиталынын мигдары вя тяркиби щаггында; щяр бир иштиракчынын шярикли капиталдакы пайынын мигдары вя дяйишдирилмяси гайдасы щаггында; онларын майаларынын тяркиби вя майа гоймасы гайдасы щаггында; майа гойулмасы цзря вязифялярин позулмасына эюря иштиракчыларын мясулиййяти щаггында шяртляр эюстярилмялидир.
Маддя 71. Там ортаглыгда идаряетмя
71.1. Там ортаглыьын фяалиййяти бцтцн иштиракчыларын цмуми разылыьы иля идаря едилир.
Там ортаглыьын низамнамясиндя гярарын иштиракчыларын сяс чохлуьу иля гябул олундуьу щаллар
нязярдя тутула биляр.
71.2. Яэяр низамнамядя там ортаглыг иштиракчыларынын сясляринин сайыны мцяййянляшдирмяйин
башга гайдасы нязярдя тутулмайыбса, там ортаглыьын щяр иштиракчысынын бир сяси вардыр.
71.3. Ортаглыьын щяр бир иштиракчысы ортаглыьын ишлярини апармаьа вякил
едилиб-едилмядийиндян асылы олмайараг ишлярин апарылмасына даир бцтцн сянядлярля таныш ола
биляр. Бу щцгугдан имтина вя йа онун мящдудлашдырылмасы, о жцмлядян ортаглыг
иштиракчыларынын разылашмасы цзря имтина вя йа мящдудлашдырма ящямиййятсиздир.
Маддя 72. Там ортаглыьын ишляринин апарылмасы
72.1. Яэяр там ортаглыьын низамнамясиндя онун бцтцн иштиракчыларынын ишляри бирликдя
апармасы вя йа ишлярин апарылмасынын айры-айры иштиракчылара тапшырылмасы
мцяййянляшдирилмяйибся, там ортаглыьын щяр бир иштиракчысы ортаглыг адындан фяалиййят
эюстяря биляр.
72.2. Ортаглыьын иштиракчылары онун ишлярини бирликдя апараркян щяр бир ягдин баьланмасы
цчцн ортаглыьын бцтцн иштиракчыларынын разылыьы тяляб едилир.
72.3. Яэяр ортаглыьын иштиракчылары онун ишляринин апарылмасыны иштиракчыларын бириня вя
йа бязиляриня тапшырарларса, галан иштиракчылар ортаглыг адындан ягдляр баьламаг цчцн
ортаглыьын ишляринин апарылмасынын тапшырылдыьы иштиракчыдан (иштиракчылардан)
етибарнамя алмалыдырлар.
72.4. Цчцнжц шяхслярля мцнасибятлярдя ортаглыг онун иштиракчыларынын сялащиййятлярини
мящдудлашдыран низамнамя мцддяаларына истинад едя билмяз, амма ягдин баьландыьы вахт
ортаглыг иштиракчысынын ортаглыг адындан фяалиййят эюстярмяк щцгугу олмадыьыны цчцнжц
шяхсин билдийини вя йа билмяли олдуьуну ортаглыьын сцбута йетирдийи щаллар истисна тяшкил
едир.
72.5. Ортаглыьын ишляринин апарылмасы цзря бир вя йа бир нечя иштиракчыйа верилмиш
сялащиййятляря мящкямя жидди ясаслар олдугда, о жцмлядян вякил едилмиш шяхс (шяхсляр) юз
вязифялярини кобуджасына поздугда вя йа онун ишляри аьылла апармаьа гадир олмадыьы ашкара
чыхдыгда ортаглыьын бир вя йа бир нечя диэяр иштиракчысынын тяляби иля хитам веря биляр.
Мящкямя гярарына ясасян ортаглыьын низамнамясиндя мцвафиг дяйишикликляр едилир.
Маддя 73. Там ортаглыг иштиракчысынын вязифяляри
73.1. Там ортаглыьын иштиракчысы низамнамянин шяртляриня уйьун олараг ортаглыьын
фяалиййятиндя иштирак етмяйя боржлудур.
73.2. Там ортаглыьын иштиракчысы ортаглыг гейдя алынанадяк онун шярикли капиталына майа
гоймаьа боржлудур.
73.3. Там ортаглыг иштиракчысынын ихтийары йохдур ки, галан иштиракчыларын разылыьы олмадан
юз адындан юз мянафеляри вя йа цчцнжц шяхслярин мянафеляри цчцн ортаглыьын фяалиййят
предметини тяшкил едян ягдлярля ейни характерли ягдляр баьласын.
73.4. Бу гайда позулдугда ортаглыг юз мцлащизяси иля щямин иштиракчыдан ортаглыьа вурулмуш
зярярин явязини юдямяйи вя йа бу жцр ягдляр цзря ялдя етдийи бцтцн файданы ортаглыьа вермяйи
тяляб едя биляр.
Маддя 74. Там ортаглыьын мянфяятинин вя зяряринин бюлцшдцрцлмяси
74.1. Там ортаглыьын мянфяяти вя зяряри, яэяр низамнамядя вя йа иштиракчыларын диэяр
разылашмасында айры гайда нязярдя тутулмайыбса, онун иштиракчылары арасында онларын
шярикли капиталдакы пайларына мцтянасиб сурятдя бюлцшдцрцлцр. Ортаглыг иштиракчысынын
мянфяят вя зярярдя иштиракдан кянар едилмяси барядя разылашма ящямиййятсиздир.
74.2. Яэяр ортаглыьын дцшдцйц зяряр нятижясиндя онун халис активляринин дяйяри шярикли
капиталынын мигдарындан аз оларса, ортаглыьын эютцрдцйц мянфяят, халис активлярин дяйяри
артыб шярикли капиталын мигдарыны ютянядяк онун иштиракчылары арасында
бюлцшдцрцлмцр.
Маддя 75. Там ортаглыг иштиракчыларынын онун ющдяликляри цзря мясулиййяти
75.1. Там ортаглыьын иштиракчылары ортаглыьын ющдяликляри цзря юзляринин ямлакы иля
бирэя субсидиар мясулиййят дашыйырлар.
75.2. Там ортаглыьын тясисчиси олмайан иштиракчысы онун ортаглыьа дахил олмасындан яввял
ямяля эялмиш ющдяликляр цзря диэяр иштиракчыларла бярабяр мясулиййят дашыйыр.
75.3. Ортаглыгдан чыхмыш иштиракчы ортаглыьын онун чыхдыьы анадяк ямяля эялмиш
ющдяликляри цзря ортаглыьын онун чыхдыьы ил цчцн фяалиййяти барясиндя щесабатын тясдиг
едилдийи эцндян ики ил ярзиндя галан иштиракчыларла бярабяр мясулиййят дашыйыр.
75.4. Бу маддядя нязярдя тутулан мясулиййятин мящдудлашдырылмасы вя йа арадан галдырылмасы
щаггында ортаглыг иштиракчыларынын разылашмасы ящямиййятсиздир.
Маддя 76. Там ортаглыг иштиракчыларынын тяркибинин дяйишдирилмяси
76.1. Там ортаглыьын щяр щансы иштиракчысы ортаглыгдан чыхдыгда вя йа юлдцкдя,
иштиракчылардан бири хябярсиз иткин дцшмцш, фяалиййят габилиййяти олмайан вя йа мящдуд
фяалиййят габилиййятли вя йа мцфлис сайылдыгда, мящкямянин гярарына ясасян иштиракчылардан
бири барясиндя йенидян тяшкил проседурларына башландыгда, ортаглыгда иштирак едян щцгуги шяхс
ляьв олундугда вя йа иштиракчылардан биринин кредитору тяряфиндян тутма онун шярикли
капиталдакы пайына уйьун ямлак щиссясиня йюнялдилдикдя ортаглыг юз фяалиййятини, яэяр бу,
ортаглыьын низамнамясиндя вя йа галан иштиракчыларын разылашмасында нязярдя тутулубса, давам
етдиря биляр.
76.2. Там ортаглыг иштиракчыларынын ихтийары вар ки, иштиракчылардан щяр щансы биринин
мящкямя гайдасында ортаглыгдан чыхарылмасыны галан иштиракчыларын йекдил гярары иля вя
бунун цчцн жидди ясаслар олдугда, мясялян, щямин иштиракчы юз вязифялярини кобуджасына
поздугда вя йа онун ишляри аьылла апармаьа гадир олмадыьы ашкара чыхдыгда тяляб етсинляр.
Маддя 77. Иштиракчынын там ортаглыгдан чыхмасы
77.1. Там ортаглыг иштиракчысынын ихтийары вар ки, ортаглыгда иштиракдан имтина етдийини
билдиряряк ортаглыгдан чыхсын.
77.2. Иштиракчы там ортаглыгда иштиракдан имтина етдийини ортаглыгдан фактик чыхмасына ян
эежи алты ай галмыш билдирмялидир.
77.3. Ортаглыгдан чыхмаг щцгугундан имтина щаггында ортаглыг иштиракчылары арасында
разылашма ящямиййятсиздир.
Маддя 78. Иштиракчынын там ортаглыгдан чыхмасынын нятижяляри
78.1. Там ортаглыгдан чыхмыш иштиракчыйа, яэяр низамнамядя айры гайда нязярдя
тутулмайыбса, щямин иштиракчынын шярикли капиталдакы пайына уйьун ортаглыг ямлакы
щиссясинин дяйяри юдянилир. Чыхан иштиракчы иля галан иштиракчылар арасында разылашмайа
ясасян ямлак дяйяринин юдянилмяси ямлакын натурада верилмяси иля явяз едиля биляр. Чыхан
иштиракчыйа ортаглыг ямлакындан чатасы щисся вя йа онун дяйяри, бу Мяжяллянин 80-жи
маддясиндя нязярдя тутулан щал истисна олмагла, онун чыхдыьы мягамда тяртиб едилян баланс цзря
мцяййянляшдирилир.
78.2. Там ортаглыьын иштиракчысы юлдцкдя онун вярясяси там ортаглыьа, яэяр ортаглыьын
низамнамясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, йалныз диэяр иштиракчыларын разылыьы иля
дахил ола биляр. Там ортаглыгда иштирак етмиш вя йенидян тяшкил едилмиш щцгуги шяхсин щцгуг
вариси олан щцгуги шяхс, яэяр ортаглыьын низамнамясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса,
ортаглыьа онун диэяр иштиракчыларынын разылыьы иля дахил ола биляр. Ортаглыьа дахил олмайан
вяряся (щцгуг вариси) иля щесаблашмалар бу Мяжяллянин 78.1-жи маддясиня уйьун апарылыр. Там
ортаглыг иштиракчысынын вярясяси (щцгуг вариси) бу Мяжяллянин 75.2 вя 75.3-жц маддяляриня
уйьун олараг, чыхан иштиракчынын цчцнжц шяхсляр гаршысында жаваб вермяли олдуьу ортаглыьын
ющдяликляри цзря ортаглыьын чыхан иштиракчысындан она кечмиш ямлак щяддиндя мясулиййят
дашыйыр.
78.3. Яэяр иштиракчылардан бири ортаглыгдан чыхырса, ортаглыьын шярикли капиталында галан
иштиракчыларын пайлары, яэяр низамнамядя вя йа иштиракчыларын башга разылашмасында айры
гайда нязярдя тутулмайыбса, мцвафиг сурятдя артыр.
Маддя 79. Иштиракчынын там ортаглыьын шярикли капиталындакы пайынын верилмяси
79.1. Там ортаглыьын иштиракчысы онун галан иштиракчыларынын разылыьы иля шярикли
капиталдакы пайыны вя йа онун бир щиссясини ортаглыьын башга иштиракчысына вя йа цчцнжц
шяхся веря биляр.
79.2. Пай (пай щиссяси) башга шяхся верилдикдя пайы (пай щиссясини) вермиш иштиракчыйа мянсуб
щцгугларын щамысы вя йа мцвафиг щиссяси она кечир. Пай (пай щиссяси) верилмиш шяхс бу
Мяжяллянин 75.2-жи маддясиндя мцяййянляшдирилмиш гайдада ортаглыьын ющдяликляри цзря
мясулиййят дашыйыр.
79.3. Ортаглыг иштиракчысынын юзцнцн бцтцн пайыны башга шяхся вермяси онун ортаглыгда
иштиракына хитам верир вя бу Мяжяллянин 75.2 вя 75.3-жц маддяляриндя нязярдя тутулан
нятижяляря сябяб олур.
Маддя 80. Иштиракчынын там ортаглыьын шярикли капиталындакы пайына тутманын йюнялдилмяси
80.1. Иштиракчынын ортаглыгда иштиракла баьлы олмайан боржлары (шяхси боржлары) цзря
тутманын иштиракчынын там ортаглыьын ямлакындакы пайына йюнялдилмясиня йалныз онун башга
ямлакынын боржлары юдямяйя кифайят етмядийи щалда йол верилир. Щямин иштиракчынын
кредиторлары там ортаглыгдан тутманын боржлунун шярикли капиталдакы пайына уйьун ортаглыг
ямлакы щиссясиня йюнялдилмяси мягсяди иля щямин щиссяни айырмаьы тяляб едя билярляр.
Ортаглыьын ямлакынын айрылмалы щиссяси вя йа онун дяйяри кредиторларын айырма тялябини
иряли сцрдцкляри мягамда тяртиб едилмиш баланс цзря мцяййянляшдирилир.
80.2. Иштиракчынын там ортаглыьын шярикли капиталындакы пайына уйьун ямлака тутманын
йюнялдилмяси онун ортаглыгда иштиракына хитам верир вя бу Мяжяллянин 75.3-жц маддясиндя
нязярдя тутулан нятижяляря сябяб олур.
Маддя 81. Там ортаглыьын ляьви
81.1. Там ортаглыг бу Мяжяллянин 59-жу маддясиндя эюстярилян ясаслар цзря, щабеля
ортаглыгда йеэаня бир иштиракчынын галдыьы щалда ляьв едилир. Щямин иштиракчынын ихтийары
вар ки, ортаглыгда йеэаня иштиракчы кими галдыьы андан алты ай ярзиндя ортаглыьы бу Мяжяллядя
мцяййянляшдирилмиш гайдада тясяррцфат жямиййятиня чевирсин.
81.2. Бу Мяжяллянин 76.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан щалларда да там ортаглыг, яэяр ортаглыьын
низамнамясиндя вя йа галан иштиракчыларын разылашмасында ортаглыьын юз фяалиййятини давам
етдиряжяйи нязярдя тутулмайыбса, ляьв едилир.
Маддя 82. Коммандит ортаглыьы
82.1. Коммандит ортаглыьы еля бир ортаглыгдыр ки, ортаглыьын адындан сащибкарлыг
фяалиййятини щяйата кечирян вя ортаглыьын ющдяликляри цзря юз ямлакы иля мясулиййят дашыйан
иштиракчылары (там ортаглар) иля йанашы ортаглыьын фяалиййяти иля баьлы зяряр цчцн
гойдуглары майаларын мябляьи щяддиндя риск дашыйан вя ортаглыьын сащибкарлыг фяалиййятиндя
иштирак етмяйян бир вя йа бир нечя иштиракчысы—майа гойаны (коммандитчи) вардыр.
82.2. Коммандит ортаглыьында иштирак едян там ортагларын щцгуги вязиййяти вя ортаглыьын
ющдяликляри цзря онларын мясулиййяти бу Мяжяллянин там ортаглыг иштиракчылары щаггында
гайдалары иля мцяййянляшдирилир.
82.3. Шяхс йалныз бир коммандит ортаглыьында там ортаг ола биляр. Там ортаглыьын иштиракчысы
коммандит ортаглыьында там ортаг ола билмяз. Коммандит ортаглыьындакы там ортаг там
ортаглыьын иштиракчысы ола билмяз.
82.4. Коммандит ортаглыьынын фирма адында бцтцн там ортагларын адлары иля «коммандит
ортаглыьы» сюзляри вя йа «вя ортаглары» вя «коммандит ортаглыьы» сюзляри ялавя едилмякля азы
бир там ортаьын ады эюстярилмялидир.
82.5. Яэяр коммандит ортаглыьынын фирма адына майа гойанын ады дахил едилярся, щямин майа
гойан там ортаьа чеврилир.
82.6. Бу Мяжяллянин там ортаглыг щаггында гайдалары коммандит ортаглыьына бу шяртля тятбиг
едилир ки, щямин гайдалар бу Мяжяллянин коммандит ортаглыьы щаггында гайдаларына зидд
олмасын.
Маддя 83. Коммандит ортаглыьынын низамнамяси
Коммандит ортаглыьынын низамнамясиндя бу Мяжяллянин 47.2-жи маддясиндя эюстярилмиш мялуматлардан савайы, ортаглыьын шярикли капиталынын мигдары вя тяркиби щаггында; там ортаглардан щяр биринин шярикли капиталдакы пайынын мигдары вя дяйишдирилмяси гайдасы щаггында; онларын гойдуглары майаларын тяркиби вя майа гоймасы гайдасы щаггында; майа гойулмасы цзря вязифяляри позмаьа эюря онларын мясулиййяти щаггында; майа гойанларын вердикляри майаларын мяжму мигдары щаггында шяртляр эюстярилмялидир.
Маддя 84. Коммандит ортаглыьында идаряетмя вя онун ишляринин апарылмасы
84.1. Коммандит ортаглыьында идаряетмяни там ортаглар щяйата кечирирляр. Онун там ортаглар
тяряфиндян идаря едилмяси вя ишляринин апарылмасы гайдасыны там ортаглар бу Мяжяллянин там
ортаглыг щаггында гайдаларына ясасян мцяййянляшдирирляр.
84.2. Майа гойанларын коммандит ортаглыьынын идаря едилмясиндя вя ишляринин апарылмасында
иштирак етмяк, онун адындан етибарнамясиз чыхыш етмяк ихтийары йохдур. Онлар ортаглыьын
идаря едилмяси вя ишляринин апарылмасы цзря там ортагларын щярякятляри барясиндя мцбащися
едя билмязляр.
Маддя 85. Коммандит ортаглыьына майа гойанын щцгуг вя вязифяляри
85.1. Коммандит ортаглыьына майа гойан шярикли капитала майа гоймаьа боржлудур. Майанын
гойулмасы майа гойана ортаглыг тяряфиндян верилян иштирак шящадятнамяси иля тясдиглянир.
85.2. Коммандит ортаглыьына майа гойанын ашаьыдакы щцгуглары вардыр:
85.2.1. ортаглыьын мянфяятинин онун шярикли капиталдакы пайына дцшян щиссясини низамнамядя
нязярдя тутулан гайдада алмаг;
85.2.2. ортаглыьын иллик щесабатлары вя баланслары иля таныш олмаг;
85.2.3. малиййя или гуртардыгда ортаглыгдан чыхмаг вя низамнамядя нязярдя тутулан гайдада юз
майасыны алмаг;
85.2.4. шярикли капиталдакы пайыны вя йа онун щиссясини диэяр майа гойана вя йа цчцнжц шяхся
вермяк.
85.3. Майа гойанлар бу Мяжяллянин 93.3-жц маддясиндя нязярдя тутулан шяртляря вя гайдайа
тятбигян пайы (онун щиссясини) сатын алмагда цчцнжц шяхсляр гаршысында цстцнлцк щцгугуна
маликдирляр. Майа гойанын бцтцн пайыны башга шяхся вермяси онун ортаглыгда иштиракына хитам
верир.
85.4. Коммандит ортаглыьынын низамнамясиндя майа гойанларын башга щцгуглары да нязярдя
тутула биляр.
Маддя 86. Коммандит ортаглыьынын ляьви
86.1. Коммандит ортаглыьына майа гойанларын щамысы ортаглыгдан чыхдыгда о ляьв едилир.
Лакин там ортаглар коммандит ортаглыьыны ляьв етмяк явязиня ону там ортаглыьа чевиря билярляр.
Коммандит ортаглыьы там ортаглыьын ляьв едилмяси ясаслары цзря дя ляьв едилир. Лакин яэяр
коммандит ортаглыьында азы бир там ортаг вя бир майа гойан галырса, ортаглыг сахланылыр.
86.2. Коммандит ортаглыьы ляьв едилдикдя, о жцмлядян мцфлис олдугда майа гойанлар ортаглыьын
кредиторларынын тялябляри юдянилдикдян сонра онун галан ямлакындан майалары алмагда там
ортаглар гаршысында цстцнлцк щцгугуна маликдирляр. Ортаглыьын бундан сонра галан ямлакы, яэяр
низамнамядя вя йа там ортагларын разылашмасында айры гайда нязярдя тутулмайыбса, там ортаглар
арасында онларын ортаглыьын шярикли капиталындакы пайларына мцтянасиб сурятдя
бюлцшдцрцлцр.
Маддя 87. Мящдуд мясулиййятли жямиййят
87.1. Бир вя йа бир нечя шяхс (физики вя (вя йа) щцгуги шяхс) тяряфиндян тясис едилян,
низамнамя капиталы низамнамя иля мцяййянляшдирилмиш мигдарда пайлара бюлцнян жямиййят
мящдуд мясулиййятли жямиййят сайылыр. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчылары онун
ющдяликляри цзря мясулиййят дашымыр вя жямиййятин фяалиййяти иля баьлы зяряр цчцн
гойдуглары майаларын дяйяри щяддиндя риск дашыйырлар. Жямиййят юз иштиракчыларынын
цчцнжц шяхсляр гаршысында ющдяликляриня эюря мясулиййят дашымыр.
87.2. Жямиййят бу Мяжялляйя мцвафиг олараг йени жямиййятин йарадылмасы вя йа бу Мяжяллядя
мцяййян едилмиш гайдалар вя мящдудиййятляр нязяря алынмагла фяалиййят эюстярян щцгуги
шяхсин йенидян тяшкили (бирляшмя, гошулма, бюлцнмя, айрылма, чеврилмя) йолу иля йарадыла
биляр.
87.3. Жямиййятин йарадылмасы тясис йыьынжаьынын кечирилмясини вя мцгавилянин
баьланмасыны (бу Мяжяллянин 45.2-жи маддясиндя нязярдя тутулмуш щалда) вя йа жямиййятин
йарадылмасы щаггында гярарын гябул едилмясини (жямиййят бир шяхс тяряфиндян йарадылдыгда),
низамнамя капиталынын юдянилмясини вя низамнамянин щазырланмасыны ящатя едир.
87.4. Жямиййятин йарадылмасы заманы тясис йыьынжаьы жямиййятин низамнамя капиталы
тясисчиляр тяряфиндян тамамиля формалашдырылдыгдан сонра кечирилир. Тясис йыьынжаьы бцтцн
тясисчиляр вя йа онларын нцмайяндяляри иштирак етдикдя сялащиййятлидир (йетярсай вар).
Йетярсай олмадыгда, йыьынжаг тякрарян кечирилир. Тякрарян кечирилян тясис йыьынжаьында да
Йетярсай олмадыгда, жямиййятин йарадылмасы, ижласда иштирак едян тясисчиляр вя йа онларын
нцмайяндяляри тяряфиндян баш тутмамыш щесаб едилир вя бу гярар бцтцн тясисчилярин нязяриня
йедди эцн мцддятиндя чатдырылыр.
87.5. Жямиййятин йарадылмасы заманы кечирилян тясис йыьынжаьы:
87.5.1. жямиййятин йарадылмасы заманы низамнамя капиталына юдянилян пул олмайан
яманятлярин дяйярини тясдиг едир;
87.5.2. жямиййятин йарадылмасы барядя гярары гябул едир вя онун низамнамясини тясдиг едир;
87.5.3. бу Мяжялля вя жямиййятин низамнамяси иля нязярдя тутулмуш жямиййятин идаряетмя
органларыны тяшкил едир;
87.5.4. жямиййятин йарадылмасы вя жямиййятин фяалиййятинин башланылмасы иля ялагядар бу
Мяжялляйя, диэяр ганунверижилик актларына вя тясисчиляр арасында баьланылмыш мцгавиляйя
зидд олмайан диэяр мясяляляри щялл едир.
87.6. Жямиййятин тясис йыьынжаьында жямиййятин тясис едилмяси, низамнамянин тясдиг
едилмяси, жямиййятин йарадылмасы заманы низамнамя капиталына юдянилян пул олмайан
яманятлярин дяйяринин тясдиг едилмяси, идаряетмя органларынын формалашдырылмасы барядя
гярарлар тясисчиляр тяряфиндян йекдилликля, диэяр мясяляляр цзря ися садя сяс чохлуьу иля гябул
едилир.
87.7. Жямиййятин йарадылмасы иля баьлы вя онун дювлят гейдиййатына алынмасына гядяр
йаранмыш ющдяликляриня эюря жямиййятин тясисчиляри бирэя мясулиййят дашыйырлар.
87.8. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин фирма адында жямиййятин ады, щабеля «мящдуд
мясулиййятли жямиййят» сюзляри эюстярилмялидир.
87.9. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин щцгуги вязиййяти, щабеля онун иштиракчыларынын щцгуг
вя вязифяляри бу Мяжялля иля мцяййянляшдирилир.
Маддя 88. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчылары
88.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчыларынын сайы ганунверижиликля
мцяййянляшдирилмиш щядди кечмямялидир. Якс щалда о бир ил ярзиндя сящмдар жямиййятиня
чеврилмяли, бу мцддят битдикдян сонра ися, яэяр онун иштиракчыларынын сайы азалдылыб ганунла
мцяййянляшдирилмиш щяддя ендирилмязся, мящкямя гайдасында ляьв едилмялидир.
88.2. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин йеэаня иштиракчысы бир шяхсдян ибарят диэяр тясяррцфат
жямиййяти ола билмяз.
Маддя 89. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамяси
Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамясиндя бу Мяжяллянин 47.2-жи маддясиндя эюстярилмиш мялуматлардан савайы, жямиййятин низамнамя капиталынын мигдары щаггында; иштиракчылардан щяр биринин пайынын мигдары щаггында; онларын гойдуглары майаларын тяркиби вя майа гоймасы гайдасы щаггында; майа гойулмасы цзря ющдяликляри позмаьа эюря иштиракчыларын мясулиййятляри щаггында; жямиййяти идаряетмя органларынын тяркиби вя сялащиййяти, онларын гярарлар гябул етмяси, о жцмлядян барясиндя йекдилликля вя йа шяртляшдирилмиш сяс чохлуьу иля гярарлар гябул едилян мясяляляря даир гярарлар гябул етмяси гайдасы щаггында шяртляр эюстярилмялидир.
Маддя 90. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталы
90.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталы онун иштиракчыларынын
майаларынын дяйяриндян тяшкил олунур. Жямиййятин низамнамя капиталы онун кредиторларынын
мянафеляриня тяминат верян ямлакынын минимум мигдарыны мцяййянляшдирир. Жямиййятин
низамнамя капиталынын мигдары онун кредиторларынын мянафеляриня тяминат верян мябляьдян аз
ола билмяз.
90.2. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин тясисчиляри жямиййят гейдя алынанадяк низамнамя
капиталыны тамамиля юдямяйя боржлудурлар.
90.3. Мящдуд мясулиййятли жямиййят иштиракчысынын жямиййятинин низамнамя капиталына майа
гоймаг вязифясиндян азад едилмясиня, о жцмлядян жямиййятя гаршы тяляблярин явязляшдирилмяси
йолу иля азад едилмясиня йол верилмир.
90.4. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталы йалныз онун там юдянилмясиндян
сонра бу Мяжяллядя вя жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулмуш гайдада жямиййятин ямлакы
щесабына иштиракчыларын низамнамя капиталындакы майаларынын дяйяриня мцтянасиб шякилдя
артырылмасы вя (вя йа) иштиракчылар тяряфиндян ялавя майаларын гойулмасы васитясиля вя (вя йа)
жямиййятя гябул едилян йени иштиракчыларын майалары щесабына артырыла биляр.
90.5. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталынын жямиййятин ямлакы щесабына
артырылмасы, жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулмуш гайдада жямиййятин цмуми
йыьынжаьынын гярары иля щяйата кечирилир. Беля гярар йалныз жямиййятин ютян ил цчцн
мцщасибат щесабатынын эюстярижиляри ясасында гябул едиля биляр. Низамнамя капиталынын
жямиййятин ямлакы щесабына артырылан мигдары жямиййятин халис активляринин дяйяри,
низамнамя капиталынын мигдары вя жямиййятин ещтийат фонду арасындакы фярги кечмямялидир.
Жямиййятин низамнамя капиталы бу маддядя мцяййян едилмиш гайдада артырылдыгда,
иштиракчыларын майаларынын мябляьи дяйишмядян, бцтцн иштиракчыларын майаларынын
номинал дяйяри пропорсионал сурятдя артыр.
90.6. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталынын иштиракчыларын ялавя пайлары
щесабына артырылмасы, жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулмуш гайдада, жямиййятин
цмуми йыьынжаьынын гярары иля щяйата кечирилир. Бу гярарла ялавя пайларын цмуми дяйяри,
щямчинин иштиракчынын ялавя пайынын дяйяри вя онун пайынын номинал дяйяринин
артырылдыьы мябляь арасындакы нисбят мцяййян едилмялидир. Щямин нисбят иштиракчынын
пайынын номинал дяйяринин онун ялавя пайына бярабяр вя йа ондан аз мябляьдя арта биляжяйи
нязяря алынмагла мцяййян едилир. Щяр бир иштиракчы ялавя пайларын цмуми дяйяриндян артыг
олмайан, щямин иштиракчынын низамнамя капиталында олан майасынын мябляьиня пропорсионал
олараг, ялавя пай гоймаг щцгугуна маликдир. Иштиракчылар тяряфиндян ялавя пайлар, бу барядя
цмуми йыьынжаьын гярары гябул едилдикдян сонра низамнамядя вя йа цмуми йыьынжаьын
гярарында мцяййян едилмиш мцддятдя гойулмалыдыр. Ялавя пай гоймаг цчцн мцяййян едилмиш
мцддятин ютцрцлмяси низамнамя капиталынын гейд едилян цсулла артырылмасынын баш
тутмамасына сябяб олур.
90.7. Бу Мяжяллянин 90.6-жы маддясиндя нязярдя тутулмуш гайдада жямиййятин цмуми
йыьынжаьынын жямиййятин низамнамя капиталынын артырылмасы щаггында гярары
иштиракчынын (иштиракчыларын) ялавя майа гойулмасы щаггында яризяси вя (вя йа) яэяр
низамнамядя гадаьан едилмямишдирся, цчцнжц шяхсин (шяхслярин) онун (онларын) жямиййятя
иштиракчы кими гябул едилмяси вя майа гоймасы щаггында яризяси ясасында гябул едилир. Яризядя
майаларын мябляьи вя тяркиби, онларын гойулма гайдасы вя мцддяти, иштиракчынын вя йа цчцнжц
шяхсин низамнамя капиталында малик олмаг истядикляри майаларын мябляьи эюстярилир. Яризядя
майаларын гойулмасынын вя жямиййятя дахил олманын диэяр шяртляри дя эюстяриля биляр.
Жямиййятин цмуми йыьынжаьы иштиракчыларын яризяси ясасында низамнамя капиталынын
артырылмасы щаггында гярарын гябул едилмяси иля ейни заманда низамнамя капиталынын
мябляьинин вя яризя вермиш иштиракчынын майасынын номинал дяйяринин артырылмасы иля
ялагядар низамнамяйя едилян дяйишикликляр щаггында да гярар гябул едир. Цмуми йыьынжаг
цчцнжц шяхсин яризяси ясасында низамнамя капиталынын артырылмасы щаггында гярарла йанашы,
цчцнжц шяхсин жямиййятя гябул едилмяси, онун майасынын номинал дяйяринин мцяййян едилмяси
вя иштиракчыларын майаларынын мябляьляринин дяйишмяси иля ялагядар низамнамяйя едилян
дяйишикликляр щаггында гярар гябул едир. Жямиййятя гябул едилян цчцнжц шяхсин майасынын
номинал дяйяри онун пайынын дяйяринин мябляьиня бярабяр вя йа ондан аз олмалыдыр. Яэяр
низамнамя капиталынын артырылмасы баш тутмамышдырса, жямиййят аьлабатан мцддятдя
иштиракчыларын ялавя майаларыны вя цчцнжц шяхслярин майаларыны мцвафиг олараг эери
гайтармалыдыр.
90.8. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталынын азалдылмасы бцтцн
иштиракчыларын майаларынын номинал дяйяринин азалдылмасы йолу иля щяйата кечириля биляр.
Бцтцн иштиракчыларын майаларынын номинал дяйяринин азалдылмасы йолу иля низамнамя
капиталынын азалдылмасы бцтцн иштиракчыларын майаларынын нисбяти сахланылмагла щяйата
кечирилир. Жямиййятин низамнамя капиталынын азалдылмасы жямиййятин цмуми йыьынжаьынын
гярары ясасында щяйата кечирилир. Низамнамя капиталынын азалдылмасы щаггында цмуми
йыьынжаьын гярары гябул едилдикдян сонра низамнамядя вя йа жямиййятин цмуми йыьынжаьынын
гярарында мцяййян едилмиш мцддятдя жямиййят юзцнцн бцтцн кредиторларына бу барядя йазылы
мялумат эюндярмялидир. Мялумат алындыьы эцндян бир ай мцддятиндя жямиййятин
кредиторларынын жямиййятин мцвафиг ющдяликляринин вахтындан яввял йериня йетирилмясини
вя йа хитамыны, дцшдцкляри зярярин явязинин юдянилмясини тяляб етмяк щцгуг вардыр.
Маддя 90-1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятдя мянфяятин бюлцшдцрцлмяси
90-1.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин фяалиййяти нятижясиндя ялдя едилмиш халис
мянфяятин иштиракчылар арасында бюлцшдцрцлмяси жямиййятин цмуми йыьынжаьы тяряфиндян
гябул едилян гярар ясасында жямиййятин низамнамясиндя мцяййян едилмиш гайдада щяйата
кечирилир. Щямин гярарда мянфяятин тамамиля вя йа гисмян бюлцшдцрцлмяси мцяййян едиля
биляр.
90-1.2. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин щяр бир иштиракчысынын низамнамя капиталындакы
майаларына уйьун олараг мянфяят алмаг щцгугу вардыр. Жямиййятин низамнамясиндя айры гайда
нязярдя тутулмамышдырса, халис мянфяят цмуми йыьынжаьын гярары гябул едилдикдян сонра бир ай
мцддятиндя юдянилмялидир.
90-1.3. Мящдуд мясулиййятли жямиййят ашаьыдакы щалларда мянфяятин бюлцшдцрцлмяси щаггында
гярар гябул едя билмяз:
90-1.3.1. яэяр бу Мяжяллянин 90-1.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан гярар гябул едилдийи анда
жямиййят ганунла мцяййян едилмиш мцфлисляшмя вя йа ифлас яламятляриня уйьун эялирся вя йа
щямин гярарын гябул едилмяси нятижясиндя беля яламятляр ямяля эяляжякся;
90-1.3.2. яэяр бу Мяжяллянин 90-1.1-жи маддясиндя нязярдя тутулан гярар гябул едилдийи анда
жямиййятин халис активляринин дяйяри онун низамнамя капиталындан аздырса вя йа щямин
гярарын гябул едилмяси нятижясиндя онун мябляьиндян аз олажагса.
Маддя 91. Мящдуд мясулиййятли жямиййятдя идаряетмя
91.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин али органы онун иштиракчыларынын цмуми
йыьынжаьыдыр. Бир иштиракчысы олан жямиййятдя жямиййятин цмуми йыьынжаьынын
сялащиййятляри иштиракчы тяряфиндян тякбашына щяйата кечирилир. Жямиййятин низамнамясиндя
нязярдя тутулдуьу щалда жямиййятин директорлар шурасы (вя йа мцшащидя шурасы) вя (вя йа)
тяфтиш комиссийасы (мцфяттиш) йарадыла биляр. Мящдуд мясулиййятли жямиййятдя онун
фяалиййятиня жари рящбярлийи щяйата кечирян вя иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьына
щесабат верян ижра органы (коллеэиал вя (вя йа) тякбашчы) йарадылыр. Жямиййяти тякбашчы
идаряетмя органы онун иштиракчылары олмайанларын сырасындан да сечиля биляр.
91.1-1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьы нювбяти вя
нювбядянкянар ола биляр. Щяр бир иштиракчынын жямиййятин иштиракчыларынын цмуми
йыьынжаьында иштирак етмяк, жямиййятин органларыны сечмяк (тяйин етмяк), онлара сечилмяк
(тяйин едилмяк) вя сясвермядя иштирак етмяк, шяхсян иштирак етмяк вя йа бу Мяжялля иля мцяййян
едилмиш гайдада тяйин етдийи нцмайяндя васитясиля тямсил олунмаг щцгугу вардыр.
Иштиракчыларын щямин щцгугларыны мящдудлашдыран щяр щансы разылашма вя йа щярякят
етибарсыздыр. Жямиййятин иштиракчыларынын цмуми йыьынжагда щяр бир иштиракчынын онун
низамнамя капиталындакы пайына мцтянасиб сяси вардыр. Жямиййятин иштиракчысы олмайан
коллеэиал ижра органынын рящбяри вя цзвляри вя йа жямиййятин тякбашчы ижра органынын
рящбяри цмуми йыьынжагда мяшвярятчи сяс щцгугу иля иштирак едя биляр. Бу Мяжялля иля
жямиййятин иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьынын мцстясна сялащиййятляриня аид едилян
мясялялярдян башга, жямиййятин низамнамясиня уйьун олараг жямиййятин иштиракчыларынын
цмуми йыьынжаьынын сялащиййятляриня диэяр мясяляляр дя аид едиля биляр. Низамнамядя
мцяййян едилиб-едилмямясиндян асылы олмайараг, цмуми йыьынжаг жямиййятин фяалиййяти иля
ялагядар истянилян мясяляни мцзакиря едя биляр.
91.1-2. Жямиййятин иштиракчыларынын нювбяти цмуми йыьынжаьы ижра органы тяряфиндян
низамнамядя мцяййян едилмиш мцддятдя, лакин илдя бир дяфядян аз олмайараг чаьырылыр.
Жямиййятин иллик фяалиййятинин йекунларына щяср олунмуш цмуми йыьынжаг щесабат-малиййя
или баша чатдыгдан сонра дюрд айдан эеж олмайараг чаьырылыр.
91.1-3. Жямиййятин иштиракчыларынын нювбядянкянар цмуми йыьынжаьы низамнамядя мцяййян
едилян щалларда вя гайдада чаьырылыр. Нювбядянкянар цмуми йыьынжаг ижра органынын юз
тяшяббцсц иля, щабеля директорлар шурасынын (мцшащидя шурасынын), тяфтиш комиссийасынын
(мцфяттишин) вя йа бцтцн сяслярин азы онда бириня малик олан иштиракчыларын тяляби иля
чаьырылыр. Ляьветмя просесиндя олан жямиййятин нювбядянкянар цмуми йыьынжаьы ляьветмя
комиссийасы тяряфиндян чаьырылыр.
91.1-4. Бир иштиракчыдан ибарят олан жямиййятдя цмуми йыьынжаьын сялащиййятляриня аид олан
мясяляляр барясиндя гярарлар щямин иштиракчы тяряфиндян тякбашына гябул едилир вя йазылы
сурятдя рясмиляшдирилир.
91.2. Жямиййяти идаряетмя органларынын сялащиййятляри, щабеля онларын гярарлар гябул етмяси
вя жямиййятин адындан чыхыш етмяси гайдасы бу Мяжялляйя вя жямиййятин низамнамясиня уйьун
олараг мцяййянляшдирилир.
91.3. Мящдуд мясулиййятли жямиййят иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьынын мцстясна
сялащиййятиня ашаьыдакылар аиддир:
91.3.1. жямиййятин низамнамясини вя онун низамнамя капиталынын мигдарыны дяйишдирмяк;
91.3.2. жямиййятин ижра органларыны йаратмаг вя онларын сялащиййятляриня вахтындан яввял
хитам вермяк;
91.3.3. жямиййятин иллик щесабатларыны вя мцщасибат балансларыны тясдиг етмяк, онун
мянфяятини вя зярярини бюлцшдцрмяк;
91.3.4. жямиййятин йенидян тяшкили вя йа ляьви щаггында гярар гябул етмяк;
91.3.5. жямиййятин директорлар шурасы (вя йа мцшащидя шурасы) вя (вя йа) тяфтиш комиссийасыны
(мцфяттишини) сечмяк.
91.4. Мящдуд мясулиййятли жямиййят иллик малиййя щесабатынын дцзэцнлцйцнц йохлатмаг цчцн
щяр ил ямлак мянафеляри иля жямиййятя вя йа онун иштиракчыларына баьлы олмайан пешякар
аудитор жялб етмялидир (кянар аудит). Жямиййятин иллик малиййя щесабатынын аудитор
йохланышы щяр щансы иштиракчынын тяляби иля дя апарыла биляр. Бу щалда аудитор йохланышы
щямин йохламаны тяляб едян иштиракчынын щесабына апарылыр. Жямиййятин фяалиййятинин
аудитор йохланышларынын апарылмасы гайдасы ганунверижилик вя жямиййятин низамнамяси иля
мцяййянляшдирилир.
91.5. Ганунверижиликдя нязярдя тутулан щаллар истисна олмагла, жямиййятин ишляринин
апарылмасы нятижяляри щаггында жямиййят тяряфиндян мялуматларын дярж едилмяси (ачыг
щесабат) тяляб олунмур.
Маддя 91-1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин директорлар шурасы (мцшащидя шурасы)
91-1.1. Бу Мяжяллянин 91.1-жи маддясиндя нязярдя тутулмуш щалда йарадылмыш директорлар
шурасы (мцшащидя шурасы) жямиййятин цмуми йыьынжаглар арасындакы дюврдя онун ижра
органынын фяалиййятиня нязаряти щяйата кечирир. Яэяр низамнамядя тяфтиш комиссийасынын
сечилмяси (мцфяттишин тяйин едилмяси) нязярдя тутулмамышдырса, бу Мяжялляйя уйьун олараг
тяфтиш комиссийасынын (мцфяттишин) сялащиййятляри директорлар шурасына (мцшащидя
шурасына) вериля биляр.
91-1.2. Жямиййятин директорлар шурасынын (мцшащидя шурасынын) йарадылмасы вя фяалиййяти,
щабеля сялащиййятляриня хитам верилмяси гайдасы низамнамя иля мцяййян едилир.
91-1.3. Жямиййятин тякбашына рящбяри, коллеэиал ижра органынын рящбяри (цзвц), кянар идарячи
директорлар шурасынын (мцшащидя шурасынын) цзвц ола билмяз.
Маддя 91-2. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин ижра органы
91-2.1. Жямиййятин ижра органынын фяалиййяти вя онун тяряфиндян гярарларын гябул
едилмяси гайдасы жямиййятин низамнамяси вя дахили сянядляри иля мцяййян едилир.
91-2.2. Жямиййятин коллеэиал ижра органы йалныз физики шяхслярдян ибарят ола биляр.
91-2.3. Жямиййят вя жямиййятин тякбашына рящбяри арасында мцгавиля щямин шяхсин сечилдийи
(тяйин едилдийи) жямиййятин иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьында сядрлик едян шяхс вя йа
цмуми йыьынжаьын гярары иля мцвяккил едилян шяхс тяряфиндян имзаланыр. Тякбашына рящбярин
сялащиййятляри бу Мяжяллянин 91-2.4-жц маддясиндя нязярдя тутулмуш щал истисна олмагла,
физики шяхс тяряфиндян щяйата кечирилир.
91-2.4. Жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулдуьу щалда жямиййятин ижра органынын
сялащиййятляри мцгавиля ясасында башга физики вя йа щцгуги шяхсляря (кянар идарячийя) вериля
биляр. Кянар идарячи иля цмуми йыьынжагда тясдиг олунан вя жямиййятин адындан цмуми
йыьынжагда сядрлик едян вя йа цмуми йыьынжаьын сялащиййят вердийи иштиракчылардан бири
тяряфиндян имзаланан мцгавиля баьланыр.
91-2.5. Кянар идарячи ижра органы кими жямиййятя мцнасибятдя идаряетмяни гейри-гянаятбяхш
щяйата кечирмяси нятижясиндя вя цчцнжц шяхсляря зийан вурдуьу зяряря эюря ганунверижиликля
мцяййян едилмиш гайдада мясулиййят дашыйыр.
Маддя 91-3. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин тяфтиш комиссийасы (мцфяттиши)
91-3.1. Бу Мяжяллянин 91-жи маддясиндя нязярдя тутулмуш щалда жямиййятин
иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьынын гярары иля тяфтиш комиссийасы (мцфяттиш) сечилир
(тяйин едилир).
91-3.2. Жямиййятин тяфтиш комиссийасынын (мцфяттишин) формалашдырылмасы гайдалары, онун
тяркиби вя фяалиййятинин гайдасы жямиййятин низамнамяси иля мцяййян едилир.
91-3.3. Жямиййятин тяфтиш комиссийасынын цзвлцйцня (мцфяттиш кими) физики шяхсляр сечилир
(тяйин едилир). Жямиййятин иштиракчысы олмайан шяхслярин дя тяфтиш комиссийасына цзв
сечилмясиня (мцфяттиш тяйин едилмясиня) йол верилир. Жямиййятин директорлар шурасынын
(мцшащидя шурасынын) вя йа коллеэиал ижра органынын рящбяри (цзвц), тякбашына рящбяр вя йа
кянар идарячи тяфтиш комиссийасына цзв сечиля (мцфяттиш тяйин едиля) билмяз.
91-3.4. Жямиййятин тяфтиш комиссийасынын (мцфяттишин) жямиййятин малиййя-тясяррцфат
фяалиййятини йохламаг вя бу мягсядля жямиййятин фяалиййятиня аид олан бцтцн сянядляри ялдя
етмяк щцгугу вардыр. Тяфтиш комиссийасынын (мцфяттишин) тяляби иля директорлар шурасынын
(мцшащидя шурасынын) вя йа коллеэиал ижра органынын рящбяри (цзвляри), тякбашына рящбяр,
кянар идарячи шифащи вя йа йазылы формада зярури мялуматлары тягдим етмяйя боржлудурлар.
91-3.5. Жямиййятин тяфтиш комиссийасы (мцфяттиш) варса, бу нязарят органынын ряйи олмадан
жямиййятин иштиракчыларынын цмуми йыьынжаьы жямиййятин иллик щесабатларыны вя
мцщасибат балансларыны тясдиг едя билмяз, щабеля мянфяят вя зярярин бюлцшдцрцлмясиня даир
гярар гябул едя билмяз.
Маддя 92. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин йенидян тяшкили вя ляьви
92.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййят онун иштиракчыларынын йекдил гярары иля кюнцллц
сурятдя йенидян тяшкил вя йа ляьв едиля биляр. Жямиййятин йенидян тяшкилинин вя ляьвинин
башга ясаслары, щабеля онун йенидян тяшкили вя ляьви гайдасы бу Мяжялля иля
мцяййянляшдирилир.
92.2. Мящдуд мясулиййятли жямиййят сящмдар жямиййятиня чевриля биляр.
Маддя 93. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталындакы пайын кечмяси
93.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчысы жямиййятин низамнамя капиталындакы
пайыны вя йа онун бир щиссясини щямин жямиййятин бир вя йа бир нечя иштиракчысына сата
биляр вя йа башга гайдада эцзяшт едя биляр.
93.2. Жямиййят иштиракчысынын юз пайыны (онун бир щиссясини) цчцнжц шяхсляря
юзэянинкиляшдирилмясиня, яэяр жямиййятин низамнамясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса,
йол верилир.
93.3. Жямиййятин иштиракчылары иштиракчынын пайыны (онун бир щиссясини) юз пайларынын
мигдарына мцтянасиб сурятдя сатын алмагда цстцнлцк щцгугуна маликдирляр, бу шяртля ки,
жямиййятин низамнамясиндя вя йа онун иштиракчыларынын разылашмасында щямин щцгугун
щяйата кечирилмясинин айры гайдасы нязярдя тутулмасын. Яэяр жямиййятин иштиракчылары
хябярдар едилдикляри эцндян бир ай ярзиндя вя йа жямиййятин низамнамясиндя вя йа онун
иштиракчыларынын разылашмасында нязярдя тутулан башга мцддятдя юз цстцнлцк щцгугундан
истифадя етмязлярся, иштиракчынын пайы цчцнжц шяхся юзэянинкиляшдириля биляр.
93.4. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамясиня уйьун олараг иштиракчынын пайынын
(онун бир щиссясинин) цчцнжц шяхсляря юзэянинкиляшдирилмяси мцмкцн олмадыгда, жямиййятин
диэяр иштиракчылары ися ону сатын алмагдан имтина етдикдя жямиййят иштиракчынын пайыны
ялдя етмяйя боржлудур.
93.5. Иштиракчынын пайыны (онун бир щиссясини) мящдуд мясулиййятли жямиййятин юзцнцн ялдя
етдийи щалда жямиййят ону юзцнцн низамнамясиндя нязярдя тутулан мцддятлярдя вя гайдада башга
иштиракчылара вя йа цчцнжц шяхсляря сатмаьа вя йа бу Мяжяллянин 90.4 вя 90.5-жи маддяляриня
уйьун олараг юз низамнамя капиталыны азалтмаьа боржлудур.
93.6. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталындакы пайлар жямиййятин
иштиракчысы олан физики шяхслярин вярясяляриня вя щцгуги шяхслярин щцгуг варисляриня бу
шяртля кечир ки, жямиййятин низамнамясиндя пайларын онлара йалныз жямиййятин галан
иштиракчыларынын разылыьы иля кечмяси нязярдя тутулмасын. Пайын кечмясиня разылыг
вермякдян имтина едилмяси жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулан гайдада вя шяртлярля
жямиййятин щямин пайын щягиги дяйярини иштиракчынын вярясяляриня (щцгуг варисляриня)
юдямяси вя йа щямин дяйяря бярабяр ямлакы онлара натурада вермяси вязифясинин йаранмасына
сябяб олур.
Маддя 94. Иштиракчынын мящдуд мясулиййятли жямиййятин ямлакындакы пайына тутманын йюнялдилмяси
94.1. Иштиракчынын шяхси боржлары цзря тутманын онун мящдуд мясулиййятли жямиййятин
ямлакындакы пайына йюнялдилмясиня йалныз онун башга ямлакынын боржларыны юдямяйя
кифайят етмядийи щалда йол верилир. Щямин иштиракчынын кредиторлары мящдуд мясулиййятли
жямиййятдян тутманын йюнялдилмяси мягсяди иля жямиййятин ямлакынын боржлунун низамнамя
капиталындакы пайына уйьун щиссясинин дяйярини юдямяйи вя йа бу ямлак щиссясини айырмаьы
тяляб едя билярляр. Жямиййятин ямлакынын айрылмалы щиссяси вя йа онун дяйяри кредиторларын
тяляб иряли сцрдцкляри мягамда тяртиб едилмиш баланс цзря мцяййянляшдирилир.
94.2. Иштиракчынын мящдуд мясулиййятли жямиййятин ямлакындакы бцтцн пайына тутманын
йюнялдилмяси онун жямиййятдя иштиракына хитам верир.
Маддя 95. Мящдуд мясулиййятли жямиййят иштиракчысынын жямиййятдян чыхмасы
Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчысы онун диэяр иштиракчыларынын разылыьындан асылы олмайараг истянилян вахт жямиййятдян чыха биляр.
Маддя 96. Мящдуд мясулиййятли жямиййятин иштиракчысы жямиййятдян чыхаркян щесаблашмалар
96.1. Мящдуд мясулиййятли жямиййятдян чыхан иштиракчыйа, яэяр жямиййятин
низамнамясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, щямин иштиракчынын низамнамя капиталындакы
пайына уйьун ямлак щиссяси юдянилир. Чыхан иштиракчынын жямиййят иля разылашмасына ясасян
ямлакын дяйяринин юдянилмяси ямлакын натурада верилмяси иля явяз едиля биляр. Жямиййятин
ямлакынын чыхан иштиракчыйа дцшян щиссяси вя йа онун дяйяри иштиракчынын чыхдыьы мягамда
тяртиб едилян баланс цзря мцяййянляшдирилир.
96.2. Яэяр мящдуд мясулиййятли жямиййятин низамнамя капиталына майа кими ямлакдан истифадя
щцгугу верилмишдирся, мцвафиг ямлак жямиййятдян чыхан иштиракчыйа гайтарылыр. Щямин
ямлакын нормал ашынма нятижясиндя дяйяринин азалмасынын явязи юдянилмир.
96.3. Жямиййят иштиракчысынын вярясяси вя йа онун иштиракчысы олан щцгуги шяхсин щцгуг
вариси жямиййятя дахил олмадыгда онунла щесаблашмалар бу маддянин гайдаларына уйьун
апарылыр.
Маддя 97. Ялавя мясулиййятли жямиййят
97.1. Бир вя йа бир нечя шяхс тяряфиндян тясис едилян, низамнамя капиталы низамнамя иля
мцяййянляшдирилмиш мигдарда пайлара бюлцнян жямиййят ялавя мясулиййятли жямиййят
сайылыр. Беля жямиййятин иштиракчылары онун ющдяликляри цзря юз майаларынын дяйяринин
жямиййятин низамнамяси иля мцяййянляшдирилян, щамысы цчцн ейни олан мисли мигдарында
юзляринин ямлакы иля бирэя субсидиар мясулиййят дашыйырлар. Иштиракчылардан бири мцфлис
олдугда жямиййятин ющдяликляри цзря онун мясулиййяти, яэяр жямиййятин низамнамясиндя
мясулиййятин бюлцнмясинин айры гайдасы нязярдя тутулмайыбса, галан иштиракчылар арасында
онларын майаларына мцтянасиб сурятдя бюлцнцр.
97.2. Ялавя мясулиййятли жямиййятин фирма адында жямиййятин ады, щабеля «мящдуд
мясулиййятли жямиййят» сюзляри эюстярилмялидир.
97.3. Ялавя мясулиййятли жямиййятя, яэяр бу маддядя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, бу
Мяжяллянин мящдуд мясулиййятли жямиййят щаггында гайдалары тятбиг едилир.
Маддя 98. Сящмдар жямиййяти
98.1. Низамнамя капиталы мцяййян сайда сящмляря бюлцнмцш жямиййят сящмдар жямиййяти
сайылыр.
98.2. Сящмляр бурахмаьа йалныз сящмдар жямиййятляринин щцгугу вардыр. Сящмдар жямиййятинин
ямлакы онун сящмляринин йерляшдирилмяси, малиййя-тясяррцфат фяалиййяти нятижясиндя, щабеля
ганунла гадаьан едилмямиш диэяр мянбяляр щесабына йараныр.
98.3. Сящмдар жямиййяти бу Мяжялляйя мцвафиг олараг йени жямиййятин йарадылмасы вя йа бу
Мяжяллядя мцяййян едилмиш гайдалар вя мящдудиййятляр нязяря алынмагла, фяалиййят эюстярян
щцгуги шяхсин йенидян тяшкили (бирляшмя, бюлцнмя, айрылма, чеврилмя) йолу иля йарадыла биляр.
98.4. Сящмдар жямиййятинин иштиракчылары (сящмдарлар) онун ющдяликляри цчцн жавабдещ
дейилдирляр вя жямиййятин фяалиййяти иля баьлы зяряр цчцн онлара мянсуб сящмлярин дяйяри
щяддиндя риск дашыйырлар.
98.5. Сящмдар жямиййяти бир шяхс (физики вя йа щцгуги шяхс) тяряфиндян йарадыла биляр вя йа
жямиййятин бцтцн сящмлярини бир сящмдарын ялдя етдийи щалда бир шяхсдян (физики вя йа
щцгуги шяхсдян) ибарят ола биляр. Бу барядя мялумат жямиййятин низамнамясиндя эюстярилмяли,
гейдя алынмалы вя щамынын таныш олмасы цчцн дярж едилмялидир. Сящмдар жямиййятинин
йеэаня иштиракчысы бир шяхсдян ибарят диэяр тясяррцфат жямиййяти ола билмяз.
98.6. Сящмдар жямиййятинин фирма адында онун ады, щабеля «ачыг сящмдар жямиййяти» вя йа
«гапалы сящмдар жямиййяти» сюзляри эюстярилмялидир.
98.7. Сящмдар жямиййятинин щцгуги вязиййяти вя сящмдарларын щцгуг вя вязифяляри бу
Мяжялляйя уйьун олараг мцяййянляшдирилир.
98.8. Дювлят мцяссисяляри юзялляшдириляркян сящмдар жямиййятляринин йарадылмасы
хцсусиййятляри щямин мцяссисялярин юзялляшдирилмясиня даир ганунверижиликля
мцяййянляшдирилир.
98.9. Сящмдар жямиййятинин йарадылмасы тясис йыьынжаьынын кечирилмясини вя мцгавилянин
баьланмасыны (бу Мяжяллянин 45.2-жи маддясиндя нязярдя тутулмуш щалда) вя йа сящмдар
жямиййятинин йарадылмасы щаггында гярарын гябул едилмясини (сящмдар жямиййяти бир шяхс
тяряфиндян йарадылдыгда), сящмлярин тясисчиляр арасында бюлцшдцрцлмясини вя низамнамянин
щазырланмасыны (гябул олунмасыны) ящатя едир.
98.10. Сящмдар жямиййятинин йарадылмасы заманы тясис йыьынжаьы тясисчиляр арасында
баьланмыш мцгавилядя нязярдя тутулмуш мцддятдя, сящмдар жямиййятинин бцтцн сящмляри
тясисчиляр арасында бюлцшдцрцлдцкдя кечирилир. Тясис йыьынжаьы бцтцн тясисчиляр вя йа
онларын нцмайяндяляри иштирак етдикдя сялащиййятлидир (йетярсай вар). Йетярсай олмадыгда,
йыьынжаг тякрарян кечирилир. Тякрарян кечирилян тясис йыьынжаьында да Йетярсай олмадыгда,
сящмдар жямиййятинин йарадылмасы ижласда иштирак едян тясисчиляр вя йа онларын
нцмайяндяляри тяряфиндян баш тутмамыш щесаб едилир вя бу гярар йедди эцн мцддятиндя бцтцн
тясисчилярин нязяриня чатдырылыр.
98.11. Сящмдар жямиййятинин йарадылмасы заманы кечирилян тясис йыьынжаьы:
98.11.1. сящмдар жямиййятинин йарадылмасы заманы йерляшдирилян сящмлярин юдянилмясиня
йюнялдилян пул олмайан ямлакын дяйярини тясдиг едир;
98.11.2. сящмдар жямиййятинин йарадылмасы барядя гярары гябул едир вя онун низамнамясини
тясдиг едир;
98.11.3. бу Мяжялля вя сящмдар жямиййятинин низамнамяси иля нязярдя тутулмуш сящмдар
жямиййятинин идаряетмя, нязарят вя ижра органларыны тяшкил едир;
98.11.4. сящмдар жямиййятинин йарадылмасы вя жямиййятин фяалиййятинин башланылмасы иля
ялагядар бу Мяжялля, диэяр ганунверижилик актларына вя тясисчиляр арасында баьланылмыш
мцгавиляйя зидд олмайан диэяр мясяляляри щялл едир.
98.12. Сящмдар жямиййятинин тясис йыьынжаьында жямиййятин тясис едилмяси, низамнамянин
тясдиг едилмяси, сящмдар жямиййятинин йарадылмасы заманы йерляшдирилян сящмлярин
юдянилмясиня йюнялдилян пул олмайан ямлакын дяйяринин тясдиг едилмяси, идаряетмя, нязарят вя
ижра органларынын формалашдырылмасы барядя гярарлар тясисчиляр тяряфиндян йекдилликля,
диэяр мясяляляр цзря ися садя сяс чохлуьу иля гябул едилир.
98.13. Сящмдар жямиййятинин тясиси заманы сящмлярин бурахылышы вя дювлят гейдиййаты бу
Мяжялля вя она уйьун олараг мцвафиг ижра щакимиййяти органы тяряфиндян мцяййян едилмиш
гайдада щяйата кечирилир.
98.14. Сящмдар жямиййятинин йарадылмасы иля баьлы вя онун дювлят гейдиййатына алынмасына
гядяр йаранмыш ющдяликляриня эюря жямиййятин тясисчиляри бирэя мясулиййят дашыйырлар.
Маддя 99. Ачыг сящмдар жямиййяти
99.1. Сящмдар жямиййятинин иштиракчылары онлара мянсуб сящмляри диэяр сящмдарларын
разылыьы олмадан юзэянинкиляшдиря билдикдя, о, ачыг сящмдар жямиййяти сайылыр. Бу жцр
сящмдар жямиййяти бурахдыьы сящмляря ачыг абуня йазылышыны вя онларын сярбяст сатышыны
щяйата кечиря биляр.
99.2. Ачыг сящмдар жямиййяти иллик щесабатыны вя мцщасибат балансыны щамынын таныш
олмасы цчцн щяр ил дярж етмяйя боржлудур.
99.3. Ачыг сящмдар жямиййятинин халис активляринин дяйяринин ийирми беш фаизиндян артыг
мябляьдя олан ягд хцсуси ящямиййятли ягд щесаб едилир. Хцсуси ящямиййятли ягдин баьланылмасы
барядя гярар сящмдар жямиййятинин сящмдарларынын цмуми йыьынжаьында гябул едилир вя бу
барядя мялумат ачыгланыр. Бу мялуматын ачыгланмасы гайдасы сящмдар жямиййятинин
низамнамясиндя нязярдя тутулмалыдыр.
Маддя 100. Гапалы сящмдар жямиййяти
100.1. Сящмляри йалныз онун тясисчиляри арасында вя йа габагжадан мцяййянляшдирилмиш
диэяр шяхсляр даирясиндя йайылан сящмдар жямиййяти гапалы сящмдар жямиййятидир. Бу жцр
жямиййят бурахдыьы сящмляря ачыг абуня йазылышы апара билмяз вя йа башга шякилдя онлары ялдя
едилмяк цчцн шяхслярин гейри-мящдуд даирясиня тяклиф едя билмяз.
100.2. Гапалы сящмдар жямиййятинин иштиракчыларынын сайы мцвафиг ижра щакимиййяти органы
тяряфиндян мцяййянляшдирилмиш щядди кечмямялидир, якс щалда о, бир ил ярзиндя ачыг сящмдар
жямиййятиня чеврилмяли, бу мцддят битдикдян сонра ися, яэяр онларын сайы азалдылыб мцвафиг
ижра щакимиййяти органы тяряфиндян мцяййянляшдирилмиш щяддя ендирилмязся, мящкямя
гайдасында ляьв едилмялидир.
100.3. Гапалы сящмдар жямиййяти бу Мяжяллянин 99-жу маддясиндя эюстярилян сянядляри
щамынын таныш олмасы цчцн дярж етмяйя боржлудур.
Маддя 101. Гапалы сящмдар жямиййятинин сящмляринин башгасына кечмяси
101.1. Гапалы сящмдар жямиййятинин сящмдарлары щямин жямиййятин диэяр сящмдарларынын
сатдыглары сящмляри ялдя етмякдя цстцнлцк щцгугуна маликдирляр. Яэяр сящмдарлардан щеч бири
жямиййятин низамнамясиндя нязярдя тутулан мцддятдя лакин сатыш елан олундуьу тарихдян
етибарян отуз эцн ярзиндя юзцнцн цстцнлцк щцгугундан истифадя етмязся, сонракы отуз эцн ярзиндя
сящмдар жямиййяти щямин сящмляри онларын мцлкиййятчиси иля разылашдырылмыш гиймятя юзц
ялдя едя биляр. Сящмдар жямиййяти сящмляри ялдя етмякдян имтина етдикдя вя йа онларын
гиймятиня даир разылыьа эялинмядикдя сящмляр цчцнжц шяхся юзэянинкиляшдириля биляр. Бу
заман сящмин сатыш гиймяти сящмдарлара вя йа сящмдар жямиййятиня тяклиф едилян гиймятдян
ашаьы олмамалыдыр. Якс щалда сящмдар жямиййяти щямин ягдин етибарсыз щесаб едилмясини вя
сящмин щямин гиймятя жямиййятя сатылмасыны мящкямя гайдасында тяляб едя биляр.
101.2. Гапалы сящмдар жямиййятинин сящмляри эиров гойулдугда вя сонрадан онлара эиров
сахлайан тяряфиндян тутма йюнялдилдикдя мцвафиг олараг бу Мяжяллянин 101.1-жи маддясинин
гайдалары тятбиг едилир.
101.3. Яэяр жямиййятин низамнамясиндя айры гайда нязярдя тутулмайыбса, гапалы сящмдар
жямиййятинин сящмляри сящмдар олан физики шяхслярин вярясяляриня вя йа щцгуги шяхсин щцгуг
варисляриня кечир. Жямиййят сящмлярин сящмдар олан физики шяхсин вярясяляриня вя йа щцгуги
шяхсин щцгуг варисляриня кечмясиня разылыг вермякдян имтина етдикдя бу Мяжяллянин 101.1-жи
маддясинин гайдалары тятбиг едилир.
Маддя 102. Сящмдар жямиййятинин низамнамяси
102.1. Сящмдар жямиййятинин низамнамясиндя бу Мяжяллянин 47.2-жи маддясиндя эюстярилян
мялуматлардан савайы, жямиййятин бурахдыьы сящмлярин категорийалары, онларын номинал
дяйяри вя мигдары щаггында; жямиййятин низамнамя капиталынын мигдары щаггында;
сящмдарларын щцгуглары щаггында; жямиййяти идаряетмя органларынын тяркиби вя
сялащиййятляри, онларын гярарлар гябул етмяси, о жцмлядян барясиндя гярарларын йекдилликля вя
йа шяртляшдирилмиш сяс чохлуьу иля гябул олундуьу мясяляляря даир гярарлар гябул етмяси гайдасы
щаггында шяртляр эюстярилмялидир.
102.2. Сящмдар жямиййятинин низамнамясиндя ганунверижилийя зидд олмайан диэяр мялуматлар да
нязярдя тутула биляр.
102.3. Сящмдар жямиййятинин низамнамясинин тялябляриня риайят едилмяси жямиййятин бцтцн
органлары, вязифяли шяхсляри вя сящмдарлары цчцн мяжбуридир.
102.4. Сящмдар жямиййяти юз сящмдарларына низамнамя, она едилян ялавя вя дяйишикликляр иля
таныш олмаг имканыны йаратмалыдыр. Сящмдарын тяляби иля низамнамянин суряти она
верилмялидир.
102.5. Жямиййятин низамнамясиндя ялавя вя дяйишикликлярин едилмяси гярары сящмдарларын
цмуми йыьынжаьында, сясвермя щцгугуна малик олан сящмдарларын цчдя ики сяс чохлуьу иля гябул
едилир.
Маддя 103. Сящмдар жямиййятинин низамнамя капиталы
103.1. Сящмдар жямиййятинин низамнамя капиталы жямиййятин сящмдарлар тяряфиндян ялдя
едилмиш сящмляринин номинал дяйяриндян тяшкил олунур. Сящмдар жямиййятинин низамнамя
капиталына гойулушларын формалары бу Мяжялля вя тясисчиляр арасында баьланмыш мцгавиля иля
мцяййян едилир. Сящмдар жямиййятинин низамнамясиня гойулушлар пул вясаитляри, там
юдянилмиш гиймятли каьызлар, диэяр ямлак, о жцмлядян ямлак щцгуглары вя пул дяйяри олан диэяр
щцгуглар ола биляр. Сящмдар жямиййятинин йарадылмасы заманы пул олмайан ямлакын дяйяри
тясис йыьынжаьынын гярары иля, сящмдар жямиййяти йарадылдыгдан сонра ися - сящмдар
жямиййятинин сящмдарларынын цмуми йыьынжаьынын гярары иля мцяййян едилир.
103.2. Жямиййятин низамнамя капиталы жямиййятин кредиторларынын мянафеляриня тяминат
верян ямлакынын минимум мигдарыны мцяййянляшдирир. О, мцвафиг ижра щакимиййяти органы
тяряфиндян мцяййянляшдирилмиш мигдардан аз ола билмяз.
103.3. Сящмдар жямиййятинин тясисчиляри жямиййят гейдя алынанадяк низамнамя капиталыны
тамамиля юдямяйя боржлудурлар. Сящмдар жямиййяти тясис едиляркян онун бцтцн сящмляри
тясисчиляр арасында бюлцнмялидир.
103.4. Сящмдары жямиййятин сящмлярини юдямяк вязифясиндян азад етмяйя, о жцмлядян
жямиййятя гаршы тяляблярин явязляшдирилмяси йолу иля азад етмяйя йол верилмир.
103.5. Яэяр икинжи вя щяр нювбяти малиййя или баша чатаркян жямиййятин халис активляринин
дяйяри низамнамя капиталындан аз оларса, жямиййят юз низамнамя капиталынын азалмасыны елан
етмяйя вя мцяййянляшдирилмиш гайдада гейдя алдырмаьа боржлудур. Яэяр жямиййятин эюстярилян
активляринин дяйяри низамнамя капиталынын мцвафиг ижра щакимиййяти органы тяряфиндян
мцяййянляшдирилмиш минимум мигдарындан аз оларса, жямиййят ляьв едилмялидир.
103.6. Жямиййятин низамнамясиндя сящмлярин сайынын, мяжму номинал дяйяринин вя йа бир
сящмдара мянсуб сяслярин максимум сайынын мя